Author: keaolama

ʻO wai ana ka ʻalihikūlele hou o ka hui pōpō peku o ke Kulanui o Hawaiʻi.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 23 o Malaki, he Pōʻalima. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

Pau aku nei ka pono o nā palapala pili kino o nā kānaka mea laikini kalaiwa o Hawaiʻi a me nā kānaka mea kāleka hōʻoia kanaka o Hawaiʻi, he 66,500 ka nui, ma muli o ka holo leʻa ʻole o ke kamepiula a ka hui nāna e mālama ana ia mau palapala, ʻo Marquis ID Systems. ʻO ia mau kānaka, ʻo ia nā kānaka nona nā laikini a me nā kāleka i hoʻopuka ʻia mai ka lā 25 o Pepeluali o kēlā makahiki aku nei a i ka lā 15 o Kepakemapa. ʻAʻohe pilikia o ia mau laikini a me nā kāleka akā, i ka wā e noi hou ai i laikini a kāleka paha, he pono ke lawe aku i ke kope kumu o nā palapala a pau e pono ai.

ʻAkahi nō a hoʻomaka ka hoʻomaʻamaʻa pōpō peku o ke kau kupulau o nā Koa Ānuenue o ke Kulanui o Hawaiʻi. A he mau mea ʻalihikūlele e hoʻāʻo nei e hoʻopaʻa i ke kūlana hui ʻekahi. ʻO Larry Tuileta kekahi. I ke kikina pōpō peku 2017, he ʻalihikūlele ʻo ia, ʻaʻole naʻe ʻo ia i komo ma ka hoʻokūkū ma ke ʻano he ʻalihikūlele. A i kēia kau nei, ke pāʻani nei nō hoʻi ʻo Tuileta i ka pōpō paʻipaʻi. ʻO ka makahiki hope loa kēia e hiki ai iā ia ke pāʻani pōpō paʻipaʻi no ke Kulanui o Hawaiʻi. A he hoʻokahi kikina koe no ka pāʻani pōpō peku. Eia mai nā ʻalihikūlele ʻē aʻe ma ka papa inoa kupulau, ʻo Cole McDonald, ʻo Kyle Gallup, ʻo Justin Uahinui, a me Jeremy Moussa. A i ke kau wela, he ʻelua ʻalihikūlele hou e kau ana ma ka papa inoa, ʻo ia ʻo Chevan Cordeiro o ke Kula Kiʻekiʻe ʻo Kāna Lui a me Kolney Cassel o ke Kulanui ʻo Kakalameko Mokuʻāina a me ke Kulanui o Mekokiko Hema.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

He ʻōpū hālau.

He ʻōlelo kēia no kahi kanaka heahea, ʻoluʻolu a lokomaikaʻi nō hoʻi.

He manaʻo ko kekahi kahuwaiwai o ke Keʻena Kuleana Hawaiʻi e kulaʻi a hina ka Pouhana.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 22 o Malaki, he Pōʻahā. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

E hālāwai ana ka Papa Kahuwaiwai o ke Keʻena Kuleana Hawaiʻi i kēia lā no ke kūkākūkā ʻana i ka palapala ʻaelike o ka Pouhana Kamanaʻopono Crabbe. Nui ka hoʻohalahala ʻia ʻana o Crabbe a me ka papa kahuwaiwai ma hope o kahi hōʻoia hoʻolilo kālā i hana ʻia aku nei. Ua hoʻāʻo aku nei kekahi mau kahu waiwai e hoʻokuke aku iā Crabbe i ka makahiki 2017. ʻO Rowena Akana ka luna hoʻomalu o ka papa i ia manawa. ʻAʻole naʻe i lawa nā pāloka, a no laila, holo ihola ko lākou manaʻo e kūkākūkā no ke kūʻai ʻana a pau ka palapala ʻaelike o Crabbe. Wahi a Crabbe, ma muli o ka paʻa o kona manaʻo e hoʻokō i ka mikiona o ke Keʻena Kuleana Hawaiʻi, ʻo ia hoʻi ka hoʻomaikaʻi ʻana i ka nohona a me ke ola o ke Kanaka Maoli o Hawaiʻi, ʻo ia ka mea i hiki ʻole ai iā ia ke ʻae i ke kūʻai ʻia ʻana o kona palapala ʻaelike.

E hoʻi mai ana ʻo Willie K i Oʻahu nei no kahi ʻaha mele i ka Pōʻalua. He ʻelua ʻaha mele. ʻO ka mua, aia i ka hola 6:30 o ke ahiahi, a ʻo ka lua, aia i ka hola 9:00. ʻO ka likiki, he $30 o ka noho ma ka pā, a he $45 o ka noho ma ke pākaukau. ʻO ka manawa mua ia o kona hoʻokani ʻana ma Oʻahu nei ma hope mai o kona hoʻomaopopo ʻia no kona loaʻa i ka maʻi ʻaʻai ma ke akemāmā ma Pepeluali. Inā he manaʻo paha kou e kōkua, e hele aku i ke kahua GoFundMe ma ka pūnaewele.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

ʻAʻohe pilo uku.

ʻO ia hoʻi, mahalo ʻia nā makana a pau. ʻO kahi makana liʻiliʻi nō hoʻi.

He luna hoʻomalu hou ko ka ʻAha Kūkā o Honolulu

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 20 o Malaki, he Pōʻalua. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

I ka Pōʻakahi nei, hoʻi hou aku nei ka Luna ʻAha Kūkā Ernie Martin i ka noho luna hoʻomalu ma ka ʻAha Kūkā o Honolulu. ʻO ia ka luna hoʻomalu ma mua, akā, i ka mahina ʻo Ianuali o ka makahiki 2017, lilo ihola ʻo Ron Menor, ʻo ia ka luna hoʻomalu. Ma ke koho pāloka, he ʻelima i koho iā Martin, ʻo ia ʻo Martin, ʻo Carol Fukunaga, ʻo Ann Kobayashi, ʻo Trevor Ozawa, a me Kymberly Pine. A he ʻehā mea i koho iā Menor, ʻo ia ʻo Menor, ʻo Ikaika Anderson, ʻo Brandon Elefante a me Joey Manahan. ʻO Pine ka hope luna hoʻomalu hou, a ʻo Fukunaga ka luna paipai pila.

E kau aʻe ana nō ka ʻōlelo hoʻopaʻi o Marc Hubbard i ka lā 28 o Malaki. ʻO Hubbard, ua hōʻike aku ʻo ia i kona kū i ka hewa ma ka hana ʻāpuka no ka ʻaha mele o Stevie Wonder. He manaʻo ko Hubbard e kāpae ʻia aku ia hōʻike ʻana ona i ke kū i ka hewa. Hōʻole ʻia ihola naʻe kāna noi e ka Lunakānāwai Leslie E. Kobayashi i ka Pōʻakahi nei.

ʻĀkoakoa aku nei he 100 mau kānaka no ke kākoʻo ʻana i ka Polokalamu Kahu Mālama Kupuna. He polokalamu ia e kākoʻo ana i ka ʻohana nāna e mālama ana i kona kupuna a he hana manawa piha nō hoʻi ma waho o ka hale. E uku ʻia kekahi kanaka no ka mālama ʻana i ia kupuna he $70 a emi mai paha. ʻO ka Pila Kenekoa 2988 ia, a e lohe ʻia aku i ka hola 8:30 o ke kakahiaka o kēia lā.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

Nahā nā ʻōmaka wai a ka lihilihi.

ʻO ia hoʻi, kulu ka waimaka.

E pālua paha ka uku hoʻihoʻi o ke kini a me ka ʻōmole.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 19 o Malaki, he Pōʻakahi. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

Ua ʻāpono ʻia aku nei ka Pila Hale 2739 e ke Kōmike ʻOihana Kālepa, Hoʻomalu Mea Kūʻai, a Ola Kino o ka ʻAha Kenekoa i ka Pōʻalima nei. ʻO ka Pila Hale 2739, e ʻae ana i ka lawe ʻana o ka mea maʻi make i kona ola ponoʻī. ʻAʻole i hoʻololi iki ke kōmike i ua pila nei. Aia a ʻāpono ʻia e ke Kōmike Hoʻokolokolo o ka ʻAha Kenekoa, a laila, e koho pāloka ka ʻAha Kenekoa holoʻokoʻa.

He pila hou kai hāpai ʻia e ka ʻAha Kenekoa no ka uku hoʻihoʻi ma ke kini a me ke ʻōmole i mea e māhuahua ai nā kini a me nā ʻōmole e hoʻihoʻi ʻia ana no ke kālā. I kēia manawa, he ʻelima keneka ka uku hoʻihoʻi, a ʻo ka manaʻo o ka ʻAha Kenekoa, e pālua ia uku a he ʻumi keneka. Ma kahi hōʻike a ke Keʻena Ola o ke aupuni, ʻo ka ʻawelika o nā kini a me nā ʻōmole i hoʻihoʻi ʻia no ke kālā ma nā makahiki ʻekolu i kaʻa hope aku nei, he 66 pākeneka. I ka makahiki 2012, he 77 pākeneka. Ua ʻōlelo ke Kenekoa Chris Lee, ma Mikikana, he ʻumi keneka ka uku hoʻihoʻi, a ʻo ka nui o nā kini a me nā ʻōmole hoʻihoʻi ʻia, he ʻoi aku i ke 92 pākeneka.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

Hana a lau a lau ke aho, a laila loaʻa ka iʻa kāpapa o ka moana.

ʻO ia hoʻi, e hoʻomākaukau a mākaukau pono no kahi papahana nui.

ʻAʻole e kipaku ʻia nā kānaka o ka Puʻuhonua o Waiʻanae.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 15 o Malaki, he Pōʻahā. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

He loio kuhina hou ko Hawaiʻi. Hoʻokohu aku nei ke Kiaʻāina David Ige iā Russell Suzuki, ʻo ia ka loio kuhina o Hawaiʻi. ʻO Suzuki ka loio kuhina kūikawā mai ka lā 2 mai o Pepeluali, ka lā hoʻi i haʻalele ai ʻo Doug Chin i ia kūlana no ke alualu ʻana aku i ke kūlana kiaʻāina. A he hope loio kuhina mua ʻo Suzuki ma lalo o nā loio kuhina Chin, ʻo David Louie a me Mark Bennett. He 36 makahiki o Suzuki e hana ana ma ia keʻena. Ma mua o kāna hana ʻana ma lalo o ke aupuni, he loio ʻo ia no ke keʻena loio o Yoshiro Nakamura. Aia kona lilo ʻana ʻo ia ka loio kuhina a ʻāpono ʻia e ka ʻAha Kenekoa.

Hōʻike aʻela ke Kiaʻāina David Ige, ʻaʻole e kipaku ʻia ana nā kānaka e noho ana ma ka Puʻuhonua o Waiʻanae. A ua paʻa kona manaʻo e hana pū me ia mau kānaka i mea e ʻimi ai a loaʻa kahi kūpono e noho ai. I kēia manawa, he 169 mau kānaka e noho nei ma laila a he 148 mau ʻīlio. Ma muli o ka manaʻo o ke aupuni e noi i puʻu kālā pekelala no kahi kikowaena aʻo kai ma ia wahi e waiho nei ka Puʻuhonua o Waiʻanae, ua manaʻo ʻia e kipaku koke ʻia ana lākou ala. Wahi a Twinkle Borge, kekahi alakaʻi o ia puʻuhonua, ʻo ka hoʻohiki ʻana o Ige, ʻaʻole e kipaku ʻia nā kānaka mai ia wahi aku, he nūhou maikaʻi nō ia.

He manaʻo ko ka hui ʻo Toys R Us e hoʻopau a e kūʻai aku paha i kona mau hale kūʻai a pau ma ʻAmelika Hui Pū ʻIa. He ʻekolu hale kūʻai Toys R Us o Oʻahu nei, a he hoʻokahi hale kūʻai Babies R Us. I ka ʻauinalā Pōʻakolu, ʻaʻohe wahi mea a lohe ʻia o kahi nūhou no ke pani loa ʻia a me ka ʻole paha o ia mau hale kūʻai.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

Pupū ke kai i ka ʻalalauwā.

ʻO ia hoʻi, he paʻakikī ka holo mua ʻana.

E kōkua paha i pau ka lawaiʻa kū ʻole i ke kānāwai.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 14 o Malaki, he Pōʻakolu. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

He noi kā ke Keʻena ʻĀina A Waiwai Pili ʻĀina i ka lehulehu i ke kōkua ma ka makaʻala ʻana i ka poʻe kūʻē kānāwai ma ka lawaiʻa ʻana. Ma muli ia o ka hoʻopaʻi ʻia ʻana iho nei o kekahi mau kānaka no ka lawaiʻa kū ʻole i ke kānāwai. ʻO kekahi kanaka, ʻo Bryan Okawa, ua hoʻopaʻi ʻia ʻo ia he ʻelua manawa i loko o nā pule ʻelua, i ka lā 20 o Ianuali ka mua, a i ka lā 3 o Pepeluali ka lua. Ma ka lā ʻekolu o Pepeluali, na kekahi kanaka i kāhea aku i ke keʻena, a ʻo ia ka mea i paʻa ai ʻo Okawa ma ka hana kolohe. ʻO kekahi kanaka, ʻo Michael Cananilla ʻōpio, hoʻopaʻi ʻia iho nei i ka Lāpule nei no ka ʻupena hoʻomoemoe. ʻO ka nui o kāna ʻupena, he 1,200 kapuaʻi. Ua pā ʻumi ia i ka nui i ʻae ʻia ma ke kānāwai. A he mau ʻaʻe kānāwai nō hoʻi kāna ma ka lawe ʻana i ka iʻa liʻiliʻi kūpono ʻole a me ka lawe ʻana i ka ʻākoʻakoʻa. Inā ʻike ʻoe i ka lawaiʻa a kekahi i kū ʻole i ke kānāwai, e kāhea aku i ka helu 643-3567 a hōʻike aku. A he polokalamu kelepona a kamepiula nō hoʻi kā ke Keʻena ʻĀina A Waiwai Pili ʻĀina i kapa ʻia ʻo DLNRTip, he manuahi nō.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

ʻO ke kahua ma mua, ma hope ke kūkulu.

ʻO ia hoʻi, e aʻo a paʻa pono, a laila, e hoʻohana aku i ia ʻike.

Hala akula kahi puʻukani o Hawaiʻi nei i ke ala hoʻi ʻole mai.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 12 o Malaki, he Pōʻakahi. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

Aloha nō. Moe aku nei kahi puʻukani kaulana i ka moe kapu o Niolopua. ʻO Peter Moon nō ia, a i ka lā 17 o Pepeluali kona wā i hala ai i kēlā ʻaoʻao. Ua ʻōlelo ʻia, e noho ana ʻo Moon ma kahi mālama kanaka no nā makahiki he ʻumi paha a ʻoi ma muli o kahi maʻi. He haku mele ʻo Moon, a he puʻukani nō hoʻi, a i kona hui pū ʻana me nā hoa hānau Cazimero, paʻa ihola ka hui ʻo Sunday Mānoa. A mahalo nui ʻia nō nā mele a ka Sunday Mānoa. A ma hope o ka Sunday Mānoa, hoʻokumu ihola ʻo Moon i hui hou i kapa ʻia ka Peter Moon Band, a lilo ihola he ʻelima Makana Hōkū Hanohano i ke pāleo mua a ia hui, iā Tropical Storm. A ʻo kekahi mea nui a Moon i hoʻokumu ai, ʻo ia ka ʻaha mele i kapa ʻia ʻo Kanikapila. I ka makahiki 1970 ia a hoʻomau ʻia he 25 makahiki. Ua mālama ʻia kahi hoʻolewa no ka ʻohana wale nō a me nā hoa pili paha.

Ua hāpai ʻia aʻela ka manaʻo, e mālama ʻia he polokalamu kahi e kūʻai ai ke aupuni mokuʻāina o Hawaiʻi i ka pū a ke kanaka me kona nīnau ʻole ʻia aku no ia pū. ʻO ka pahuhopu o ia polokalamu, ʻo ia ke emi ʻana o ke kī pū ʻia ʻana o ke kanaka ma Hawaiʻi nei. He ʻehā manawa i mālama ʻia ai ia ʻano pololakamu e ke Keʻena Mākaʻi o Honolulu ma mua. A ʻo ka nui o nā pū a pau i loaʻa, he 1,498.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

Komo mai kāu māpuna hoe.

ʻO ia hoʻi, e kōkua mai.

 

Aia ka Pila Kenekoa 3090 i ka Hale o nā Lunamakaʻāinana i kēia manawa.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 8 o Malaki, he Pōʻahā. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

ʻĀpono ʻia aku nei ka Pila Kenekoa 3090 i ka Pōʻalua nei. A i kēia manawa, aia ana i mua o ka Hale. ʻO ka Pila Kenekoa 3090, ʻo ia ka pila e hoʻokumu ʻia ai he keʻena hou nāna e lawelawe i ka hana e pono ai ʻo Mauna Kea. A aia nō nā Kenekoa ʻo Kaialiʻi Kahele lāua ʻo Donovan Del Cruz e haʻi ʻōlelo ana a puni kēia pae ʻāina i mea e hoʻākāka ai i nā mea huikau o ka pila a i mea hoʻi e māhuahua ai ka poʻe kākoʻo. ʻO kekahi mau mea e kūʻē nei i ka pila, ʻo ia ke Keʻena ʻĀina a Waiwai Pili ʻĀina, nā hale kilo hōkū o Mauna Kea a me ke Kulanui o Hawaiʻi, ka mea hoʻi nona ke kuleana i kēia manawa. A ʻo kekahi poʻe kūʻē i ka pila 3090, ʻo ia ka poʻe e kūʻē nei i ka ʻOhe Nānā Kanakolu Mika no ka ʻōlelo ʻole paha ma ia pila e pale ana i ke kūkulu ʻia ʻana o ia ʻohe nānā kanakolu mika.

Ua mākaukau ihola nā keʻena noho ma Mililani. ʻO Meheʻula Vista ka inoa a he 150 mau keʻena noho. He mau keʻena noho hoʻolimalima ia no ka poʻe ʻelemākule na lākou ka loaʻa makahiki haʻahaʻa. ʻO ka nui o ka loaʻa makahiki no ke kanaka hoʻokahi, he $43,980. A no nā kānaka ʻelua, he $50,220. He hoʻokahi lumi moe a hoʻokahi lumi ʻauʻau o ia mau keʻena noho.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

Paiʻea noho i ka māwae.

He ʻōlelo kēia no ke kanaka hilahila.

Aia ana ka Pila Hale 2739 i mua o ka ʻAha Kenekoa.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 7 o Malaki, he Pōʻakolu. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

Hopu ʻia aku nei kahi ʻōpio no ka hoʻoweliweli ʻana aku i kekahi kumu ma kekahi kula o nā Koʻolau o Oʻahu nei. A ma hope o kēlā, limanui akula ʻo ia i ua kumu lā a ʻeha ihola ke kumu.

A ma Kapolei, pōā aku nei kekahi ʻōpio i kekahi keiki, he ʻewalu ona makahiki. Wahi a ua keiki nei, kuehu akula ka ʻōpio i kahi mea paʻahana ʻoʻoi a lawe akula i kāna kālā i ka ʻauinalā o ka Pōʻalua nei. Aia nō ka mākaʻi ke ʻimi akula i ua ʻōpio lā.

I ka Pōʻalua nei, aia ka Pila Hale 2739 i mua o ka Hale o nā Lunamakaʻāinana, a ua lilo ia i mea kamaʻilio nui ʻia. A ma hope, ua ʻāpono ʻia aku nei e ka Hale o nā Lunamakaʻāinana. ʻO ka Pila Hale 2739, ʻo ia ka pila e ʻae ana i ke kanaka i loaʻa i ka maʻi make, e noi aku i ke kauka i ka lāʻau e hoʻomake ai ka mea maʻi iā ia iho. A i kēia manawa, e holo ana ua pila nei i mua o ka ʻAha Kenekoa. A ua manaʻo ʻia, e ʻāpono ʻia ana nō, no ka mea, i kēlā makahiki aku nei, aia kahi pila like ma ka ʻAha Kenekoa, a ua ʻāpono ʻia nō. Akā, ma ka Hale o nā Lunamakaʻāinana, ua pilikia a ʻaʻole i koho pāloka ʻia.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

Aia nō i ke au a ka wāwae.

He pane kēia ke nīnau ʻia kou wahi e hele aku ana. I mea ia pane e hōʻike ʻole ai i kou wahi e hele ana.

E hoʻomanaʻo ʻia ana nā kānaka i make ma ke Kula Kiʻekiʻe ʻo Marjory Stoneman Douglas.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 6 o Malaki, he Pōʻalua. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

E alu like ana nā haumāna o nā kula uku a me nā kula aupuni o Hawaiʻi nei ma ka hōʻike ʻana i ke aloha i nā kānaka i make ma ke Kula Kiʻekiʻe ʻo Marjory Stoneman Douglas ma Pololika i ka lā 14 o ka mahina ʻo Pepeluali. A i mea nō hoʻi ia e hōʻike ai i ko lākou manaʻo e hoʻopau i ka hana weliweli ma muli o ka pū kī ma nā kahua kula. ʻO ka hana a nā haumāna, ʻo ia ka haʻalele ʻana i kā lākou mau papa i ka hola 10:00 o ke awakea o ka lā 14 o Malaki no nā minuke he 17, he minuke hoʻi no kēlā me kēia kanaka i make ma ia lā. Ma kekahi mau kula, ua hoʻokaʻawale ʻia he mau wahi e ʻākoakoa ai nā haumāna.

Ke ola hou ke kuʻekuʻe wāwae o Max Holloway a mākaukau no ke kūpale ʻana aku i kona inoa moho, ʻo Brian Ortega ana paha kona hoa paio. ʻO Ortega kai kūʻē aku iā Frankie Edgar, ʻoiai ʻaʻole i hiki iā Holloway ke hakakā ma muli o kona ʻeha. A lanakila aku nei ʻo Ortega ma luna o Edgar ma ka hoʻopau ʻana o ka ʻuao i ka hakakā ma ka puni mua. I kēia manawa, he 14 lanakila o Ortega a ʻaʻole ʻo ia i hāʻule iki.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

ʻAʻohe kolopā nāna e une.

He ʻōlelo kēia no kahi kanak poʻo paʻakikī.