11-15-24

Nui ka hoʻohemahema o ka ʻOihana Moku.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 15 o Nowemapa, he Pōʻalima. Welina e nā makamaka, ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

ʻAkahi nō a hoʻokuʻu aʻe ke Keʻena Luna Nui Kuhina o ke Keʻena Pale Kaua i mua o ka lehulehu i nā hōʻike no ke kahua wahie a me ke kahua wai a ka ʻOihana Moku ma Oʻahu nei. ʻO kekahi mau mea ma nā hōʻike e pili ana i ka ʻinoʻino o ka lua wai ma Kapūkakī i ka wahie, ua laha ʻē. He mau mea hou naʻe ko nā hōʻike no ka hemahema o ka ʻOihana Moku a me ka huikau i ka wā i hoʻomaka ai ia pilikia. ʻO kekahi mau luna ʻOihana Moku, ʻaʻole i maopopo iki iā lākou, he lua wai ko laila a ʻaʻole nō hoʻi i maopopo, ua kokoke loa ka hanini ʻana o ka wahie i ua lua wai lā. Ua alu like nō nā ʻelele ʻaha ʻōlelo lāhui o Hawaiʻi ma ka ʻōlelo ʻana, ua hoʻākāka mai nā hōʻike, ua maulina a hoʻohemahema ka ʻOihana Moku a me ke Keʻena Pale Kaua i ka lawelawe ʻana i ka hana wahie a me ka wai ma Kapūkakī a pēlā pū ma ke Kahua Pūʻalikaua o Puʻuloa-Hickam a puni, ʻaʻole i hana iki i ka mea e pono ai ka palekana o ko Hawaiʻi nei. ʻAʻohe manaʻo.

Aia nō nā luna ola kino o ke aupuni mokuʻāina ke noiʻi aku nei i ke kumu o ka mea hoʻomaʻi palū manu H5. ʻO ka makamua ia o ka loaʻa ʻana mai o ia mea hoʻomaʻi ma ka wai moka o Oʻahu nei. Holo ihola ka manaʻo o ia mau luna ola kino, ʻaʻole e laha ia mea hoʻomaʻi ma waena o ka lehulehu. Ua ʻoʻe ʻia ka wai ma ka lā 7 o Nowemapa, a ma ka Pōʻalua nei i loaʻa mai ai ka hōʻike. ʻO ka mea i koe i kēia manawa, ʻo ia ka ʻike ʻana i ke ʻano o ia mea hoʻomaʻi H5. Inā ʻo ka H5N1 ia, ʻo ia ka mea ʻino loa.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

ʻEliʻeli kūlana o ʻĀinaʻike.

He ʻōlelo kēia no ke kanaka i mahalo ʻia kona ʻike kūliʻu.

11-13-24

Hoʻoponopono ʻia aku kahi hewa o ke kiʻi o ka Pelekikena Wiliama Makinalē.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 13 o Nowemapa, he Pōʻakolu. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

ʻO ka Pōʻakahi nei ka lā i piha ai ka makahiki 107 o ka hala ʻana o ka Mōʻīwahine Liliʻuokalani. A ma ka Pōʻakahi nei nō hoʻi, ua huʻe ʻia aku kahi hōʻailona e hoʻopololei ana i kahi hoʻopunipuni ma ke kiʻi o ka Pelekikena Wiliama Makinalē e kū ala ma ke Kula Kiʻekiʻe ʻo Makinalē. Ma ke kiʻi, aia ke Kuʻikahi Hoʻohui ʻĀina ma ka lima o Makinalē, me he mea lā, ua ʻāpono ʻia e ka ʻAha Kenekoa o ʻAmelika Hui Pū ʻIa. ʻAʻole naʻe i ʻāpono ʻia aku.  A no laila, ma ka hōʻailona i kūkulu ʻia ma mua o ke kiʻi, penei ka ʻōlelo, “ʻAʻole i hoʻohui ʻāina ʻia ʻo Hawaiʻi iā ʻAmelika ma ke kuʻikahi, e like me ke kiʻi e kuhikuhi ana. ʻAʻole wahi mea a ʻāpono ʻia aku o kahi kuʻikahi e ka ʻAha Kenekoa e like me ke koina o ke Kumu Kānāwai o ʻAmelika Hui Pū ʻIa.” Na ka ʻAhahui o nā Hui Kīwila Hawaiʻi i hana i ka hōʻailona. A mai ka makahiki 2009, e koi hoʻohune ana i ia hoʻoponopono ʻana.

Lanakila aku nei nā Kāne Ānuenue ma luna o Pākīpika ma ka helu ʻai he 76 i ke 66 i ka Pōʻakahi nei, lilo ai ka inoa moho o ka Hoʻokūkū Ānuenue Hōkele Outrigger ma Mānoa. ʻO ke kolu ia o ka hoʻokūkū o Hawaiʻi i kēia kikina nei, a ʻo ke kolu ia o ka lanakila. Ua komo koke ʻo Marcus Greene i ka pāʻani ʻana ma ka hapahā mua, a i ka hopena, he 18 āna ʻai, a he 8 lālau. A ʻo Gytis Nemeiska kekahi i komo ma hope mai o ka ulele ʻana, a he 18 nō hoʻi āna ʻai, a he 10 āna lālau.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

Puʻuwai hao kila.

ʻO ia hoʻi, he wiwo ʻole.

11-08-24

He Kauaʻi ka luna hoʻomalu o ka Hale o nā Lunamakaʻāinana o Hawaiʻi nei.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 8 o Nowemapa, he Pōʻalima. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

Pau iho nei ka ʻolohani ʻana o nā kahu maʻi a me nā mea mālama ola kino o ke Kikowaena Lapaʻau o Maui. He ʻekolu o lākou lā i ʻolohani ai a i ke kakahiaka o ka Pōʻahā nei, hoʻi aku nei lākou i ka hana. I ʻolohani lākou ma muli o ka ʻae iki ʻole ʻana ma ka hālāwai kūkākūkā o kēlā Pōʻalima aku nei. A ʻo ka mea e kamaʻilio ʻia ana i ia manawa, ʻo ia ka lawa ʻole o nā lima hana no ka mālama pono ʻana i nā maʻi.

I ka Pōʻakolu nei, ua lilo ihola ka Lunamakaʻāinana Nadine Nakamura o Kauaʻi, ʻo ia ka luna hoʻomalu o ka Hale o nā Lunamakaʻāinana o Hawaiʻi nei. A ʻo ia ka wahine mua i lilo ʻ o ia ka luna hoʻomalu o ia hale. ʻO Scott Saiki ka luna hoʻomalu ma mua, akā, ʻaʻole ʻo ia i lanakila ma ke koho wae moho o ka lā 7 o ʻAukake. ʻO Nakamura, ua lilo ʻo ia i lunamakaʻāinana i ka makahiki 2016. A ma nā makahiki ʻelua i hala iho nei, ʻo ia ke alakaʻi hapanui o ka Hale.

Ua eo nā Wāhine Ānuenue iā Riverside i loko o nā pāʻani ʻelima i ka pō nei. Ma ka moʻolelo o Riverside, ʻo ka makamua ia o ka lanakila ʻana ma luna o Hawaiʻi. A ʻo ke 34 ia o ka hālāwai ʻana o ia mau hui a i ʻelua ma ke kahua pāʻani.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

ʻAʻohe ʻai pani ʻia o ka ʻamo.

He ʻōlelo kēia i ke kanaka waha lina.

11-06-24

Pau iho nei ke koho pāloka ʻana.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 6 o Nowemapa, he Pōʻakolu. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

Hāʻule pahū ihola ka manaʻo o Kamala Harris, a e hoʻi hou aku ana ʻo Donald Trump i ka Hale Keʻokeʻo. Ua loaʻa pono ihola ka nui o nā pāloka e kū hou ai ʻo Trump i ka moku, he 279 a ʻoi aku paha. Lele ka hauli i ka ʻike koke ʻana aku i ka lehulehu o nā pāloka i kaʻa aku ma ka ʻaoʻao o Trump. ʻAʻole i pau ka helu ʻia ʻana aku o nā pāloka, akā, lilo aku nei kekahi hapanui o nā noho ʻAha Kenekoa i nā Lepupalika, he 52. He ʻeono noho i koe. A ma ka Hale o nā Lunamakaʻāinana, i kēia manawa, he 203 noho o nā Lepupalika, a he 181 o nā Kemokalaka. He 51 noho i koe.

He ʻalihikūlele hoʻomaka hou ana ko ke Kulanui o Kaleponi Hema. A no Hawaiʻi nei nō ʻo ia. ʻO Jayden Maiava kona inoa, a mai ke Kula Kiʻekiʻe ʻo Kaimukī ʻo ia i puka ai. ʻO Miller Moss ka ʻalihikūlele hoʻomaka ma mua, akā, kāpae ʻia aku ʻo ia ma ka ʻaoʻao, ʻoiai, ma loko o nā hoʻokūkū ʻelima i hala iho nei, ʻehā hāʻule o Kaleponi Hema. A no laila, ke hoʻomākaukau ʻia nei ʻo Maiava i mea e alakaʻi ai ʻo ia iā Kaleponi Hema ma ke kūʻē ʻana aku iā Nebaraka ma ka lā 16 o Nowemapa. I ka makahiki 2023, aia ʻo Maiava ma ka hui ʻo Nevada Las-Vegas, a ua hoʻomaka ʻo ia ma nā hoʻokūkū he 14. A i ia makahiki, ua koho ʻia ʻo ia, ʻo ia ka Mea Pāʻani Komo Hou ʻOi o ka Makahiki o ka ʻAhahui Mauna Komohana. Inā he manaʻo ko Kaleponi Hema e komo ma kekahi hoʻokūkū ipu, he pono ke kāʻili ʻana i ʻelua lanakila hou.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

ʻĀhaʻi akula i ka welowelo.

He ʻōlelo kēia no ke kanaka i lanakila. A ʻo kekahi manaʻo, no ke kanaka i heo akula.

11-04-24

He pōmaikaʻi kai lilo aku i kekahi hui e hana ana no ka pono o nā ʻōpiopio o Waiʻanae.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 4 o Nowemapa, he Pōʻakahi. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

Lilo aku nei he 249 ʻeka ʻāina o ke Awāwa ʻo Mākaha iā MAʻO Organic Farms. Na ka Waihona ʻo Harry lāua ʻo Jeanette Weinberg i hāʻawi aku. He mau ʻeka ʻāina ia i kūkulu ʻole ʻia. He 200 o ia mau ʻeka, ua hoʻokaʻawale ʻia aku no ke kūkulu wahi noho. A no laila, ʻo kekahi hana a MAʻO ma ia ʻāina, ʻo ia ke kūkulu ʻana i mau hale no ka hanauna e hiki mai ana, na lākou e hana a e mālama i ia ʻāina. A he 36 mau ʻeka, no ka mahi ʻai ʻana. Na Kukui lāua ʻo Gary Maunkea-Forth i hoʻokumu iā MAʻO he 25 makahiki aku nei a emi iki mai i mea e kōkua aku ai i nā ʻōpiopio o Waiʻanae. A ʻo MAʻO, he māhele ia no ka Hui Hoʻomōhala Hou i ke Kaiāulu o Waiʻanae, na nā Maunakea-Forth nō hoʻi. A he mau mea kā ia hui e hana ai i mea e holo mua ai nā ʻōpio o laila, he mau kūlana hana kūikawā no nā haumāna kula kiʻekiʻe, ʻo nā puʻu kālā hele kula nui, a me nā kūlana hana manawa piha.

Lilo aku nei ke eo iā Hawaiʻi ma ka hoʻokūkū pōpō peku ma ka Pōʻaono nei ma Fresno ma ka helu ʻai he 21 a Hawaiʻi i ka 20 a Fresno Mokuʻāina. Na nā Ānuenue nō ka ʻai holo mua ma ka nou ʻana a Brayden Schager i ka pōpō iā Pofele Ashlock ma ka hapahā mua. Akā, ma ia hope mai, ʻeleu aʻela ʻo Fresno a loaʻa ka ʻai holo ma ka hapahā mua, ka lua a me ke kolu me ka loaʻa ʻole o kahi ʻai iā Hawaiʻi. ʻO kahi pōmaikaʻi naʻe o Hawaiʻi, ʻo ka ʻai peku keu o ka ʻai holo o ka hapahā ʻelua, ua pale ʻia aku e Hawaiʻi. A ma muli o ia pale ʻana, i ka paʻa ʻana o nā ʻai holo ʻelua o ka hapahā hope i nā Ānuenue, lanakila aʻela ma luna o Fresno.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

He manu hulu.

He ʻōlelo kēia no ke kanaka kūʻonoʻono.

11-01-24

He keu a ke aloha ʻole lā i ka pōpoki!

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā mua o Nowemapa, he Pōʻalima. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

Ua make aku nei he ʻewalu mau pōpoki ma ke Awa Kū Moku Liʻiliʻi o Keʻehi ma ʻOkakopa. A kohu mea lā, ua pepehi māinoino ʻia aku lākou a pau. Ma ka lā 17 o ʻOkakopa, ua loaʻa kekahi pōpoki make e lana ana ma kahi o nā uapo o Keʻehi, ua ʻoki ʻia aku kona poʻo a hemo. A ma ka Pōʻalua nei, loaʻa iho nei he ʻehiku mau pōpoki hou, ua pau i ka make. A i ka nānā ʻana aku, ua hana ʻino ʻia e ke kanaka. ʻO ka hana māinoino holoholona, he kūʻē kānāwai ia. Inā he ʻike paha no ia mau hana māinoino, e kāhea aku i ke Keʻena ʻĀina a Waiwai Pili ʻĀina ma ka helu 643-3567.

Ma ka Hoʻokūkū Kolepa Kono, he ʻelima mau mea pāʻani ma ke kūlana ʻelua, a ʻo kekahi o lākou, he mea pāʻani kolepa no ke Kulanui o Hawaiʻi. ʻO Anson Cabello kona inoa, a ua puka mai ke Kula Kiʻekiʻe ʻo Kamehameha ma Maui. Ma ia hoʻokūkū, ʻo Hawaiʻi ka hui helu ʻekolu. ʻO Kāna Kieko ka helu ʻelua, a ʻo Miami (ʻOhaio) ka helu ʻekahi.

A ma ka pāʻani pōpō wāwae, lanakila aku nei nā Wāhine Ānuenue ma luna o Ke Kaha Loa ma ka helu ʻai he ʻakahi i ka hua nēnē. Ua paʻa ʻē nō ka inoa moho kikina o ka ʻAhahui Komohana Nui iā Hawaiʻi, a ʻo ka makamua ia mai kona wā i komo ai i loko o ia ʻahahui. Ma muli o ka paʻa o ka inoa moho, e lele pololei ana ʻo Hawaiʻi i ka puni ʻelua o ka Hoʻokūkū Inoa Moho o ka ʻAhahui Komohana Nui.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

Aia i Kona i Honalo.

ʻO ia hoʻi, ua nalowale loa kekahi mea āu. ʻAʻole e loaʻa hou mai.

10-30-24

Kūʻē kekahi mau kānaka i ke ʻano i koho ʻia ai ka lālā hou o ke Komikina Hoʻoponopono Wai.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 30 o ʻOkakopa, he Pōʻakolu. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

Hoʻokohu aku nei ke Kiaʻāina Josh Green iā V.R. Hinano Rodrigues i lālā no ke Komikina Hoʻoponopono Wai. ʻO kekahi noho o ia komikina, hoʻokaʻawale ʻia aku no ka loea ma ka hoʻoponopono ʻana i ka wai e like me ka hana i ka wā kahiko ma Hawaiʻi nei. A ʻo ia ke kūlana i hoʻopiha ʻia e Rodrigues. ʻO ka mea ʻāpiki, ke kūʻē nei kekahi poʻe i ke ʻano i koho ʻia aku ai ʻo ia. I ka hopena o ka makahiki 2023, ua hoʻokumu ʻia kekahi kōmike nāna e ʻimi i mau moho no ia kūlana. A i nā mahina ʻo Ianuali a me Pepeluali, nīnauele aku nei ke kōmike i nā moho he 13, a hoʻouna ʻia aku nā inoa o nā moho ʻoi ʻehā i ke kiaʻāina. Akā, ma muli o ka haʻalele wale ʻana o kekahi mau moho ʻelua, ua pilikia ihola, ʻoiai, ʻo ke koina ma ke kānāwai, he ʻekolu moho ma ka papa moho e hāʻawi ʻia aku i ke kiaʻāina. A no laila, ua noi ʻo Green i papa moho hou. Akā, ua hana ʻia he kōmike hou, a na Green i koho i ʻelua lālā o ia kōmike a na ka luna o ka ʻAha Kenekoa i koho i kekahi, a na ka luna o ka Hale o nā Lunamakaʻāinana kekahi. A mālama ʻia iho nei he mau nīnauele hou no kekahi mau moho hou i nā lā 21 me 22 o ʻOkakopa nei. A nui nā kānaka e kūʻē ana i ia hana, ʻoiai, he ʻelua moho kūpono a mākaukau loa ma ka papa moho mua.

Hoʻomaka iho nei ka paipai ʻana aʻe o nā luna aupuni mokuʻāina, ʻaʻole e hoʻokuʻu wale aku ka lehulehu i ka iʻa, ke koʻa, me ia mea aku ia mea aku o kā lākou mau pahu iʻa ponoʻī i loko o nā kai o Hawaiʻi nei. ʻO ke kiloi wale ʻia aku o ia mau mea i loko o ke kai, he mea ia e laha ai nā lāhui iʻa o nā ʻāina ʻē ma nā kai o Hawaiʻi nei, a e pilikia ai hoʻi nā lāhui ʻōiwi. ʻAkahi a loaʻa he ʻōkole hou ma ke kai o Kāneʻohe i kēlā pule aku nei. A ma loko o nā makahiki ʻehā i kaʻa hope aku nei, ua loaʻa he 19 ʻano lāhui ʻē ma nā koʻa o Hawaiʻi nei. A he mau mea ia e make ai nā lāhui ʻōiwi, a e pōʻino ai paha ke ola o ke kanaka.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

He ʻūlei kolo.

He ʻōlelo kēia no ke kanaka pūkonakona.

10-28-24

Ua eo ihola ʻo Max Holloway iā Ilia Topuria.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 28 o ʻOkakopa. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

ʻAkahi nō a lanakila ʻo Hawaiʻi ma luna o ka hui o ka Māhele Hoʻokūkū Pola ma ka Pōpō Pekupeku i ka Pōʻaono nei. Ua hele aku nā kānaka he 9,538 i ke Kahua Pāʻani ʻo Ching ma Mānoa no ka mākaʻikaʻi ʻana a ʻike aku nei i ke kāʻili ʻana aku o nā Koa Ānuenue i ke eo mai nā lima wīkani mai o Newaka ma ka helu ʻai he 34 i ka 13. He ʻehā ʻai holo a Brayden Schager, a he 120 āna ʻīā i holo ai.

A ma ka mokomoko i ka Pōʻaono nei, ʻakahi nō a hina ʻo Max Holloway a waiho wale ana ma lalo ma muli o ke kuʻi māhanahana a Ilia Topuria ma ka puni ʻekolu. Ma mua o ka puni ʻekolu, ma nā kaha a nā luna loiloi, he ʻelua o lākou, ʻo Topuria ke mea e ʻoi ana he 20 i ka 18. A ʻo ke kolu o ka luna loiloi, ua paʻi a paʻi, he 19 i ka 19. ʻO nā kaha a ka Hōkū Avalataisa, e ʻoi ana ʻo Holloway ma ka helu ʻai he 20 i ka 18. Ma ka puni ʻekolu, loaʻa pono akula ke poʻo o Holloway i ka puʻupuʻu o Topuria, a pōniuniu ihola. A ma hope iki mai, loaʻa pono hou akula ke poʻo o Holloway a hina ai ʻo ia.

Hoʻi aku nei ʻo Tua Tagovailoa i ke kahua pāʻani ma ke kūʻē ʻana aku o Miami iā ʻAlikona. A he 234 āna ʻīā i nou ai a hoʻokahi ʻai holo. Ua eo naʻe ʻo Miami iā ʻAlikona ma ka helu ʻai he 28 i ka 27. A ʻo ka lima ia o ka hāʻule ma nā hoʻokūkū ʻeono i hala iho nei.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

Ka ʻai kīʻoʻe lāʻau.

ʻO ka ʻulu hoʻi ia.

10-25-24

E hoʻi hou ana paha ʻo Tua Tagovailoa i ke kahua pāʻani i ka Lāpule.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 25 o ʻOkakopa, he Pōʻalima. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

Ua lilo iho nei ka hui ʻo Nvidia, ʻo ia ka hui waiwai loa o ke ao nei, a aia ka hui ʻo ʻĀpala ke hahai koke aku nei ma hope. I ka mahina ʻo Iune o kēia makahiki nei, ʻo Nvidia nō ka hui waiwai loa, akā, ua piʻi aʻela ʻo Microsoft a me ʻĀpala. A ʻoiai, ʻo Nvidia ka hui nāna ka hana ʻana i ka lolo uila hou no ka AI, ʻo ia ke kumu i lilo hou ai ʻo ia ka hui helu ʻekahi ma ka waiwai. A ke māhuahua aʻela nā hui nāna e hoʻohana nei i ka AI ma ko lākou lawelawe ʻana i ka hana o kēlā me kēia lā. A ʻo ka lolo uila a Nvidia ka mea makemake loa ʻia.

Ua hoʻi aku nei ʻo Tua Tagovailoa i ka hoʻomaʻamaʻa pōpō pekupeku  ʻana i ka Pōʻakolu nei. A piha hauʻoli ka naʻau o nā Naiʻa, no ka mea, e hoʻi aku paha ʻo ia i ke kahua pāʻani i kēia Lāpule. E kūʻē aku ana ʻo Miami iā ʻAlikona. Ma hope o ka haʻalele ʻana o Tagovailoa i ka pāʻani ʻana ma muli o ka ʻeha loa ʻana o kona poʻo i ka pule ʻelua o ke kikina, ua hāʻule loa ihola ʻo Miami, a i kēia manawa, ʻo Miami ka hui nāna nā ʻai liʻiliʻi loa o ka hoʻokūkū, he 11.7 wale nō.

Ua ʻeha ihola ʻo Jayden Daniels, ka ʻalihikūlele o Wakinekona, i ka Lāpule nei a pani akula ʻo Marcus Mariota i ka hakahaka. A lilo aku nei nō ke eo iā Wakinekona ma ka helu ʻai he 40 i ka 7 a Kalolaina. A inā ʻo ia mau nō ka ʻeha o Daniels, e hoʻomaka ʻo Mariota i kēia Lāpule ma ke kūʻē ʻana aku iā Kikako.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

He noio ʻaʻe ʻale no ke kai loa.

He ʻōlelo kēia no ke kanaka keu a ke akamai a mākaukau loa hoʻi paha ma kekahi hana.

10-23-24

Ke aʻo mai nei ka ʻīlio i ka hanu aku i ka naonao ahi liʻiliʻi a loaʻa.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 23 o ʻOkakopa, he Pōʻakolu. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

Aia nō kekahi mau kānaka ke aʻo akula i ka ʻīlio i ka ʻimi ʻana a loaʻa ka naonao ahi liʻiliʻi ma ka mokupuni ʻo Hawaiʻi. Na ka hui Conservation Dogs of Hawaiʻi ka papahana a i kēia manawa, he ʻeono a ʻehiku paha ʻīlio i mākaukau i ka ʻimi ʻana a loaʻa ia ʻano naonao. He mea ka naonao ahi liʻiliʻi e pōʻino ai ka hānaiahuhu. I kekahi manawa, hiki ke makapō ka ʻīlio a pōpoki paha. Aia nō ke noʻonoʻo ʻia nei kahi maikaʻi loa e hoʻohana ʻia ai nā ʻīlio hanu naonao ahi liʻiliʻi. Ma Oʻahu nei paha, i ʻole e laha loa ia naonao. A ma ka mokupuni ʻo Hawaiʻi paha, kahi i laha ai ma ʻō a ma ʻaneʻi o ka ʻāina.

Lanakila aku nei nā Wāhine Ānuenue ma luna o Pekafila ma loko o nā pāʻani ʻehā i ka Pōʻalua nei. Mai suipa lilo aku ʻo Hawaiʻi iā Pekafila, akā, ma ka pāʻani ʻekolu, hiu aʻela ʻo Pekafila ma ka hopena a loaʻa he 12 ʻai i ka 2 a Hawaiʻi, a lilo ai ke eo o ka pāʻani ʻekolu iā Pekafila. A ma ka pāʻani ʻehā, e ʻoi ana ʻo Pekafila ma ka helu ʻai he 16 i ka 13. Akā, ʻeleu aʻela nā Wāhine o Hawaiʻi a kāʻili i ke eo. E kūʻē aku ana ʻo Hawaiʻi iā Notariga (Kualapa ʻĀkau) i kēia Lāpule ma Mānoa.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

ʻAʻohe kahua o nā manu.

ʻO ia hoʻi, ua piha kuʻi i nā kānaka a i nā mea ʻē aʻe paha.