01-31-24

ʻO ka poʻe uku ʻauhau mokuʻāina wale nō paha o Hawaiʻi nei ke kūʻai hale ma kēia hope aku.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 31 o Ianuali, he Pōʻakolu. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

He pila hou ko ka Hale o nā Lunamakaʻāinana e hoʻohāiki ana i ka poʻe hiki ke kūʻai hale ma Hawaiʻi nei, ʻo ia hoʻi, ʻo ka poʻe wale nō e noho paʻa nei ma Hawaiʻi nei, a me ka poʻe e noho ana ma ʻaneʻi nei ma mua, ʻo ka poʻe uku ʻauhau hoʻi i ke aupuni mokuʻāina. ʻO ka Pila Hale 2203 ia a ua hāpai ʻia e ka Lunamakaʻāinana Diamond Garcia i kēlā kau kānāwai aku nei, ʻaʻole naʻe i lohe ʻia aku e nā luna kau kānāwai. A lana ka manaʻo o Garcia, e kākoʻo ʻia aʻe kāna pila i kēia kau ʻoiai, ke ʻimi aʻela ke Kiaʻāina Josh Green a me ka ʻAha ʻŌlelo i mea e loaʻa mai ai nā wahi noho no lākou nā kumukūʻai kūpono.

Ua hoʻopiʻi hoʻāhewa aku nei ke kiule nui o Oʻahu nei iā Sebastian Mahkwan i ke kakahiaka o nehinei no ka hoʻāʻo pepehi kanaka ma ke kekelē ʻelua a me ka limanui ʻana ma ke kekelē ʻekahi. ʻO Mahkwan ka mea nāna i hoʻolei aku i ka wai kemika ma luna o kekahi wahine iā ia e hele ana ma ka pīpā alanui ma kahi e kokoke ana i ke Kikowaena Kūʻai ʻo Ala Moana. Aia ʻo Mahkwan ma ka Hale Paʻahao o Oʻahu nei a ʻaʻole hiki ke pela ʻia ʻo ia. Inā hoʻāhewa ʻia ʻo ia, ʻo ka hoʻopaʻi kiʻekiʻe loa no ka hoʻāʻo pepehi kanaka, ʻo ia ka noho ʻana ma ka hale paʻahao a pau kona ola me ka hiki ke palola ʻia, a no ka limanui, he 10 makahiki.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

Haʻu ka waha i ka makani.

He ʻōlelo kēia ke kamaʻilio ke kanaka me ka leo nui loa. E like hoʻi me ka hohō ʻana o ke kēkake.

01-29-24

He manaʻo ko kekahi mau lunamakaʻāinana, e hana ʻia aku ka ikehu nukelea ma Hawaiʻi nei.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 29 o Ianuali, he Pōʻakahi. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

Hoʻomaka iho nei ka helu ʻia ʻana o nā koholā ma Hawaiʻi nei. A i ka Pōʻaono nei ka helu mua ʻana. A ʻo ka nui o nā koholā i helu ʻia mai ka hola ʻeiwa o ke kakahiaka a i ka hapahā i hala ka hola ʻeiwa, he 315. Aia nā kānaka helu ma nā wahi he 44 ma ʻō a ma ʻaneʻi o kēia pae ʻāina nei. He mea ia e lana ai ka manaʻo no ka māhuahua o nā koholā. I ka makahiki 2022, he 45 wahi o nā kānaka i helu koholā ai, a ʻo ka nui loa i helu ʻia ma nā minuke like, he 278. ʻAʻole i hoʻohālikelike ʻia ka nui o nā koholā o ka makahiki 2023, ʻoiai, he 30 wale nō wahi i helu ʻia ai nā koholā. Ma ka Pōʻaono hope loa o Pepeluali a me Malaki e helu hou ʻia ai.

He pila ko ka Hale o nā Lunamakaʻāinana o Hawaiʻi nei no ka hoʻokumu ʻana i komikina ikehu nukelea nāna e noiʻi aku i ka pōmaikaʻi e loaʻa mai ke loaʻa ka hale hana ikehu nukelea. ʻO ka Pila Hale 1516 ia, a na ka Lunamakaʻāinana Cory Chun i hana. A ʻo kekahi pila, ka Pila Hale 1741, na ka Lunamakaʻāinana Elijah Pierick, e hoʻololi ana i ke Kumukānāwai Hawaiʻi e ʻae ʻia ai ke kūkulu ʻia ʻana o ka hale hana ikehu nukelea me ka ʻāpono ʻē ʻole ʻia e ka ʻaha ʻōlelo ma mua.

Paʻa ihola nā hui pōpō peku o ke Kupa Pola. ʻO Kansas City ka moho o ka Hui Pōpō Peku ʻAmelika. A ʻo Kapalakiko ka moho o ka Hui Pōpō Peku Aupuni. A e hoʻokūkū ana lāua a ʻelua no ka inoa moho o ke Kuʻikahi Pōpō Peku Aupuni i ka lā 11 o Pepeluali.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

ʻAʻohe kahua o nā manu.

He ʻōlelo ia no ka pihakuʻi o kekahi wahi.

01-26-24

Hopu ʻia aku nei kekahi mau kānaka ma Oʻahu nei.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 26 o Ianuali, he Pōʻalima. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

I ka pō Pōʻahā nei ma Nimitz, hopu aku nei nā makaʻi i ke kanaka i manaʻo ʻia, nāna i hoʻolei aku i ka wai kemika ma luna o kekahi wahine. ʻO ua wahine nei, no Kina ʻo ia, a he kumu aʻo ʻōlelo Pākē ʻo ia ma ke Kula ʻo Maryknoll. Aia nō ʻo ia ma ke kūlana kūpilikiʻi ma ka haukapila i kēia manawa.

Hopu ʻia aku nei nō hoʻi kekahi kanaka i ka Pōʻahā nei. ʻO Korey Farinas kona inoa. Hoʻohuoi ʻia aku ʻo ia no ka lawe ola, ka hoʻāʻo pepehi kanaka ma ke kekelē ʻekahi, ka hoʻāʻo pepehi kanaka ma ke kekelē ʻelua a me ka hewa pū kī. Manaʻo ʻia, na Farinas ka pōkā ʻaeʻa wale i make ai ʻo Andrew Quisiquirin. I ka pō Pōʻaono, e hoʻopaʻapaʻa ana kekahi mau kānaka, ʻelua mau pūʻulu, a haʻalele kekahi pūʻulu ma luna o ke kaʻa, a hahai akula kekahi pūʻulu ma hope aku. A na kekahi kanaka o ke kaʻa e hahai ana i kī aku i ka pū he mau manawa. I ia manawa, e kū ana ʻo Quisiquirin ma kona alakalaiwa, a kū akula ʻo ia i kekahi o nā pōkā ʻaeʻa wale.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

ʻAʻohe hua waiho i Kahiki.

He ʻōlelo kēia e hoʻopuka ʻia aku i ka wā e kono ʻia ai nā kānaka a pau i ka pāʻina, ʻo ke kāne, ka wahine a me ke keiki nō hoʻi.

01-24-24

ʻEha loa ihola kekahi wahine i ka wai kemika.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 24 o Ianuali, he Pōʻakolu. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

Hoʻolei ʻia akula ka wai kemika ma luna o kekahi wahine i ka pō Pōʻalua nei ma kahi e kokoke ana i ke Alanui ʻo Kapiʻolani a me ke Kikowaena ʻo Ala Moana. E hele ana ua wahine nei ma ka pīpā alanui a ʻo ia ka manawa o kekahi kāne i hoʻolei aku ai i ia wai ma luna ona a heo akula. ʻAʻole i maopopo ke ʻano o ke kemika o ka wai. Aia nō ka wahine ke waiho akula ma ke kūlana kūpilikiʻi ma ka haukapila. Aia nō ka mākaʻi ke noiʻi akula.

Aia nō ʻo Lāhainā Strong ke paipai aʻela i ke Kiaʻāina Josh Green, e hoʻolilo i nā wahi noho hoʻolimalima wā pōkole i mau wahi noho hoʻolimalima wā lōʻihi i mea e lawa ai nā wahi noho kūpono e noho lōʻihi ai nā ʻohana i pilikia i nā ahi o Lāhainā. ʻŌlelo aʻela ʻo Green i ka Pōʻakahi nei, he manaʻo kona e hana nā kānaka mea hale hoʻolimalima wā pōkole he 3,000 pēlā a e kāpae ʻia aku ko lākou ʻauhau waiwai paʻa kalana no nā mahina he ʻumi kumamāwalu. Akā, i ka hiki ʻana mai o ka Pōʻalima nei, he 1,367 mau kānaka i ʻae mai i ka hana ʻana pēlā. ʻO ka nui o nā wahi noho hoʻolimalima wā pōkole o Maui, he 27,000. He ʻelima wale nō pākeneka i ʻaelike i ke kōkua.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

ʻO ke aloha ke kuleana o kahi malihini.

He mea nui ke aloha i ke kamaʻāina a me ka malihini nō hoʻi.

01-22-24

Kaʻi like no ka pono o ko ka Malu ʻUlu o Lele.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 22 o Ianuali, he Pōʻakahi. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

Kaʻi like aku nei kānaka mai ke Ala Kāʻalo o Lāhainā a i ka Pāka Kahakai o Launiupoko no ka pono o nā ʻohana i kūpilikiʻi i nā ahi o ka lā 8 o ʻAukake. A i Launiupoko nō i hiki aku ai nā waʻa kaulua ʻehā, ʻo ka Hōkūleʻa, ka Hikianalia, ka Makaliʻi a me ka Moʻokiha o Piʻilani, a pae maila ka poʻe hoʻokele moku o ia mau waʻa kaulua. ʻO nā kānaka i hiki aku i laila, he lau a ʻoi aku paha. ʻO ke Kiaʻāina Josh Green lāua me ka Meia Richard Bissen kekahi i komo like i ka hana, a pēlā pū nō me nā luna o kekahi mau keʻena aupuni ʻē aku. I hiki aku nā waʻa kaulua a me ia mau luna aupuni i ke kau leo ʻana aku o Archie Kalepa. Na kona hui kumuloaʻa ʻole, na Lele Aloha, ka hoʻolālā ʻana i ia ʻākoakoa ʻana i kapa ʻia ʻo ka ʻĀkoakoa Lōkahi Hōʻulu Lāhainā. Lana ka manaʻo, e loaʻa nō nā wahi noho kūpono e noho lōʻihi ai ia mau ʻohana a pau o Lāhainā.

Hoʻomaka aku nei ka ʻolohani ʻana o nā kahu maʻi o ke Kikowaena Lapaʻau ʻo Kapiʻolani i ka hola 7:00 o ke kakahiaka o ka Lāpule nei. A he ʻehiku o lākou lā e kūpaʻa ai ma ka ʻolohani i mea e mālama pono ʻia ai ke kahu maʻi ma ia haukapila. E kūkākūkā ana nā ʻaoʻao a ʻelua mai ka mahina mai ʻo Kepakemapa. A i nā lā 10 me 11 o Ianuali, hōʻike aʻela ka haukapila i ka palapala ʻaelike ʻoi loa a hope loa nō hoʻi. A ma ia palapala ʻaelike, ua piʻi aʻe nō ka uku makahiki, ʻaʻole naʻe i ʻōlelo iki ʻia no ka nui o nā maʻi a ke kahu maʻi hoʻokahi e mālama ai ma kona manawa hana. A he mea nui loa ia i nā kahu maʻi. No ka manawa, hai aku nei ke Kikowaena Lapaʻau ʻo Kapiʻolani i mau kahu maʻi kūikawā, he mau haneli ka nui.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

ʻAlamihi kakani pōʻeleʻele.

He ʻōlelo kēia ke kūʻaki kekahi i ke kanaka hana kuli i ka pō.

01-19-24

E hoʻēmi ʻia paha ka nui lama koko ma Hawaiʻi nei.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 19 o Ianuali, he Pōʻalima. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

Ua paʻa ihola ka manaʻo o ke Kiaʻāina Josh Green, e hoʻēmi ʻia ka palena o ka nui lama koko e ʻae ʻia ai ke kalaiwa ʻana a ka .05%. ʻO ka palena i kēia manawa, he .08%. Manaʻo ana ʻo Green, ke emi mai ka nui lama koko, e emi like ana ka ʻeha a me ka make ma muli o ke kalaiwa ʻana o ke kanaka ma lalo o ka malu o ka wai ʻona. Ua ana ʻia ka manaʻo o kekahi mau manakoho he 550 o Hawaiʻi nei i ka mahina ʻo Kēkēmapa o ka makahiki 2022, a he 69% o lākou i kākoʻo i ka hoʻēmi ʻia ʻana o ka nui lama koko a ka ʻelima pākeneka. ʻŌlelo aʻela ka Lunamakaʻāinana David Tarnas, kānalua ʻo ia i ia hana, no ka mea, he liʻiliʻi wale nō nā ulia kaʻa o nā kānaka nona ka nui lama koko mai ka .05 a i ka 08. I kēia manawa, hoʻokahi wale nō mokuʻāina nona ka nui lama koko ma ka .05, ʻo ia ʻo ʻŪtā. E hoʻi mai paha ka Pūʻaliinuwai o ke au i hala.

E kau ana i ka hano hāweo kekahi mau kāʻeʻaʻeʻa pāʻani pōpō paʻipaʻi o ke Kulanui o Hawaiʻi. ʻO ia nō ʻo Robyn Ah Mow lāua ʻo Heather Bown. E hoʻohanohano ʻia aku ana lāua ma ka Hale Kaulana Pōpō Paʻipaʻi o ʻAmelika. ʻO Ah Mow, ʻo ke kumu aʻo ia o ka hui pōpō paʻipaʻi o nā Wāhine o ke Kulanui o Hawaiʻi, a ma ia kūlana, alakaʻi aku nei ʻo ia i nā Wāhine Ānuenue i ke kāʻili ʻana i ka inoa moho o ka ʻAhahui Komohana Nui he ʻehā makahiki ma hope kekahi o kekahi. A pāʻani aku nei ʻo ia me ka hui pōpō paʻipaʻi wahine o ʻAmelika Hui Pū ʻIa he 10 makahiki, a ma nā Pāʻani ʻOlumepika Kauwela o ka makahiki 2008, lilo aku nei ka mekala waikālā iā lākou. ʻO Bown, ua hoʻomaka like ko lāua me Ah Mow pāʻani ʻana ma ka hui pōpō paʻipaʻi wahine o ʻAmelika Hui Pū ʻIa, a he 12 ona makahiki i pāʻani ai. E lilo ana ka hanohano iā lāua i ka lā 22 o Mei ma ka ʻahaʻaina ma Kolumebusa, ʻOhaio.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

I ka moana nō ka iʻa, liuliu ʻia nā pono lawaiʻa.

ʻO ia hoʻi, e hoʻomākaukau ʻē i nā mea e pono ai ka hana a mākaukau ma mua o ka wā hana.

01-17-24

E mālama ʻia ana ka Ipu Polenekia ma Oʻahu nei i kēia Pōʻalima.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 17 o Ianuali, he Pōʻakolu. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

He ʻeono haneli kaukani kana lehu a mea ʻino hoʻi o nā ahi o Lāhainā. E hoʻopōʻaiapuni ʻia ana kekahi mekala me ke kimeki, he ʻelua haneli kaukani kana. A i ka Pōʻalua nei, hoʻomaka iho nei ka hoʻomākaukau ʻana no ka lawe ʻia ʻana aku o ke koena, he 400,000 kana, i Olowalu, kahi i kūkulu ʻia aku nei he waihona. A he waihona kūikawā wale nō ia. I ka wā e halihali ʻia ai ka lehu a me ka mea ʻino, e kīkī mua ʻia ana i ka wai a e wahī ʻia ana i ka hāliʻi ʻea mānoanoa i ʻole ai e lele wale aku. ʻO ka lōʻihi o ka hana, he hoʻokahi paha makahiki. Hoʻohiki ihola ka Meia Richard Bissen, no kahi wā pōkole ka waiho ʻana ma Olowalu. Aia nō ke ʻimi ʻia aku nei he wahi e waiho loa ai ka lehu a me ka mea ʻino.

Aia ka Ipu Polenekia i kēia Pōʻalima. He hoʻokūkū pōpō pekupeku ia no nā kāʻeʻaʻeʻa o nā kula kiʻekiʻe. A he mau keiki Hawaiʻi nō kekahi, a he mau keiki nō hoʻi no Hawaiʻi nei. A ʻo ka hapanui o lākou, paʻa ko lākou kulanui e pāʻani pōpō peku ai. A eia mai nā mea pāʻani e lilo ana i mau Koa Ānuenue, ʻo Micah Alejado, he ʻalihikūlele no ke Kula Kiʻekiʻe ʻo Bīhopa Goromana; ʻo Nazaiah Caravallo, he mahikua no ke Kula Kiʻekiʻe ʻo Kamapela; ʻo Alika Cavaco-Amoy, he mahikua no ke Kula Kiʻekiʻe o Kapunahou; ʻo Tuʻi Muti, he mea pāʻani ma ka laina kūlele no ke Kula Kiʻekiʻe o Kapunahou ; ʻo Joshua Tavui, he mea pāʻani ma ka laina kūlele no ke Kula Kiʻekiʻe ʻo Kamapela; Tristan Waiamau-Galindo, he pūkaha no ke Kula Kiʻekiʻe ʻo Kamehameha; a ʻo Noah Wily, he pūkaha no ke Kula Kiʻekiʻe ʻo Kāna Lui. E ulele ana ka hoʻokūkū i ka hola 4:00 o ka ʻauinalā o kēia Pōʻalima ma ke Kahua Pāʻani ʻo Kūnuiākea ma nā Kula ʻo Kamehameha ma Kapālama. A e hoʻolele ʻia ana nō hoʻi ma luna o ke kīwī ma ke kānela NFL Network ma ia hola like.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

ʻAʻohe hua o ka maiʻa i ka lā hoʻokahi.

He ʻōlelo kēia i ke kanaka ahonui ʻole.

01-12-24

E pānaʻi ana paha nā Koa Houthi i ka hana a ʻAmelika a me Pelekane.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 12 o Ianuali, he Pōʻalima. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

Ma muli o ka poʻipū ʻana o nā Koa Houthi o Iemene i nā moku ʻoihana kālepa e holo ana ma ke Kai ʻUla, hoʻopahū akula ʻo ʻAmelika Hui Pū ʻIa a me Pelekane i kekahi mau wahi he 16 o nā Houthi ma Iemene. A ua ʻōlelo ʻia, he ʻelima mau kānaka i make a ʻoi aku paha, a he ʻeono mau kānaka i ʻeha. Mai ka mahina aʻe nei ʻo Nowemapa ka poʻipū ʻana o nā Houthi i nā moku me ka ʻōlelo pū ʻana aʻe, i mea ia e kū ai ka mākaia no ka hoʻouka kaua ʻana o ʻIkelaʻela iā Hamasa ma Gaza. ʻO ka mea ʻāpiki, e poʻipū like ana nā Houthi i nā moku o nā aupuni i pili ʻole iā ʻIkelaʻela a i pili kāpekepeke paha iā ia. A ma muli o ka hana hoʻouka a ʻAmelika lāua ʻo Pelekane, hoʻohiki aʻela nā Houthi e pānaʻi like ana nō lākou i ia hana.

Kūkulu ʻia aku nei kekahi mau kiupe hoʻolana ma kekahi mau kahakai o Oʻahu nei. Na ka Hui Liona a me ka Hui Lokalī ka hoʻokumu ʻana i ka polokalamu kiupe hoʻolana. ʻO ke kiupe hoʻolana, he ʻehā ona kapuaʻi a ʻoi iki, a he huinahā loa ke ʻano. A inā ʻaʻohe kiaʻi ola ma ka wā e pilikia ai kekahi kanaka ma kahakai, i mea ia kiupe na kekahi kanaka e hoʻopakele aku ai i ia kanaka i pilikia. ʻAʻole kēia ʻo ka makamua o ka hoʻohana ʻia o ia ʻano kiupe. Hoʻonoho ʻia akula ma Kauaʻi he 10 makahiki i hala a ʻoi aku. A i kēia manawa, he 250 paha kiupe ma laila. Ke pilikia kekahi, ma mua o ka hoʻohana ʻia ʻana o ia mea hoʻolana, e kāhea i ka helu 911 me ka hōʻike ʻana aku i ka pilikia. ʻO kekahi mea nui, ʻo ke kanaka kōkua, e ikaika ʻo ia ma ka ʻau ʻana.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

ʻAi nō i kalo moʻa.

ʻO ia hoʻi, ua pau ka hana, a he hiki nō ke luana.

01-10-24

E hoʻolohe i ke pā leo hou o kekahi o nā kāhuli leo leʻa o Hawaiʻi nei.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 10 o Ianuali, he Pōʻakolu. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

He pā leo mele Hawaiʻi hou nō ke laha aʻela. ʻO Pewa ka inoa o ua pā leo mele lā a na Nicholas Lum ia. ʻO Lum kekahi o nā leo leʻa kaulana o Keauhou. E hōʻike mai ana ʻo ia i kona akamai ma ka haku mele. He ʻewalu mele o Pewa, a na Lum nō i haku i nā mele a pau. ʻAʻole i kū ka leo mele i nā mele a Keauhou e hoʻoheno ai. He leo mele no kēia au hou nō, ʻo ke mele makamaka nui hoʻi, ʻo ka popa, a he keu nō a ka nani. A ʻo ia mau nō ka nahenahe o ka leo o Lum. Ahuwale kona kālena, nāna nō ka hoʻokani kīkā uila, ka pahu, ka piano uila a me ka pila kū nui. A komo ʻo Michael Grande ma ka piano. Aia nō ʻo Pewa ma nā kahua hoʻolele leo nui a pau. A e kipa aku paha iā pewamusic.com. Aia nō nā mele ma laila me ko lākou wehewehe ʻia ʻana.

E hoʻouna ʻia ana he ʻewalu mau koa kiaʻi lāhui o Hawaiʻi i ʻApelika Komohana no ke kākoʻo ʻana i ka Mikiona ʻo ke Pale Kaua Iunipela. He mikiona ia e pale aku ai i ka hana hoʻomake huna ma ia ʻāina. Wahi a ka waha ʻōlelo o ke Koa Kiaʻi Lāhui o Hawaiʻi, ʻo ka hana a ia mau koa ʻewalu, ʻo ia ke kūpale ʻana i kekahi o nā kahua pūʻalikoa. Ua hoʻomaka ka Mikiona ʻo ke Pale Kaua Iunipela i ka makahiki 2007. A i ia manawa, ʻo ka mea nui, ʻo ke koa al-Qaida ma nā ʻāina o ʻApelika Komohana. A i kēia manawa, he mau mea hou nō, ʻo ia hoʻi, ʻo ka ISIS, ʻo Boko Harama a me kekahi mau hui Isalama weliweli.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

He aikāne, he pūnana na ke onaona.

ʻO ka hoa pili, he pōmaikaʻi nō ia.

01-08-24

Kau aku nei kahi Wahine ʻŌiwi i ka hano hāweo.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 8 o Ianuali, he Pōʻakahi. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

Lilo aku nei ka makana Golden Globe no ka wahine hana keaka ʻoi loa ma ke kiʻi ʻoniʻoni iā Lily Gladstone no kāna hana keaka ʻana ma “Killers of the Flower Moon.” I kona wā e kū ana i mua o ke anaina, ʻōlelo mua aʻela ʻo ia ma ka ʻōlelo a kona mau kūpuna, ʻo ka ʻōlelo Blackfeet. A nui kona mahalo i ke kākoʻo mau o kona mau mākua ma kona ala hana keaka. ʻO ka makamua ia o ka lilo ʻana o ia makana i ke Kanaka Maoli. A ʻo ka lua wale nō ia o ka manawa i waiho inoa ʻia ai ka wahine ʻŌiwi no ia makana. ʻO ka mua, ʻo ia ʻo Irene Bedard no kāna hana keaka ʻana ma “Lakota Woman: Siege at Wounded Knee.”

Aia nō ka ʻOihana Moku o ʻAmelika Hui Pū ʻIa ke manaʻo ihola e noi hou i palapala ʻae no ka hoʻomaʻamaʻa ʻana ma nā kai o Hawaiʻi nei a me Kaleponi. Ma Hawaiʻi nei, he manaʻo ko ka ʻOihana Moku e hoʻonoho a e mālama i kahi hoʻomaʻamaʻa pōkā pahū kai. I kēia manawa, e hoʻomākaukau ana ka ʻOihana Moku i ka hana i palapala hōʻike hopena kaiapuni no kona lawelawe ʻana i ka hoʻomaʻamaʻa ʻana ma nā kai e pili ana iā Hawaiʻi a me Kaleponi. He koina ia palapala no ke noi hou ʻana.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

Kūʻonoʻono ka lua o Kuhaimoana.

He ʻōlelo kēia no ke kanaka kūloaʻa.