11-27-24

ʻO nā Wāhine Ānuenue ka ʻoi.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 27 o Nowemapa, he Pōʻakolu. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

Ke kū ʻo Donald Trump i ka moku, he manaʻo kona e kau ke kuke waiwai ma nā waiwai e komo mai ana mai Mekiko a me Kanakā. Inā pēlā, e piʻi auaneʻi paha ke kumu kūʻai o ka pea, ka ʻōhelopapa a me kekahi mau mea hou aku, a e pōkole loa nō hoʻi paha ia mau mea a puni ʻo ʻAmelika. Ua ʻōlelo ʻo Trump i ka Pōʻakahi nei, ma ka lā mua o kona lawelawe ʻana i ka hana ma kona ʻano ʻo ia ka pelekikena, e kau ke kuke waiwai he 25% ma nā hua hana a pau e komo mai ana i loko o ʻAmelika Hui Pū ʻIa mai Mekiko a me Kanakā. A ʻo kona kumu e hana ai pēlā, i mea e emi ai ke komo ʻana mai o ka lāʻau kū ʻole i ke kānāwai a me ke komo ʻana mai o nā kānaka o nā ʻāina ʻē.

Kau aʻe nei kekahi mau Wāhine Ānuenue pāʻani pōpō paʻipaʻi ʻekolu i ka hano hāweo ma ka ʻAhahui Komohana Nui. ʻO ka Mea Pāʻani ʻOi o ka Makahiki, ʻo Caylen Alexander nō. Ma ka Māhele I o ka ʻAhahui ʻĀlapa o nā Kulanui o ʻAmelika, ʻo Alexander ka ʻoi ma ka hoʻopio. He 566 ka nui. ʻO ka Mea Hānai ʻOi o ka Makahiki, ʻo Kate Lang. Ma nā kikina ʻekolu i hala iho nei, ʻo ka lua kēia o ka makahiki i lilo ai ia hanohano iā ia. He 1,195 āna hānai, a ʻo ia ka nui loa ma ka ʻAhahui Komohana Nui. A ma ka moʻolelo o ke Kulanui o Hawaiʻi, ʻo Lang ka helu ʻekolu ma ka loaʻa ʻana o nā hānai he 4,000 a me nā ʻali he 1,000 ma ka wā e pāʻani ana no ke Kulanui o Hawaiʻi. ʻO ka Libero ʻOi o ka Makahiki, ʻo Tayli Ikenaga nō. Ma ka ʻAhahui Komohana Nui, ʻo Ikenaga ka helu ʻelua ma ka ʻali, he 454. A ma ka moʻolelo o ke Kulanui o Hawaiʻi no ka huina pau o nā ʻali a Ikenaga, ʻo ia ka helu ʻelima, he 1,320 ʻali.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

Keha kaʻakepa ka ʻōlelo i Hīhīmanu.

He ʻōlelo kēia no ke kanaka kaena mau.

11-25-24

ʻAʻole paha e kūkulu ʻia he kauhale hou ma Hawaiʻi Komohana.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 25 o Nowemapa, he Pōʻakahi. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

Hōʻole iho nei ka ʻAha Kūkā o Hawaiʻi Moku i ka hoʻolōʻihi ʻana i ka wā e kūkulu ʻia ai kekahi kauhale ma Hawaiʻi Komohana. Ma Hōlualoa e kūkulu ʻia ai a he 450 wahi noho, a ʻo ka nui o ia ʻāina, he 69 ʻeka. Ua noi ka hui nāna ke kūkulu ʻana i ka hoʻolōʻihi ʻana he 10 makahiki hou. A ma Iune o kēia makahiki nei, hōʻole ihola kekahi kōmike o ka ʻAha Kūkā. A ma ka Pōʻakolu nei, aia i mua o ka ʻAha Kūkā piha. A hōʻole hou ʻia iho nei. ʻO kekahi kumu, aia ia kauhale e kūkulu ʻia ma ke kāʻei hālana. A ʻo kekahi kumu, ʻaʻole i lawa nā mea e pono ai ka noho ʻana o nā kānaka ma ia wahi i kēia manawa, a inā he 450 wahi noho hou e kūkulu ʻia, e loʻohia loa auaneʻi nā alanui, nā kahua wai moka, nā haukapila a pēlā aku. A ʻo kekahi kumu, he nui nā wahi pana o ia ʻāina. Hoʻokahi wale nō luna ʻAha Kūkā i kākoʻo i ka hoʻolōʻihi ʻana, ʻo ia ka luna ʻAha Kūkā o Kona Hema, ʻo Michelle Galimba, me ka ʻōlelo pū ʻana, ʻo kahi noho, he wahi noho nō ia, a ke kūkulu pono ʻia me ka noʻeau, e kanahaʻi nā pilikia.

He wahi hou ko ke Kalana ʻo Maui e kanu ʻia ai ka ʻōpala o ke ahi o Lāhainā. Kūkala aʻela nā luna kalana i ka lā 18 o Nowemapa, he ʻaelike kūikawā kā lākou no ke kūʻai ʻana mai he 79 ʻeka ʻāina e pili ana i ka Waihona ʻŌpala o Maui Waena. E uku ke kalana i $4 miliona. A he 49 o ia mau ʻeka 79, he hiki ke hoʻohana koke ʻia, a he 30 ʻeka, e lilo mai i ke kalana ke kō ka hana e lawelawe ʻia nei ma laila.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

ʻAʻohe mea ʻimi a ka maka.

ʻOia hoʻi, ua loaʻa nō i ke kanaka nā mea a pau i makemake ʻia.

11-22-24

Ke māhuahua aʻela nā pū lapu.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 22 o Nowemapa, he Pōʻalima. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

Aia nō nā mākaʻi o Honolulu nei ke koi aʻela i mau kānāwai kū i ka loʻaʻā i mea e ʻūlōlohi ai ka hana ʻia ʻana aku o ia mea he pū lapu, he pū hoʻi i hana wale ʻia e ke kanaka. ʻAʻohe helu o ka pū, a no laila, ʻaʻole hiki ke hoʻokolo ʻia. A i kēia makahiki nei a hiki i ka lā 31 o ʻOkakopa, ua kāʻili ʻia iho nei he 88 o ia ʻano pū. Ua māhuahua loa nō a ʻoi aku i nā pū lapu i loaʻa i ka makahiki 2023. He 52 wale nō i loaʻa ma ia makahiki holoʻokoʻa. He kānāwai pū lapu ko Hawaiʻi nei, a ua kau i ka makahiki 2020. E pāpā ana ua kānāwai lā, ʻo ke kanaka i laikini ʻole ʻia ma ka hana pū, ʻaʻole hiki ke loaʻa ka pū lapu iā ia, a ʻaʻole hiki ke kūʻai a ke hana paha i pū lapu me ka mīkini paʻi kohu paʻa, a ʻaʻole nō hoʻi hiki ke loaʻa pākahi nā māhele a ma kekahi ʻano paha.

Ma Kahului, ua paʻa ihola nā huila hope o kekahi kaʻa lawe ʻōhua ma ke kālua i ka Pōʻakolu nei. E holo ana ke kaʻa lawe ʻōhua ma ke Alanui ʻo Lono. Ua hāloko nō ka wai ma ia alanui a no laila, ʻaʻole i ʻike ʻia ke kālua. ʻO ka mea nui, ua pakele nā ʻōhua a pau a me ka mea kalaiwa. He wahi mea iki wale nō ia akā, ma hope mai, ua hele a nui, he 15 kapuaʻi i ke 30 kapuaʻi, a he 5 kapuaʻi ka hohonu.

I ka Pōʻahā nei, hōʻikeʻike mua ʻia iho nei ke kiʻi ʻoniʻoni ʻo Moana 2. ʻO ʻAuliʻi Cravalho ʻo ia nō ʻo Moana, a ʻo Dwayne Johnson, ʻo ia nō ʻo Maui. A e hoʻomaka ka hoʻolele ʻia ʻana ma nā hale kiʻi ʻoniʻoni i ka lā 27 o Nowemapa. Ma ka moʻolelo, ua hala nā makahiki ʻekolu, a he loea ʻo Moana ma ka hoʻokele ʻana.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

He pūheʻe miki.

ʻO ia hoʻi, he piko pau ʻiole, he kanaka ʻaihue hoʻi.

11-20-24

E kāpae ana ʻo Meadow Gold Dairies Hawaiʻi i kekahi mau māhele hana.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 20 o Nowemapa, he Pōʻakolu. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

E hoʻokuʻu ana ka hui ʻo Meadow Gold Dairies Hawaiʻi i nā limahana he 99. ʻO ke kumu, e hoʻopau ʻia ana ka hoʻāhu ʻana a me ka hoʻomalele ʻana. E hana pū ana ʻo Meadow Gold me kekahi mau hui ʻelua, a na ia mau hui ka hoʻāhu a me ka hoʻomalele. ʻO Foodservice Alliance kekahi hui, a nāna e lawelawe i ka hoʻāhu ʻana a me ka hoʻomalele ʻana no ke kūʻai liʻiliʻi ʻana, nā kula a me nā mea i hoʻopaʻahau ʻia. A ʻo Pacific Provisions Hawaiʻi kekahi hui, a nāna ka hoʻomalele ʻana no nā lawelawe mea ʻai.

Kau aʻe nei kekahi mau Wāhine Ānuenue i ka hano hāweo ma ka pāʻani pōpō paʻipaʻi. ʻO ka mua, ʻo Kate Lang. ʻO ia ka Mea Hānai ʻOi o ka ʻAhahui Komohana Nui o ka Pule. I ka pule nei, he 11.67 āna hānai o ka pāʻani ma nā hoʻokūkū me Ke Kaha Loa a me Kāna Kieko. ʻO ka lima ia o ka manawa i lilo ai ia makana iā Lang i kēia kikina nei, a ʻo ka 16 ia ma kona wā ma ke Kula Nui o Hawaiʻi. Ma ka moʻolelo o ke Kulanui o Hawaiʻi ma Mānoa, ʻo Lang ka helu ʻekolu ma ka hānai, he 4,346 ka nui. A ma ka ʻAhahui Komohana Nui, ʻo ia ka helu ʻekahi ma ka hānai i kēia kikina, he 1,116. ʻO Tayli Ikenaga ka lua o ka Wahine Ānuenue i hoʻoheno ʻia. ʻO ia ka Mea Pāʻani Kūpale ʻOi o ka Pule. He libero ʻo Ikenaga, a ma ka pule nei i hala, he 35 āna ʻali ma loko o nā pāʻani ʻeono. ʻO ka lua ia o ka manawa i lilo ai ia makana iā Ikenaga i kēia kikina nei. A ma ka ʻali ʻana, ʻo ia ka helu ʻelua ma ka ʻAhahui Komohana Nui, he 422.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

I moe au i Kanikū, i waenakonu o ka ʻino.

E hōʻike ana kēia i kou wā i pilikia ai.

11-18-24

He polokalamu hou ko ka Hui Mokulele ʻo Hawaiian no ka poʻe kamaʻāina.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 18 o Nowemapa, he Pōʻakahi. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

Kūkala aʻela ke Keʻena Ola o Hawaiʻi, ʻo nā kānaka i hele aku i ka Hōʻikeʻike Hānaiahuhu o Mililani i ka lā 2 o Nowemapa, ua pā paha i ka palū manu H5N1. ʻAkahi nō a hōʻoia ʻia, aia nō ma kekahi mau manu ma Oʻahu Waena. A aia nō ia mau manu ma ka hōʻikeʻike ma Mililani. Ma ke kūkala a ke Keʻena Ola, ʻo nā ʻōuli o ia maʻi i ʻike ʻia ma nā manu, ua ʻike ʻia aku he mau lā ma hope mai o ka hōʻikeʻike, no laila, ʻaʻole paha i laha i ke kanaka. Akā, ke paipai nei ia keʻena, ʻo ka poʻe i hele i ka hōʻikeʻike a i hoʻopā aku hoʻi i kakā a i nēnē paha e makaʻala i ka ʻōili mai o nā ʻōuli o ka maʻi palū manu, ʻo ka piwa, ke kunu, ka puʻu ʻeha, a me ka maka ʻākala paha. ʻO ka mea maʻa mau, e ʻōʻili nā ʻōuli i loko o nā lā ʻelima a emi mai paha, a i kekahi manawa, he 10 paha lā a emi mai paha. Ke ʻike ʻia nā ʻōuli, e hoʻomalu maʻi ʻoe iā ʻoe iho ma ka hale, a e kāhea aku i ke kauka. ʻO ka poʻe me nā ʻōuli o ia maʻi i kēia manawa a ma mua paha, e kāhea i ka helu, 808-586-4586 no ka hōʻike ʻana a me ke kōkua paha.

He polokalamu hou ana ko ka Hui Mokulele ʻo Hawaiian no ka pono o nā kamaʻāina o Hawaiʻi nei ke lele mokulele ma kēia pae ʻāina nei. A e hoʻomaka ana i kēia makahiki aʻe. I kapa ʻia ka polokalamu ʻo Huakaʻi by Hawaiian. Ma kēlā a me kēia hapahā o ka makahiki, hoʻokahi manawa e hoʻēmi ʻia ai ke kumu kūʻai he 10 pākeneka no ka poʻe kamaʻāina, a he 20% no nā lālā o ke kāleka kāki hanohano o ia hui mokulele.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

Hoa pupuʻu o ka pō anu

He ʻōlelo kēia no ka ipo a no ka pili ʻaoʻao paha.

11-15-24

Nui ka hoʻohemahema o ka ʻOihana Moku.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 15 o Nowemapa, he Pōʻalima. Welina e nā makamaka, ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

ʻAkahi nō a hoʻokuʻu aʻe ke Keʻena Luna Nui Kuhina o ke Keʻena Pale Kaua i mua o ka lehulehu i nā hōʻike no ke kahua wahie a me ke kahua wai a ka ʻOihana Moku ma Oʻahu nei. ʻO kekahi mau mea ma nā hōʻike e pili ana i ka ʻinoʻino o ka lua wai ma Kapūkakī i ka wahie, ua laha ʻē. He mau mea hou naʻe ko nā hōʻike no ka hemahema o ka ʻOihana Moku a me ka huikau i ka wā i hoʻomaka ai ia pilikia. ʻO kekahi mau luna ʻOihana Moku, ʻaʻole i maopopo iki iā lākou, he lua wai ko laila a ʻaʻole nō hoʻi i maopopo, ua kokoke loa ka hanini ʻana o ka wahie i ua lua wai lā. Ua alu like nō nā ʻelele ʻaha ʻōlelo lāhui o Hawaiʻi ma ka ʻōlelo ʻana, ua hoʻākāka mai nā hōʻike, ua maulina a hoʻohemahema ka ʻOihana Moku a me ke Keʻena Pale Kaua i ka lawelawe ʻana i ka hana wahie a me ka wai ma Kapūkakī a pēlā pū ma ke Kahua Pūʻalikaua o Puʻuloa-Hickam a puni, ʻaʻole i hana iki i ka mea e pono ai ka palekana o ko Hawaiʻi nei. ʻAʻohe manaʻo.

Aia nō nā luna ola kino o ke aupuni mokuʻāina ke noiʻi aku nei i ke kumu o ka mea hoʻomaʻi palū manu H5. ʻO ka makamua ia o ka loaʻa ʻana mai o ia mea hoʻomaʻi ma ka wai moka o Oʻahu nei. Holo ihola ka manaʻo o ia mau luna ola kino, ʻaʻole e laha ia mea hoʻomaʻi ma waena o ka lehulehu. Ua ʻoʻe ʻia ka wai ma ka lā 7 o Nowemapa, a ma ka Pōʻalua nei i loaʻa mai ai ka hōʻike. ʻO ka mea i koe i kēia manawa, ʻo ia ka ʻike ʻana i ke ʻano o ia mea hoʻomaʻi H5. Inā ʻo ka H5N1 ia, ʻo ia ka mea ʻino loa.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

ʻEliʻeli kūlana o ʻĀinaʻike.

He ʻōlelo kēia no ke kanaka i mahalo ʻia kona ʻike kūliʻu.

11-13-24

Hoʻoponopono ʻia aku kahi hewa o ke kiʻi o ka Pelekikena Wiliama Makinalē.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 13 o Nowemapa, he Pōʻakolu. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

ʻO ka Pōʻakahi nei ka lā i piha ai ka makahiki 107 o ka hala ʻana o ka Mōʻīwahine Liliʻuokalani. A ma ka Pōʻakahi nei nō hoʻi, ua huʻe ʻia aku kahi hōʻailona e hoʻopololei ana i kahi hoʻopunipuni ma ke kiʻi o ka Pelekikena Wiliama Makinalē e kū ala ma ke Kula Kiʻekiʻe ʻo Makinalē. Ma ke kiʻi, aia ke Kuʻikahi Hoʻohui ʻĀina ma ka lima o Makinalē, me he mea lā, ua ʻāpono ʻia e ka ʻAha Kenekoa o ʻAmelika Hui Pū ʻIa. ʻAʻole naʻe i ʻāpono ʻia aku.  A no laila, ma ka hōʻailona i kūkulu ʻia ma mua o ke kiʻi, penei ka ʻōlelo, “ʻAʻole i hoʻohui ʻāina ʻia ʻo Hawaiʻi iā ʻAmelika ma ke kuʻikahi, e like me ke kiʻi e kuhikuhi ana. ʻAʻole wahi mea a ʻāpono ʻia aku o kahi kuʻikahi e ka ʻAha Kenekoa e like me ke koina o ke Kumu Kānāwai o ʻAmelika Hui Pū ʻIa.” Na ka ʻAhahui o nā Hui Kīwila Hawaiʻi i hana i ka hōʻailona. A mai ka makahiki 2009, e koi hoʻohune ana i ia hoʻoponopono ʻana.

Lanakila aku nei nā Kāne Ānuenue ma luna o Pākīpika ma ka helu ʻai he 76 i ke 66 i ka Pōʻakahi nei, lilo ai ka inoa moho o ka Hoʻokūkū Ānuenue Hōkele Outrigger ma Mānoa. ʻO ke kolu ia o ka hoʻokūkū o Hawaiʻi i kēia kikina nei, a ʻo ke kolu ia o ka lanakila. Ua komo koke ʻo Marcus Greene i ka pāʻani ʻana ma ka hapahā mua, a i ka hopena, he 18 āna ʻai, a he 8 lālau. A ʻo Gytis Nemeiska kekahi i komo ma hope mai o ka ulele ʻana, a he 18 nō hoʻi āna ʻai, a he 10 āna lālau.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

Puʻuwai hao kila.

ʻO ia hoʻi, he wiwo ʻole.

11-08-24

He Kauaʻi ka luna hoʻomalu o ka Hale o nā Lunamakaʻāinana o Hawaiʻi nei.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 8 o Nowemapa, he Pōʻalima. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

Pau iho nei ka ʻolohani ʻana o nā kahu maʻi a me nā mea mālama ola kino o ke Kikowaena Lapaʻau o Maui. He ʻekolu o lākou lā i ʻolohani ai a i ke kakahiaka o ka Pōʻahā nei, hoʻi aku nei lākou i ka hana. I ʻolohani lākou ma muli o ka ʻae iki ʻole ʻana ma ka hālāwai kūkākūkā o kēlā Pōʻalima aku nei. A ʻo ka mea e kamaʻilio ʻia ana i ia manawa, ʻo ia ka lawa ʻole o nā lima hana no ka mālama pono ʻana i nā maʻi.

I ka Pōʻakolu nei, ua lilo ihola ka Lunamakaʻāinana Nadine Nakamura o Kauaʻi, ʻo ia ka luna hoʻomalu o ka Hale o nā Lunamakaʻāinana o Hawaiʻi nei. A ʻo ia ka wahine mua i lilo ʻ o ia ka luna hoʻomalu o ia hale. ʻO Scott Saiki ka luna hoʻomalu ma mua, akā, ʻaʻole ʻo ia i lanakila ma ke koho wae moho o ka lā 7 o ʻAukake. ʻO Nakamura, ua lilo ʻo ia i lunamakaʻāinana i ka makahiki 2016. A ma nā makahiki ʻelua i hala iho nei, ʻo ia ke alakaʻi hapanui o ka Hale.

Ua eo nā Wāhine Ānuenue iā Riverside i loko o nā pāʻani ʻelima i ka pō nei. Ma ka moʻolelo o Riverside, ʻo ka makamua ia o ka lanakila ʻana ma luna o Hawaiʻi. A ʻo ke 34 ia o ka hālāwai ʻana o ia mau hui a i ʻelua ma ke kahua pāʻani.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

ʻAʻohe ʻai pani ʻia o ka ʻamo.

He ʻōlelo kēia i ke kanaka waha lina.

11-06-24

Pau iho nei ke koho pāloka ʻana.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 6 o Nowemapa, he Pōʻakolu. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

Hāʻule pahū ihola ka manaʻo o Kamala Harris, a e hoʻi hou aku ana ʻo Donald Trump i ka Hale Keʻokeʻo. Ua loaʻa pono ihola ka nui o nā pāloka e kū hou ai ʻo Trump i ka moku, he 279 a ʻoi aku paha. Lele ka hauli i ka ʻike koke ʻana aku i ka lehulehu o nā pāloka i kaʻa aku ma ka ʻaoʻao o Trump. ʻAʻole i pau ka helu ʻia ʻana aku o nā pāloka, akā, lilo aku nei kekahi hapanui o nā noho ʻAha Kenekoa i nā Lepupalika, he 52. He ʻeono noho i koe. A ma ka Hale o nā Lunamakaʻāinana, i kēia manawa, he 203 noho o nā Lepupalika, a he 181 o nā Kemokalaka. He 51 noho i koe.

He ʻalihikūlele hoʻomaka hou ana ko ke Kulanui o Kaleponi Hema. A no Hawaiʻi nei nō ʻo ia. ʻO Jayden Maiava kona inoa, a mai ke Kula Kiʻekiʻe ʻo Kaimukī ʻo ia i puka ai. ʻO Miller Moss ka ʻalihikūlele hoʻomaka ma mua, akā, kāpae ʻia aku ʻo ia ma ka ʻaoʻao, ʻoiai, ma loko o nā hoʻokūkū ʻelima i hala iho nei, ʻehā hāʻule o Kaleponi Hema. A no laila, ke hoʻomākaukau ʻia nei ʻo Maiava i mea e alakaʻi ai ʻo ia iā Kaleponi Hema ma ke kūʻē ʻana aku iā Nebaraka ma ka lā 16 o Nowemapa. I ka makahiki 2023, aia ʻo Maiava ma ka hui ʻo Nevada Las-Vegas, a ua hoʻomaka ʻo ia ma nā hoʻokūkū he 14. A i ia makahiki, ua koho ʻia ʻo ia, ʻo ia ka Mea Pāʻani Komo Hou ʻOi o ka Makahiki o ka ʻAhahui Mauna Komohana. Inā he manaʻo ko Kaleponi Hema e komo ma kekahi hoʻokūkū ipu, he pono ke kāʻili ʻana i ʻelua lanakila hou.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

ʻĀhaʻi akula i ka welowelo.

He ʻōlelo kēia no ke kanaka i lanakila. A ʻo kekahi manaʻo, no ke kanaka i heo akula.

11-04-24

He pōmaikaʻi kai lilo aku i kekahi hui e hana ana no ka pono o nā ʻōpiopio o Waiʻanae.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 4 o Nowemapa, he Pōʻakahi. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

Lilo aku nei he 249 ʻeka ʻāina o ke Awāwa ʻo Mākaha iā MAʻO Organic Farms. Na ka Waihona ʻo Harry lāua ʻo Jeanette Weinberg i hāʻawi aku. He mau ʻeka ʻāina ia i kūkulu ʻole ʻia. He 200 o ia mau ʻeka, ua hoʻokaʻawale ʻia aku no ke kūkulu wahi noho. A no laila, ʻo kekahi hana a MAʻO ma ia ʻāina, ʻo ia ke kūkulu ʻana i mau hale no ka hanauna e hiki mai ana, na lākou e hana a e mālama i ia ʻāina. A he 36 mau ʻeka, no ka mahi ʻai ʻana. Na Kukui lāua ʻo Gary Maunkea-Forth i hoʻokumu iā MAʻO he 25 makahiki aku nei a emi iki mai i mea e kōkua aku ai i nā ʻōpiopio o Waiʻanae. A ʻo MAʻO, he māhele ia no ka Hui Hoʻomōhala Hou i ke Kaiāulu o Waiʻanae, na nā Maunakea-Forth nō hoʻi. A he mau mea kā ia hui e hana ai i mea e holo mua ai nā ʻōpio o laila, he mau kūlana hana kūikawā no nā haumāna kula kiʻekiʻe, ʻo nā puʻu kālā hele kula nui, a me nā kūlana hana manawa piha.

Lilo aku nei ke eo iā Hawaiʻi ma ka hoʻokūkū pōpō peku ma ka Pōʻaono nei ma Fresno ma ka helu ʻai he 21 a Hawaiʻi i ka 20 a Fresno Mokuʻāina. Na nā Ānuenue nō ka ʻai holo mua ma ka nou ʻana a Brayden Schager i ka pōpō iā Pofele Ashlock ma ka hapahā mua. Akā, ma ia hope mai, ʻeleu aʻela ʻo Fresno a loaʻa ka ʻai holo ma ka hapahā mua, ka lua a me ke kolu me ka loaʻa ʻole o kahi ʻai iā Hawaiʻi. ʻO kahi pōmaikaʻi naʻe o Hawaiʻi, ʻo ka ʻai peku keu o ka ʻai holo o ka hapahā ʻelua, ua pale ʻia aku e Hawaiʻi. A ma muli o ia pale ʻana, i ka paʻa ʻana o nā ʻai holo ʻelua o ka hapahā hope i nā Ānuenue, lanakila aʻela ma luna o Fresno.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

He manu hulu.

He ʻōlelo kēia no ke kanaka kūʻonoʻono.