Uhi ʻia ihola kekahi kūlanakauhale o Pāpua Nū Kini i ka hiolo ʻana o ka mauna.
ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 24 o Mei, he Pōʻalima. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.
Hiolo ihola ka mauna i ka wanaʻao o kēia lā ma Pāpua Nū Kini a paʻa ihola ke Kūlanakauhale o Kaokalam i ka lepo, ka pōhaku a me ke kumu lāʻau. He nui loa kahi i uhi ʻia i ka lepo. Aia ʻo Kaokalam ma Enga, ma ka ʻaoʻao ʻākau o ke kapikala ʻo Pota Moresebi, ma kahi o ka 370 mile mai ke kapikala aku. Ua ʻōpā ʻia nā hale a paʻa ihola nā kānaka he nui i ka lepo. Ua kūkala ʻia e kekahi he 100 mau kānaka a ʻoi i make. A ua ʻōlelo kekahi kanaka o Kaokalam, ʻo ka nui o nā kānaka i make, he 300 paha a emi iki mai. He hana nui ka ʻimi ʻana aku i nā kānaka ma kahi i paʻapū ai i ka lepo, ʻoiai, aia nō hoʻi nā pōhaku nui a me nā kumu lāʻau. ʻO kekahi pilikia, ma muli o ka hiolo ʻana, ʻaʻole hiki ke holo ʻia ke ala loa ma kahi o ke Kūlanakauhale o Yambali. A ʻākeʻakeʻa ʻia nō hoʻi kahi ala i ke kaona ʻo Porgera. Hopohopo ana nā kānaka o laila i ka loaʻa mai o ka mea ʻai a me nā hana like ʻole e pono ai lākou. Ua ʻōlelo aʻela ke Kuhina o nā ʻĀina ʻē o ʻAukekulelia Penny Wong, ua mākaukau nō ʻo ʻAukekulelia no ke kōkua ʻana.
Ma ka hālāwai aku nei o ka Papa Hoʻonaʻauao o Hawaiʻi i ka Pōʻahā nei, kūkākūkā aʻela nā lālā no ke kūkulu hou ʻana i nā kula o Maui. A ua hiki mai nā kumu kula he 20 a emi iki i laila mai Maui mai no ke noi ʻana i ke papa i kekahi mau mea e pono ai nā kumu, nā haumāna a me nā limahana. ʻO kekahi mea nui, ʻo ia ka hoʻokumu ʻana i waihona wā hoʻomaha no ka poʻe i pōʻino i nā ahi o ka lā 8. A ʻo kekahi, ʻo ka hoʻonui ʻana i nā hana kākoʻo i ke ola noʻonoʻo o nā haumāna a me nā limahana a me nā kumu. Ua mahalo aku kekahi mau lālā o ka papa i nā kumu o Maui i ka hōʻike ʻana mai i nā hemahema. Lana ka manaʻo, e hoʻomaka koke ka hana a ka Papa Hoʻonaʻauao e hemo ai ia mau hemahema.
Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,
ʻAʻohe pilo uku.
ʻO ia hoʻi, mahalo ʻia nā makana like ʻole, ʻo ka makana ʻuʻuku nō hoʻi.