Kau ana ʻo Mary Kawena Pukui i ka hano hāweo.
ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 12 o Pepeluali, he Pōʻakolu. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.
I kēia Pōʻaono, aia ʻo Ola Ka ʻĪ ma Maui. E mālama ʻia ana ma ke Kikowaena Kūʻai ʻo ka Mōʻīwahine Kaʻahumanu. I ka hola 10:00 ana e hoʻomaka ai, a i ka hola 2:00 ana e pau ai. E haʻi ʻōlelo ana nā lanakila o ka hoʻokūkū haʻi ʻōlelo. A aia ana nā hana hoʻohauʻoli like ʻole.
He kālā paʻa hou kā ka ʻOihana Hana Kālā o ʻAmelika Hui Pū e kūʻai nei. A aia nō ke kiʻi o kekahi o nā kūpuna kaulana o Hawaiʻi nei, ʻo ia nō ʻo Mary Kawena Pukui, ma ua kālā paʻa lā. E kau ana ka pua aloalo ma kona lauoho, a e lei ana ʻo ia nei i ka lei kukui. A aia nō ka ʻōlelo “Nānā I Ke Kumu” ma kahi o kona poʻo. He mea ia kālā paʻa e hoʻohanohano ana i nā kānaka ʻōiwi. A no laila, ma kekahi ʻaoʻao, aia nō ke kiʻi o Sacagawea me kāna kama iki, me Jean-Baptiste. I kēia manawa, he ʻekolu wāhine o Hawaiʻi nei ma ke kālā paʻa o ʻAmelika Hui Pū ʻIa, ʻelua he Hawaiʻi, ʻo Edith Kanakaʻole lāua ʻo Mary Kawena Pukui. A ʻo ke kolu o ka wahine, ʻo Patsy T. Mink. ʻO Edith Kanakaʻole lāua ʻo Patsy Mink, aia ma ka hapahā.
Ua loaʻa aku nei ke kino kupapaʻu o kekahi luahine ma loko o ke kini ʻōpala nui ma Kapahulu i ke kakahiaka o ka Pōʻalua nei. I ka pō Pōʻakahi nei, kāhea aku nei kekahi ʻelemakule i ka ʻoihana mākaʻi no ka hōʻike ʻana aku, ua nalowale kāna wahine palau. Wahi a ka ʻelemakule, ua haʻalele ka wahine i ko lāua keʻena noho ma kahi o ka hola 8:00 o ke ahiahi, a ua kulu ke aumoe, ʻaʻole naʻe i hoʻi mai. A kāhea hou ka ʻelemakule i ke keʻena mākaʻi ma hope o ka 2:00 o ke aumoe me ke hōʻike pū ʻana aku, ʻaʻole nō i hoʻi mai kāna wahine palau. A ma hope mai ka loaʻa ʻana o ke kino kupapaʻu i ka mākaʻi. Aia nō ka mākaʻi ke noiʻi akula i ke kumu o ka make ʻana.
Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,
Haʻalele ʻo Makanikeoe.
He ʻōlelo kēia e hōʻike ana, ua pau ka maluhia a me ke aloha.