09-17-18

ʻAʻole lawa nā kauka o Hawaiʻi nei.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 17 o Kepakemapa, he Pōʻakahi. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

Ua pilikia ko Hawaiʻi i ka pōkole o nā kauka o Hawaiʻi nei. Mai ka makahiki 2017 a i kēia makahiki nei, haʻalele mai nei he 51 kauka i ka ʻoihana kauka ma Hawaiʻi nei. He mau kumu i pōkole ai nā kauka, ʻo ka ʻoi aku o ka uku hana ma ʻAmelika Hui Pū ʻIa, ʻo ke emi mai o ka uku ʻinikua, a ʻo ka māhuahua o ke kānāwai luʻuluʻu ma ka hana a ke kauka lapaʻau. A ʻo ka poʻe maʻi ke pilikia. ʻO ka nui o nā kauka nāna ka laikini no ka hana ma ke ʻano he kauka ma kēia mokuʻāina, he 10,000 a emi iki mai. Akā, he 3,400 wale nō o lākou e hana nei ma ke ʻano he kauka.

Aloha nō. Hāʻule iho nei nā Koa Ānuenue iā Pūʻalikoa i ka Pōʻaono nei ma ka helu ʻai he 28 i ka 21. Ua maikaʻi naʻe ka hana a kekahi mau mea pāʻani o Hawaiʻi. ʻO Cole McDonald, he 321 āna ʻīā i nou ai, a he ʻelua ʻai holo. ʻO John Ursua, he ʻeono āna pōpō i hopu ai no nā ʻīā he 123, a he ʻekolu āna ʻai holo. Akā, ʻaʻole i maikaʻi ka holo ʻana o Hawaiʻi. ʻO nā ʻīā holo a Dayton Furuta lāua ʻo Fred Holly, he 22 wale nō ʻīā ke hui pū. Akā, e lilo ana ka noʻonoʻo o nā Koa Ānuenue i ko lākou hoa paio o kēia hopena pule e hiki mai ana, ʻo ia ʻo Duquesne.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

Mai ʻike ʻole ʻia nō!

He pane kīkoʻolā ia i ke kanaka e kaena ana no kāna mau hana.

09-14-18

Hōʻike aʻela kekahi kanaka pāʻani kolepa loea, he moe aikāne ʻo ia.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 14 o Kepakemapa, he Pōʻalima. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

Pāhola aku nei ka makani pāhili ʻo Florence ma nā Kalolaina i ka hola 7:15 o ke kakahiaka o kēia lā. A ʻo ka ikaika o kona makani, he 90 mile o ka hola. ʻO ka ʻaoʻao pōmaikaʻi, ua emi mai kona ikaika i nā lā i hala iho nei. ʻO kona ikaika ma mua, he 140 mile o ka hola. ʻO kahi pilikia, he neʻe mālie wale aʻe nō ka hana a Florence, he ʻeono wale nō mile o ka hola.

Hōʻike aʻela kahi kanaka pāʻani kolepa ma ke ʻano he loea i mua o ke lehulehu ma ke Kelekalama Hikiwawae (Instagram), he moe aikāne ʻo ia. ʻO Tadd Fujikawa kona inoa, a no Hawaiʻi nei nō. A ʻo ia ka mea pāʻani kolepa loea mua loa i hōʻike aku i ka lehulehu, he moe aikāne ia. Kākau ihola ʻo Fujikawa, kuhi ihola ʻo ia, ʻaʻole pono iā ia ke hōʻike aku i ka lehulehu i kona ʻano he moe aikāne, akā, hoʻomanaʻo ihola ʻo ia i nā moʻolelo o nā kānaka moe aikāne like ʻole i kōkua iā ia i kona wā kūpilikiʻi a lana aʻela kona manaʻo. Wahi a Fujikawa, ua ʻoi aku ka maikaʻi i kēia mau lā, akā, ʻaʻole nō i pau ka hoʻohenehene ʻia a me ka hoʻokae ʻia paha o ka poʻe moe aikāne. A ʻo kekahi o lākou, ua hoʻomake iā lākou iho ma muli o ia hoʻohenehene a hoʻokae ʻana paha. A ke hoʻomau ʻia ia ʻano hana, e hoʻomau ʻo Fujikawa i ka hana e pono ai ka poʻe moe aikāne.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

Pali ke kua, mahina ke alo.

He ʻōlelo kēia no kahi kanaka uʻi.

09-12-18

He kiʻi i manaʻo ʻia he hoʻokae ʻili kai paʻi ʻia ma kahi nūpepa o ʻAukekulelia.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 12 o Kepakemapa, he Pōʻakolu. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

Ma kekahi nūpepa o ʻAukekulelia, ua paʻi ʻia kahi kiʻi kātuna o Serena Williams i manaʻo ʻia he hoʻokae ʻili. ʻO ka Herald Sun ka nūpepa, a ua paʻi hou ʻia kahi māhele o ia kiʻi kātuna ma ka ʻaoʻao mua o ia nūpepa hoʻokahi nō. Ua kūpale nō ka nūpepa i ke kanaka nāna i kaha i ia kātuna, iā Mark Knight. Wehewehe ka poʻe i hoʻohalahala i ia kātuna a Knight, he kumu alakaʻi ia no ke ʻano maʻa mau e hōʻike ‘ia ai ka wahine pāʻele. A me he mea lā, he mea ʻole ka manaʻo o ka wahine pāʻele.

E mālama ana ʻo Bellator i ka hoʻokūkū mokomoko i ka lā 15 o Kēkēmapa ma Hawaiʻi nei. ʻO ka mua ia e mālama ʻia ana e ia hui ma Hawaiʻi. A e hoʻi mai ana ʻo Ilima-Lei Macfarlane i Oʻahu nei no ke kūpale ʻana i kona inoa moho mokomoko. Mai ke Kula Kiʻekiʻe ʻo ka Punahou i puka mai ai ʻo Macfarlane, akā, aia ʻo ia ke noho akula ma Kāna Kieko. ʻO ka inoa moho ia o ka māhele 125 paona. A ʻo ka hoa paio e hoʻāʻo ana e huki i ka inoa moho mai nā lima wīkani mai o Macfarlane, ʻo ia ʻo Valerie Letourneau. ʻO ka lā 21 o Kepakemapa, ʻo ia ka lā e hoʻomaka ai ke kūʻai ʻia ʻana o ke kikiki.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

Nahā nā ʻōmaka wai a ka lihilihi.

ʻO ia hoʻi, ua kulu ka waimaka.

09-10-18

Kū kilakila hou ana nā Koa Ānuenue.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 10 o Kepakemapa, he Pōʻakahi. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

Ma hope o ka hālāwai ʻana o Kim Jong Un a me Donald Trump i ka mahina ʻo Iune. Ua hoʻihoʻi mai ʻo Kōlea ʻĀkau i nā iwi o nā koa ʻAmelika he 55. A i loko o nā pule e hiki mai ana e kūkala ʻia ana nā inoa o kekahi mau koa ʻelua. ʻAʻole nō e ʻike koke ʻia nā inoa o nā koa nona nā iwi i koe. Ma loko paha o nā makahiki ʻelima e hiki mai ana.

Kāʻili hou aku nei nā Koa Ānuenue i ka lanakila. ʻO Laiki ka hoa paio a ʻo ka helu ʻai, he 43 i ka 29. ʻO ka hoʻokūkū ʻekolu ia o Hawaiʻi i kēia kikina, a ʻo ke kolu nō hoʻi ia o ka lanakila. ʻO Cole McDonald, ke ʻalihikūlele o Hawaiʻi, he 319 āna ʻīā i nou ai. I kēia hopena pule, e kūʻē aku ana ʻo Hawaiʻi iā Pūʻalikoa.

Lilo aku nei ka makana helu ʻekahi o ka Hoʻokūkū Heʻe Nalu ʻo Surf Ranch Pro iā Carissa Moore. No Hawaiʻi ʻo Moore, a ʻo ka lanakila mua ia o Moore i kēia kikina nei.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

Noʻeau ka hana a ka ua; akamai ka ʻimina o ka noʻonoʻo.

He ʻōlelo kēia no ke kanaka akamai.

09-06-18

He ʻīlio hohono kai loaʻa ma Maui.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 6 o Kepakemapa, he Pōʻahā. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

Loaʻa aku nei he ʻīlio hohono i kekahi mau limahana o kekahi hui kalaka halihali o Maui i kēlā pule aku nei. I ka lā 30 o ʻAukake, i ka wā a na limahana e hana ana ma kekahi pahu nunui ma Kahului, honi ʻia kahi ʻala hohono a ʻike ʻia kekahi holoholona ma ia pahu. Pani koke ihola nā limahana i ka pahu a kāhea akula i ka luna nānā mahiʻai o ke aupuni. A i ke kakahiaka o kekahi lā, paʻa ihola ua ʻīlio hohono lā. Hoʻouna ʻia i Oʻahu i ka Pōʻalua nei kahi i hoʻomake ʻia ai me ka lokomaikaʻi. ʻO ia ka hana ke loaʻa mai kahi holoholona ʻāhiu i loaʻa paha i ka maʻi pupule. I ka mahina ʻo Pepeluali, ua loaʻa kekahi ʻīlio hohono i nā poʻolā ma ka Uapo 1 o ke Awa Kū Moku o Honolulu. He noho ka ʻīlio hohono ma ʻAmelika, Kanakā, Mekiko a me kekahi mau wahi hou aku. Akā, ua pāpā ʻia ma Hawaiʻi nei.

Hoʻolele aku nei ka hui ʻo Nike i ka hoʻolaha a Colin Kaepernick i kūkaʻi ʻōlelo ai. A e hoʻolele ʻia ana i ka hoʻokūkū pōpō pekupeku mua o ke kikina o ke Kuʻikahi Pōpōpeku Aupuni i kēia ahiahi a pēlā pū me kekahi mau hoʻokūkū ʻālapa e hiki koke mai ana. He hoʻolaha ia kahi e hōʻike ana kekahi mau kānaka ʻālapa no ke kūʻē ʻana o nā mea pāʻani pōpō peku o ke Kuʻikahi Pōpōpeku Aupuni i ka hoʻokae ʻili, ka limanui ʻana o ka mākaʻi a me kekahi mau nīnau nui ma ka hōʻike ʻana i ia kūʻē i ka wā e kani ana ke mele aupuni o ʻAmelika Hui Pū ʻIa.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

Komo mai kāu māpuna hoe.

ʻO ia hoʻi, e kōkua.

09-04-18

He haʻawina kālā ko ke Kulanui o Hawaiʻi no ka noiʻi ʻana i ka limu.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 4 o Kepakemapa, he Pōʻalua. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

Lilo iho nei he haʻawina kālā i kekahi hui noiʻi o ke Kulanui o Hawaiʻi no ka noiʻi ʻana i kekahi limu hou, ʻakahi nō a loaʻa. Hoʻokahi wale nō wahi e ulu ai ua limu nei, aia nō ma ke kai hohonu o kēia pae ʻāina nei. ʻO ka nui o ke kālā i lilo i ia hui noiʻi, he $792,021. Wahi a Alison Sherwood, ka luna noiʻi o ia haʻawina kālā, ua loaʻa mai nei he 2,000 mea hōʻikeʻike o ka limu i ʻohi ʻia mai kahi he 100 kapuaʻi a ka 600 kapuaʻi a ʻoi ma lalo o ka ʻili o ke kai.

Lilo aku nei ke eo iā Hawaiʻi ma ke kūʻē ʻana aku i ka ʻOihana Moku ma ka pāʻani pōpō pekupeku o ka Pōʻaono nei. ʻO ka helu ʻai he 59 i ke 41. A ma muli o ka hana maikaʻi wale a Cole McDonald ma ia hoʻokūkū, lilo iho nei ʻo ia, ʻo ia ka Mea Pāʻani Kūlele ʻOi o ka Pule o ka Hui Mauna Komohana. ʻO ka makamua kēia o ka lilo ʻana o ia hanohano i ka mea pāʻani o ke Kulanui o Hawaiʻi ma ka Hui Mauna Komohana. Ua lilo ʻo Hawaiʻi i lālā no ia hui i ka makahiki 2012. I ka Pōʻaono nei, he 428 ʻīā a McDonald i nou ai a he ʻeono āna ʻai holo i nou ai. I kēia kikina nei, he 846 ʻīā nou a McDonald, a ʻo ia ka nui loa o ka ʻAhahui ʻĀlapa o nā Kulanui o ʻAmelika Hui Pū ʻIa.

Ma ʻAlabama, holo ihola ka manaʻo o Nick Saban ma ka ʻalihikūlele mua nāna e hoʻomaka ma ka hoʻokūkū. A ʻo Tua Tagovailoa nō ia. Ma ke kūʻē ʻana aku nei o ʻAlabama iā Luikiwila i ka hopena pule nei, he 227 ʻīā a Tagovailoa i nou ai, a he ʻelua āna ʻai holo i nou ai, a he hoʻokahi āna ʻai holo i holo ai. Lanakila aku nei ʻo ʻAlabama ma luna o Luikiwila ma ka helu ʻai he 51 i ka 14.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

He heʻe ka iʻa, he iʻa kino palupalu.

He ʻōlelo kēia no ke kanaka nāwaliwali.

08-31-18

He mau pila no ke kipaku i ka poʻe kuewa e noho ana ma nā pīpā alanui o Oʻahu nei.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 31 o ʻAukake, he Pōʻalima. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

I ka Pōʻahā nei, ʻāpono iho nei kekahi kōmike o ka ʻAha Kūkā o Honolulu nei i kekahi mau pila ʻelua e pāpā ana, ʻaʻole e hoʻohale a ʻaʻole hoʻi e ʻākeʻakeʻa ke kanaka i ka hele a kānaka ma ka pīpā alanui o ke kūlanakauhale. ʻO ia mau pila ʻelua, he kākoʻo ʻia nō e ka Meia Kirk Caldwell. I kēia manawa, e holo ana ia mau pila i mua o ka ʻAha Kūkā piha. A i loko o ka ʻāpono ʻia o ia mau pila ʻelua e ka ʻAha Kūkā piha i nā mahina e hiki mai ana, ʻaʻole e hoʻomaka koke ka hoʻokō ʻia ʻana, no ka mea, ua hoʻokomo ʻia kahi paukū e koi ana, aia ka hoʻomaka o ka hoʻokō ʻana a waiho ka papa luna hoʻokele o ka meia i mua o ka ʻAha Kūkā he hōʻike no ka hana e hoʻēmi ʻia ai ke kuewa o ke kanaka ma nā ʻāpana ʻeiwa o Oʻahu nei a me ka ʻāpono ʻia o ia hana. Ua kūʻē kekahi o nā luna ʻaha kūkā i ia mau pila ʻelua me ka ʻōlelo pū ʻana he pono ke huliāmahi ke kūlanakauhale ma ke kōkua ʻana i ka poʻe kuewa ma ka ʻimi ʻana i wahi noho.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

Ua laʻi ka makani Hoʻolua.

ʻO ia hoʻi, ua pau ihola ka huhū o kekahi. A ʻo kekahi manaʻo, ua hala kahi pilikia.

08-29-18

He hale paʻahao hou ana paha ko Oʻahu nei.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 29 o ʻAukake, he Pōʻakolu. Welina e nā makamaka heluhelu. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

Ua ʻāpono iho nei ke Kiaʻāina David Ige i ka palapala hōʻike hopena kaiapuni no ke kūkulu ʻana i hale paʻahao hou i pani no ka hale paʻahao e kū ala ma Kalihi, Oʻahu. ʻO ia hale paʻahao, ua piha kuʻi ihola i nā paʻahao. Ua kūkulu ʻia no ka noho paʻahao ʻana o nā kānaka he 628, akā, ua hoʻololi ʻia i mea e noho ai nā paʻahao he 954. ʻO kahi pilikia naʻe, i ka helu ʻana aku i ka Pōʻalua nei, he 1,222 mau paʻahao e noho akula ma laila. ʻO kahi i manaʻo ʻia no ka hale paʻahao hou, aia ma Hālawa. A he manaʻo nō hoʻi ko Ige no nā wāhine e noho paʻahao akula ma Kalihi, e hoʻouna ʻia lākou i ka hale paʻahao wahine ma Kailua e noho ai. He 140 ko lākou nui. ʻO ka nui o ka hale paʻahao hou, e lawa no ka noho ʻana o nā paʻahao he 1,335. ʻO kekahi poʻe, he manaʻo ko lākou, e aho e ʻimi i wahi e hoʻopololei ai a e hoʻoponopono ai paha i ka paʻahao. A ʻo kekahi pilikia, he 12 pākeneka o nā paʻahao ma Kalihi, he maʻi noʻonoʻo ko lākou, a he nui hou aku paha nā paʻahao, he kuewa, ʻaʻohe hale e noho ai. A ma muli o ia mau kumu, he mau mea e noʻonoʻo ai a e kūkākūkā ai ma mua o ke kūkulu ʻana i hale paʻahao hou.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

Pō nā maka i ka noe, i ka pahulu i ke ala loa.

He ʻōlelo kēia no ke kanaka i puni wale aku i ka ʻōlelo a kekahi.

 

 

08-27-18

He hopena pule maikaʻi no nā keiki Hawaiʻi ma ka pāʻani ʻana.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 27 o ʻAukake, he Pōʻakahi. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

ʻO nā keiki o Hawaiʻi ka ʻoi ma ka pōpō hili. Kāʻili aku nei lākou i ka lanakila ma ka puni inoa moho. He ʻekolu ʻai a Hawaiʻi i ka hua kakā o Kōlea Hema. A lilo ka inoa moho honua o ke Kuʻikahi Keiki ma ka pōpō hili iā Hawaiʻi. A ʻo ke kolu ia o ka inoa moho honua i lilo i kekahi hui o Hawaiʻi ma nā makahiki he 13 i kaʻa hope aku nei.

A ma ka pāʻani pōpō pekupeku i ka Pōʻaono nei, lilo aku nei ke eo i nā Kāne Ānuenue ma ka helu ʻai he 43 i ke 34 a Kololako Mokuʻāina. ʻO ka hoʻokūkū mua ia o Hawaiʻi i kēia kikina nei. A ʻo ka ʻalihikūlele o Hawaiʻi, ʻo Cole McDonald, he keu kāna hana a ka maikaʻi. He 418 āna ʻīā i nou aku ai. A ma ka moʻolelo o Hawaiʻi nei, ʻo ka ʻoi loa ia o nā ʻīā nou ʻia a ka ʻalihikūlele o Hawaiʻi ma kāna hoʻokūkū mua. Ma mua, ʻo ka ʻoi loa, he 367 mau ʻīā, a na Nick Rolovich i nou.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

Uene ke kolopā.

ʻO ia hoʻi, ua hoʻokō ʻia aku ka hana.

08-22-18

E hiki koke mai ana ka makani pāhili ʻo Lane.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 22 o ʻAukake, he Pōʻakolu. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

ʻO nā kula aupuni a pau o Hawaiʻi nui a Keawe, Maui a Kama, Molokaʻi nui a Hina, a me Lānaʻi a Kaululāʻau, ua pani ʻia a hoʻomaopopo mai ke aupuni. A pēia pū me nā kahua o ke Kulanui o Hawaiʻi ma ia mau mokupuni. A ʻo ke kahu kula nui, ʻo Christina Kishimoto, ua kāpae akula i nā hana a pau ma hope o ke kula, nā hana ʻālapa a pau, a me nā huakaʻi pili ʻāina a pau i pili i ka hana kula mai kēia lā a pau ka hopena pule. A ʻo nā kula hōʻāmana o nā kalana ʻo Maui me Hawaiʻi, ua pani ʻia ka hapanui o lākou i kēia lā, akā, e kāhea aku paha nā mākua i ke kula o ke keiki no ka ʻike pono ʻana.

I ke kulu aumoe, ua ikaika aʻela ka makani pāhili ʻo Lane a he makani pāhili māhele 5, ʻo ia hoʻi, he 157 mile o ka hola a ʻoi aku. Akā, i ka hola 5:00 o ke kakahiaka nui nei, i ka nānā ʻana, ua emi ihola ia ikaika a he makani pāhili māhele 4. ʻO ka ikaika o ia ʻano makani pāhilli, he 130 mile o ka hola a i ka 156 mile. Ua kūkala ʻia he pōʻino makani pāhili ma nā kalana ʻo Maui a me Hawaiʻi. A kūkala ʻia he makaʻala makani pāhili ma Oʻahu me Kauaʻi, a pēlā pū nō me Niʻihau.

Ua hoʻopaneʻe ʻia aku nā hoʻokūkū ʻālapa o nā kula uku o Oʻahu nei. ʻO kekahi, he 14 mau hoʻokūkū pōpō pekupeku. A pēlā pū me nā hoʻokūkū ʻālapa o nā kula uku.

No ka hui pōpō peku o ke Kulanui o Hawaiʻi, e haʻalele mai ana iā Oʻahu nei i kēia ahiahi no Denewa no ka hoʻokūkū mua o ke kikina nei. ʻO Kololako Mokuʻāina ka hoa paio. E hoʻolele ʻia ana nō ia hoʻokūkū ma luna o ke kīwī.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

Eia aʻe ka makani Kona.

ʻO ia hoʻi, aia lā kahi kanaka huhū ke hele maila.