Ke Aolama

E hoʻi hou ka wai i nā kahawai o Maui.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 25 o ʻOkakopa, he Pōʻakolu. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

Nui nā kānaka i hele aku nei i ka hālāwai o ke Komikina Hoʻoholo Wai o ke aupuni mokuʻāina ma Maui. A ʻo kekahi mea nui loa a lākou e koi aku ana i ia komikina, ʻo ia ke kahe hou ʻana o ka wai ma nā kahawai o Lāhainā. Hōʻike akula ia mau kānaka i kekahi mau kumu e hana ai pēlā. ʻO kekahi, he mea ia e hoʻi hou ai nā iʻa ma nā kahawai a e hana hou ʻia ai nā hana a nā kūpuna. A ʻo kekahi, ʻo ia ke pale ʻana aku i ka laha ʻana o ke ahi. Haʻi akula ʻo Liko Rogers i ke komikina, inā i hoʻoholo pono ʻia ka wai, inā ʻaʻole i pau nā hale o kona ʻohana a me nā kānaka a pau i hoʻonele ʻia e nā ahi. Nui nō hoʻi nā kānaka i haʻi aku i ke komikina, i mea e hilinaʻi hou ai ka lehulehu i ia keʻena, e hōʻike ʻia aʻe ke kumu i hoʻonoho ʻia ai ʻo Kaleo Manuel i kekahi kūlana me ka mihi pū ʻana mai iā ia. Ua nui loa ka mahalo ʻia o Manuel a me ka hilinaʻi ʻia ma ka hoʻokahe ʻana i ka wai. ʻAʻole naʻe i wehewehe ke komikina i ke kumu a ʻaʻole nō hoʻi i mihi mai iā Manuel.

Ua hoʻokuʻu ʻia aku nei ʻo Shawn Schweitzer a hoʻopau loa ʻia aku nei kāna mau kalaima i hōʻike ai i kona pili i ka hewa. I ʻae hoʻopunipuni aku ʻo ia i ia mau kalaima i ʻole ʻo ia e ʻāhewa ʻia no ka puʻe ʻana, ka ʻaihue kanaka ʻana a me ka pepehi ʻana aku iā Dana Ireland. Ua noho paʻahao ʻo Schweitzer he iwakālua kumamākolu makahiki a ʻoi iki.

Ma Oʻahu nei, hopu ʻia he 1,574 mau kānaka no ke kalaiwa ʻana ma lalo o ka malu o ka ʻona i kēia makahiki nei. Aia nō ka mākaʻi ke paipai aʻela i ka lehulehu, inā hele ʻoe a ʻona, mai kalaiwa. E hiki mai ana he mau lā hoʻolauleʻa ma ka hopena o kēia makahiki nei. No laila, inā hele nō a ʻona, e ʻimi i wahi e hiki pono ai i kou wahi noho me ka palekana, a pēlā pū me kou ʻohana a me ka hoa aloha paha.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

He hoʻokele waʻa no ka lā ʻino.

He ʻōlelo kēia no ke kanaka wiwo ʻole.

Ua ahu aʻela nā pū.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 23 o ʻOkakopa, he Pōʻakahi. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

Ma ka Pōʻaono nei, ua mālama ʻia aku nei ka papahana kūʻai pū ma Waiʻanae a ma Kīnaʻu Hale. Ua alu like nā luna aupuni mokuʻāina me nā mākaʻi o Honolulu nei ma ka mālama ʻana i ua papahana nei. He mea ia papahana kahi e hāʻawi wale ai ke kanaka i ka pū me kona ninaninau ʻole ʻia a ʻaʻole nō hoʻi e koi ʻia ka hōʻike ʻana i ka laikini hōʻoia. A ʻo kahi pōmaikaʻi, hāʻawi ʻia he kāleka makana Foodland i ka mea nāna e hāʻawi i ka pū. I ka hola 10:00 o ke awakea i hoʻomaka ai a i ka hola 5:00 o ka ʻauinalā i pau ai. A ʻo ka nui o nā pū i loaʻa mai, he 494 a ua nui nā ʻano pū like ʻole.

He puʻu kālā kai lilo aku nei iā Andrea Kealoha a me kekahi mau mea noiʻi o ke Kulanui o Hawaiʻi no ka ʻike ʻana i ka nui o ka pōʻino o ka ʻāpapapa ma Lāhainā i ka lehu ʻinoʻino ma muli o nā ahi. Wahi a Kealoha, i ka nānā aku, kohu mea lā, ʻaʻole i pilikia ka ʻāpapapa a me ke kai, akā, aia nō paha ka loli ʻana o nā mea like ʻole a ka maka e ʻike ʻole ai. ʻO ko lākou mea ia e ʻohi nei i ke kai o laila a me ke ana ʻana i nā mea i loko o ke kai. ʻO Kealoha, ua hānau a hānai ʻia nō hoʻi ma Maui. A mai ke Kula Kiʻekiʻe Mōʻī Kekaulike ʻo ia i puka mai ai. A paʻa maila kāna kekelē lae ʻula ma ke Kulanui o Tekeka A&M. A ke hopohopo lā ko Lāhainā i ka māhuahua ʻana o ka mea ʻinoʻino i loko o nā iʻa o ka ʻāpapapa, a no laila, ʻo ia kekahi mea a Kealoha mā e noiʻi ai.

Ua hāʻule iho nei ka hui pōpō wāwae o ke Kulanui o Hawaiʻi ma ke kūʻē ʻana aku nei iā Cal Poly ma ka Lāpule nei ma ka helu ʻai he ʻalua i ka ʻakahi. Akā, aia ana nā Wāhine Ānuenue ma ka Hoʻokūkū Inoa Moho o ka ʻAhahui Komohana Nui. E hoʻomaka ana ka hoʻokūkū i ka lā iwakālua kumamāiwa o ʻOkakopa. ʻO ka lua kēia o ka manawa i komo ai ʻo Hawaiʻi i loko o ka Hoʻokūkū Inoa Moho o ka ʻAhahui Komohana Nui. Ma ka makahiki 2019 ka mua.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

He pua no ka wēkiu.

He ʻōlelo mahalo kēia i ke kanaka kū kahi.

Ua loaʻa ke kino kupapaʻu ma Kauaʻi.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 20 o ʻOkakopa, he Pōʻalima. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

Ke huliāmahi aʻela nā kahu kumu lāʻau, nā mahiʻai a me nā mea hoʻoulu hoʻonani ma ka hoʻopakele ʻana aku i ke kumu ʻulu, ke kumu kukui a me kekahi mau kumu hou aku o ka Malu ʻUlu o Lele. Ua pāpaʻa loa kekahi mau kumu, akā, ʻeli aku nei lākou a i ke aʻa i mea e loaʻa ai kahi ʻaʻaʻa ola e hoʻoulu hou ʻia ai ia mau kumu. Wahi a Noa Kekuewa Lincoln, he polopeka ma ke Kulanui o Hawaiʻi ma Mānoa, hiki ke hoʻoulu ʻia he mau haneli kumu lāʻau hou ke hāʻawi aku i nā mea hale ma Lāhainā i nā hua kanu a me nā kumu lāʻau ʻōpiopio paha i mea e kanu hou ʻia ai ko lākou ʻāina.

Ua loaʻa aku nei ke kino kupapaʻu ma ke kai o Waikaʻea ma Kapaʻa i ka Pōʻalua nei. Na ke Keʻena Kinai Ahi o Kauaʻi i kiʻi aku a hoʻihoʻi i ka Haukapila ʻo Wilcox. Ua kālaikupapaʻu ʻia aku nei ke kino, a wahi a ka ʻOihana Mākaʻi, ʻaʻole paha kona mea i make ai he hana kolohe. Akā, ma muli o ka ʻinoʻino loa o ke kino, ʻaʻole i hiki ke hoʻomaopopo ʻia kona maka. Ua wahī ʻia aku kona lima hema i ka wahī laholio. Ke noi nei ke Keʻena Mākaʻi o Kauaʻi i ka lehulehu i kōkua. Inā he ʻike paha kāu, e kāhea aku i ka helu, 808-2411-7111. A inā ʻaʻohe ou makemake e hōʻike i kou inoa, e kāhea aku i ka helu, 808-246-8300, a i ʻole ia ma cskauai.org. A ʻo kekahi wahi, ma ka polokalamu kelepona Crime Stoppers Kauaʻi P3 Tips.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

ʻAʻohe kolopā nāna e une.

He ʻōlelo kēia no ke kanaka poʻo paʻakikī loa.

Nalowale loa he mau lāhui manu ʻōiwi o Hawaiʻi nei.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 18 o ʻOkakopa, he Pōʻakolu. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

E kāpae ʻia aku ana he ʻewalu mau lāhui manu Hawaiʻi mai ke Kānāwai Lāhui ʻAne Nalowale Loa. Wahi a ke Keʻena Iʻa A Holoholona ʻĀhiu o ʻAmelika, ma muli ia o ka nalowale loa o ia mau lāhui. A e ʻōlelo mai ana nō hoʻi ua keʻena lā, ua pau nō paha lākou i ka nalowale loa i ka wā i helu ʻia ai ma ka papa helu lāhui ʻane nalowale loa i nā makahiki 1970 me nā makahiki 1980. Eia mai nā manu, ʻo ka ʻakialoa o Kauaʻi, ʻo ka nuku puʻu o Kauaʻi, ʻo ka ʻōʻō ʻāʻā o Kauaʻi, ʻo ke kāmaʻo, ʻo ka ʻākepa o Maui, ʻo ka nuku puʻu o Maui, ʻo ke kākāwahie a ʻo ke poʻouli. Hoʻoiloilo ihola ke kanaka akeakamai i ka nalowale loa ʻana o ka ʻakikiki a me ke kiwikiu i nā mahina mua o ka makahiki 2024. Wahi a Maxx Phillips, ke poʻo o ke Kikowaena Hoʻomalu Lāhui ʻAne Nalowale Loa, ʻo ka mea e nalowale loa ana nā manu ʻōiwi o Hawaiʻi, ʻo ia nō ka malaria manu. A ʻo ka loli ʻino o ke au o ka manawa, he mea ia e ʻoi aku ai ka pilikia, ʻoiai, ʻo ka hele ʻana a mehana loa, he mea ia e piʻi aku ai ka makika i uka loa e hoʻolaha ai i ka maʻi manu. Kākoʻo ke kikowaena i kekahi polokalamu kahi e hoʻokomo ʻia ai i Hawaiʻi nei ka makika kāne nona kahi koʻohune e pilikia ai ka hānau ʻana a pēlā pū me ka laha ʻana o ka malaria manu. Akā, kūʻē ka hui ʻo Hawaiʻi Unites i ia polokalamu me ka ʻōlelo pū ʻana aʻe, ʻaʻole i lawa ka noiʻi ʻana i ka hopena o ia hana.

Hoʻi aku nei nā haumāna o ke Kula Waena o Lāhainā i ko lākou kahua kula i ka Pōʻalua nei. Ua piha hauʻoli nā kumu a me nā limahana i ka launa pū ʻana me nā haumāna. I ka Pōʻakahi nei, hoʻi aku nei nā haumāna o ke Kula Kiʻekiʻe o Lāhainā. A i kēia lā, e hoʻi aku ana nā haumāna o ke Kula Haʻahaʻa ʻo Ka Mōʻī Kamehameha III a me ke Kula Haʻahaʻa ʻo ke Kamāliʻiwahine Nāhiʻenaʻena. ʻO ke kahua o Nāhiʻenaʻena ko lākou wahi e hele like ai, ʻoiai, ua pau loa ke Kula Haʻahaʻa ʻo Ka Mōʻī Kamehameha III i ke ahi. A i ka wā e mākaukau ai kahi kula kūikawā ma Pulelehua, i laila ana e hele aku ai nā haumāna o Kamehameha III.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

ʻAʻohe kanaka o kauhale, aia i Mānā, ua haohia i ka iʻa iki.

He ʻōlelo kēia no ke kanaka i lilo loa kona noʻonoʻo i kahi mea ʻano ʻole.

ʻAʻole i hemo iki nā hemahema o nā mea ola o Lāhainā.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 16 o ʻOkakopa, he Pōʻakahi. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

E kipaku ʻia aku ana nā mea ola o nā ahi o Lāhainā mai ko lākou mau wahi noho kūikawā. Ma mua, haʻi ʻia aku nei ʻo Charles Nahale, e hiki ana iā ia ke noho ma Kahana Sands a hiki i ka lā kanakolu kumamākahi o ʻOkakopa. Akā, ma ka lā ʻumi kumamākahi o Kepakemapa, loaʻa iā ia he leka e kauoha ana e haʻalele ʻo ia i ia wahi noho ke hiki aku i ka lā kanakolu o Kepakemapa. I ka lā iwakālua kūmāiwa o Kepakemapa, haʻi ʻia ʻo ia, ʻaʻole ʻo ia e haʻalele i ka lā kanakolu o Kekapemapa. ʻO ka pilikia, ʻaʻole maopopo kona lā e koi ʻia ai e haʻalele. I ka Pōʻalima nei, haʻi akula ka Hui Keʻa ʻUlaʻula, he pono paha ʻo ia ke haʻalele ke hiki aku i ka lā ʻumi kumamāwalu o ʻOkakopa. Ua hele a kūpilikiʻi ka noʻonoʻo o Nahale. A pēlā pū paha nā kānaka he nui. No ke aha lā i ʻae ʻia ai ka hele ʻana aku o ka malihini mākaʻikaʻi i Maui Komohana, a ʻaʻole kā i hemo nā hemahema o nā mea ola o nā ahi.

Piha iho nei nā makahiki he kanaono i ke Kikowaena o nā ʻIke me nā Hana Polenekia a hoʻohanohano aku nei i nā limahana he ʻumi kumamāhā i hana ma laila ma mua. Lilo aku nei ka Makana Mea Makamae Ola o ia kikowaena i ia mau limahana. ʻO nā mea i kau i ka hano hāweo, ʻo Sela Feinga, ʻo Fakasiʻieiki “Fasi” Tovo, Cy Bridges, Keith Awai, Ellen Gay Dela Rosa, Mildred Enos, Tauasa Sielu Avea, Eseta Toelupe, Inoke Suguturaga, Elisa Teriipaia, Steve Cheney, William Mahoni, Faivaola Eric Shumway a me Leilua Logoitino Apelu. Ua hoʻokumu ʻia aku ua makana lā i ka makahiki 1980 a ʻo ke koina, he 10 makahiki i hana ai ma ia kikowaena ma ke ʻano he limahana i hai ʻia a i kepa ʻia paha; he loea ma kāna hana ma loko o ia kikowaena a ma waho paha; a he hana kāna i kūlike me ka mikiona o ke Kikowaena ʻIke a Hana Polenekia; a pau loa ihola kāna hana ma laila.

Ua maikaʻi loa ka hana a nā Ānuenue ma ka hoʻokūkū pōpō pekupeku o ka Pōʻaono nei, akā, hāʻule iho nei lākou ma ka helu ʻai he 41 i ke 34 a Kāna Kieko Mokuʻāina. ʻO Brayden Schager, ka ʻalihikūlele o Hawaiʻi, he 427 āna ʻīā i nou ai, a he ʻekolu ʻai holo. ʻO kekahi mea i pilikia ai ʻo Hawaiʻi, ʻo ia ka hana a Zyrus Fiaseu, ka mahikua o nā Azateca. Ma muli ona i pahemo ai ka pōpō a Hawaiʻi he ʻelua manawa ma ka hapahā hope. I kēia Pōʻaono, e kūʻē aku ana ʻo Hawaiʻi iā Nū Mekiko.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

Akāka wale nō ʻo Kaumaikaʻohu.

ʻO ia hoʻi, ua ahuwale.

He kōkua i nā mea ola o nā ahi o Maui i kūpilikiʻi ka noʻonoʻo.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 13 o ʻOkakopa, he Pōʻalima. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

Hōʻike aʻela ke Keʻena Limahana me Pilina ʻOihana o ka mokuʻāina o Hawaiʻi nei, kūpono paha ke noi nā limahana o Maui i kūpilikiʻi ka noʻonoʻo i Kōkua Lima Nele Hana Ulia Weliweli. ʻO ka mea maʻa mau, ke hōʻole ka limahana o Hawaiʻi nei i ka hana, ʻaʻole e ʻae ʻia ka ʻinikua lima nele hana o ke aupuni mokuʻāina. Akā, ma muli o ke kākoʻo mai o ke Keʻena Limahana o ʻAmelika Hui Pū ʻIa, aia nō ke paipai ʻia aʻela nā limahana o Maui i kūpilikiʻi ka noʻonoʻo ma muli o nā ahi o Maui, e noi i ke aupuni pekelala i ia kōkua lima nele hana ulia weliweli ma kahi o ka polokalamu ʻinikua lima nele hana o Hawaiʻi nei.

Aia nō ka pūʻalikoa ke hoʻomākaukau ihola no ka hoʻomaloʻo ʻana aku i nā pahu wahie o ka ʻOihana Moku ma Kapūkakī, he mau pilikia naʻe. E hopohopo ana ka Papa Ola Kino me Palekana ʻOihana o ke Keʻena Limahana i ka hiki a me ka hiki ʻole paha i nā limahana ke haʻalele pono i kahi hana ke ʻā ʻia ke ahi, a ke hanini paha kahi mea ʻinoʻino a ke kupu aʻe kekahi pilikia hoʻopōʻino ola i ka wā e hoʻomaloʻo ai i nā pahu. A ʻo kekahi pilikia, he mau pahu ea na kekahi o nā limahana ke kupu aʻe ka pilikia, akā, ʻaʻole lawa ke ea e puka pono ai ia mau limahana i waho o ia wahi ma muli o ka lōʻihi o ke ala e puka ai i waho. A ʻo kekahi, koi ʻia aku ke aʻo ʻana o nā limahana i ke kinai ahi a me ka hana ʻana ma kahi pōʻino loa, ʻaʻole naʻe i lawa pono ke aʻo ʻana i mālama ʻia. Inā ʻaʻole hoʻoponopono ka ʻOihana Moku i nā mea a pau ke hiki aku i ka lā ʻumi kumamāwalu o ʻOkakopa, e mākaʻi aku ka Papa Ola Kino me Palekana ʻOihana i ia wahi.

E kūʻē aku ana ʻo Hawaiʻi iā Kāna Kieko Mokuʻāina ma ka pōpō pekupeku ma ke Kahua Pāʻani ʻo Clarence T.C. Ching. E hoʻomaka ana i ka hola 5:00 o ka ʻauinalā.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

Mai kaena, o kō ʻole auaneʻi.

E paʻa ka waha a hana ka lima.

He mea nui ka pilikia ola noʻonoʻo, a e mālama pono ke aupuni i nā mea ola ma Maui.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 11 o ʻOkakopa, he Pōʻakolu. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

Nui ka huikau a me ke kūlanalana i ka uku lima nele hana o ka poʻe o Maui i pilikia loa ke ola noʻonoʻo a hiki ʻole ai ke hoʻi i ka hana. Ma ka hālāwai hōʻeuʻeu o kēlā pule aku nei ma ke Kapikala no ka hoʻopaneʻe ʻana aku i ka ʻae ʻana i ka hele aku o ka poʻe malihini mākaʻikaʻi i Maui Komohana, ʻōlelo ihola kekahi poʻe, ʻo ia mau nō ka pilikia o ke ola noʻonoʻo o nā mea ola a pono ʻole hoʻi ka manaʻo. ʻO Paele Kiakona, ua hānau a hānai ʻia ʻo ia ma Lāhainā, a he pākipa ʻo ia ma kekahi hale ʻaina ma Kapalua, hōʻike aʻela ʻo ia, he mea hoʻohilahila i nā mea ola ke koi aku iā lākou i ka lawelawe i ka hana no nā malihini mākaʻikaʻi ma Maui. Hopohopo ana nā mea ola i ke koho ʻana i ka hoʻi i ka hana a i ka mālama ʻana paha i ke ola noʻonoʻo. He ʻumi kumamālima lima hana ma ka Hui Keʻa ʻUlaʻula i lehia ma ke kōkua ʻana i ka poʻe i pilikia ke ola noʻonoʻo ma muli o ka ulia weliweli.

Hoʻihoʻi hou ʻia iho nei ʻo Kaleo Manuel i kona kūlana hana ma ke Komikina Hoʻokahe Wai. ʻO Manuel, ʻo ia ka Luna Aupuni ʻEkahi o ia keʻena. Ua ʻaneʻane e piha ʻelua mahina o kona hoʻonoho ʻia ʻana aku ma kekahi kūlana. ʻAʻole i hōʻike ʻia aʻe ke kumu i huki ʻia aku ai ʻo Manuel a ma kekahi kūlana. Ua nui loa nā kānaka i kūpaʻa ma hope o Manuel me ke koikoi ʻana aku i nā luna aupuni, e hoʻihoʻi ʻia aku ʻo ia.

ʻO ia mau nō ka hoʻouka kaua ʻana o ʻIkelaʻela a me Hamasa. He 2,200 mau kānaka i make a ʻoi aku. A he 150 paha mau kānaka pānaʻi i lawe ʻia e Hamasa.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

Nā lā e lana ana ke koko.

He ʻōlelo no ka ʻōpiopio.

Kūkala kaua ʻo ʻIkelaʻela.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 9 o ʻOkakopa, he Pōʻakahi. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

Kūkala kaua aʻela ʻo ʻIkelaʻela iā Hamasa ma hope o ka hoʻouka kaua ʻana o Hamasa ma Gaza i ka Pōʻaono nei. He 700 mau kānaka a ʻoi aku i make ma ʻIkelaʻela. A wahi a Hamasa a me kekahi hui Jihada, na lāua i lawe pio akula i nā kānaka he 130 o ʻIkelaʻela, a e hoʻihoʻi ʻia aku lākou, ke hoʻokuʻu ʻia nā Palekekine, he mau kaukani ka nui, i hoʻopaʻahao ʻia e ʻIkelaʻela. A  I ke ao ʻana aʻe o ka Pōʻakahi ma laila, hōʻike aʻela ka pūʻalikoa o ʻIkelaʻela, e kaua ana me Hamas ma kekahi mau wahi he ʻehiku a ʻewalu paha ma ʻIkelaʻela hema.

Aia nō ke Keʻena Hoʻokolokolo Pekelala ke aʻo aʻela i ka lehulehu no kekahi poʻe hana ʻāpuka. He hoʻopunipuni ka hana a ia mau kānaka, e ʻōlelo ana, he luna aupuni lākou a he luna panakō paha, a e hōʻike aʻe ana lākou i ke kanaka, ua komo hewa ʻia kāna waihona kālā e kekahi poʻe kolohe o ka ʻāina ʻē. He mau ʻano kā lākou e hana ai i ia hana ʻāpuka, ma ke kelepona, ma ke kelekiko, ma ka leka uila, a ma ka pahu ʻōʻili wale o ka pūnaewele. I kēlā makahiki aku nei, lilo aku nei he $3.1 biliona kālā a nā kānaka nona nā makahiki he 60 a ʻoi. Ma Hawaiʻi nei, he $16.3 miliona kālā a nā kānaka nona nā makahiki he 60 a ʻoi i lilo aku nei i ia mau kānaka hana ʻāpuka.

Aloha nō! Ua eo ihola ʻo ʻIlima-Lei Macfarlane iā Liz Carmouche i ka pō Pōʻaono nei. Ma ka puni ʻelima, peku maila ʻo Carmouche i ka wāwae o Macfarlane a ʻeha loa ihola kona wāwae e hiki ʻole ai iā ia ke hoʻomau aku i ka mokomoko ʻana. ʻOiai, ʻaʻole i hiki pono nā paona o Macfarlane no ia māhele, no laila, ʻaʻole e lilo ka inoa moho o Camouche, inā i lanakila ʻo Macfarlane. He mau hoa paio nō lāua i ia ahiahi. Akā, he mau hoa pili nō ma waho o ka pahu mokomoko. Na Carmouche i hoʻolauna iā Macfarlane i ka mokomoko ʻana.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

Puʻipuʻi a ka lawaiʻa.

He ʻōlelo no ka lawaiʻa ʻeleu.

E mokomoko ana kekahi wahine o Hawaiʻi i kēia Pōʻaono, a hoʻomaha loa kekahi wahine o Hawaiʻi mai ka ʻoihana mokomoko aku.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 6 o ʻOkakopa, he Pōʻalima. Welina e nā makakamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

ʻĀpono aku nei ka ʻAha Kūkā o Honolulu i ka Pila 46. He pila ia e pāpā ʻia ana nā mea paka i hōʻonoʻono ʻia i ʻole ai e loaʻa i nā ʻōpiopio o Oʻahu nei. ʻO kahi pilikia, aia wale nō a hoʻopau ʻia ke Kānāwai 206, a laila, e hoʻokō ʻia aku ka Pila 46. Ma ke Kānāwai 206, ua kāpae ʻia aku ka mana o nā Kalana nui ʻehā o Hawaiʻi ma ka hoʻoponopono ʻana a me ka hoʻohāiki ʻana i ke kūʻai a me ka hoʻohana i ka paka a me nā mea nikotina.

E mokomoko hou ana ʻo Ilima-Lei Macfarlane no ka inoa moho 125 paona. ʻO Liz Carmouche ka inoa moho, a e mokomoko ana lāua a ʻelua i kēia Pōʻaono ma ka Bellator 300 e mālama ʻia aku ana ma Kāna Kieko i Kaleponi. He mau hoa aloha lāua. ʻO Carmouche ka mea nāna i hoʻolauna iā Macfarlane i ka mokomoko ʻana. ʻO Macfarlane ka inoa moho o ka māhele 125 paona mai ka makahiki 2017 a i ka makahiki 2020. ʻEhā ona manawa i kūpale pono ai i kona inoa moho. Ua lilo ʻo Carmouche ʻo ia ka inoa moho ma ka lanakila ʻana aku ma luna o Juliana Velasquez i ka makahiki 2022. A ʻelua manawa o Carmouche i kūpale pono aʻe ai i kona inoa moho.

A ʻo kekahi wahine mokomoko o Hawaiʻi, ʻo Angela Lee Pucci, hoʻomaha loa ihola ʻo ia mai ka ʻoihana mokomoko. Haʻalele ihola ʻo ia i kona inoa moho 105 paona. Hōʻike aʻela ʻo Lee Pucci i kēlā Pōʻalima aku nei ma Sinapoa. I ka makahiki 2016, ua lilo ʻo Lee Pucci ʻo ia ka inoa moho honua ʻōpiopio loa ma ka mokomoko, he 19 wale nō ona makahiki. ʻO kona kaikaina, ʻo Victoria Lee, ua lawe ʻo ia i kona ola ponoʻī i ka lā ma hope o ka Lā Kalikimaka o ka makahiki 2022. ʻO kona kumu i lawe ai i kona ola, ʻo ka pilikia ma ke ola noʻonoʻo. Ma muli o ia hana a kona kaikaina, hoʻokumu ihola ʻo Lee Pucci iā Fightstory i kia hoʻomanaʻo i kona kaikaina, iā Victoria. He hui ʻo Fightstory nāna e kōkua i nā mea mokomoko ma ke ola noʻonoʻo.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

Ke ʻehuʻehu nei nā ʻale.

He ʻōlelo kēia no ke kanaka e hele ana a huhū.

Nui nā kānaka i pūlima aku nei i ka palapala hoʻopiʻi e noi ana i ka hoʻopaneʻe ʻana aku i ka lā e hemo hou ai ʻo Maui Komohana.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 4 o ʻOkakopa, he Pōʻakolu. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

ʻĀkoakoa aku nei nā kānaka he nui ma ke Kapikala no ke noi ʻana aku i ke Kiaʻāina Josh Green, e hoʻopaneʻe i ka ʻae ʻana i ka hele ʻana o ka poʻe malihini mākaʻikaʻi i Maui Komohana. ʻAʻole ʻo Green ma kona keʻena, akā, waiho aku nei ʻo Blake Ramelb lāua ʻo Zane Kekoa Schweitzer, he mau kānaka no Lāhainā, i kekahi pahu nona ka palapala hoʻopiʻi e noi ana i ka hoʻopaneʻe. He 11,141 mau kānaka i pūlima i ia palapala hoʻopiʻi, a he 3,517 o lākou, no Lāhainā nō. ʻO ka lā 8 ka lā e hemo hou ai kahi māhele o Maui Komohana, a kohu mea lā, ua paʻa ka manaʻo o Green, ʻaʻole e hoʻopaneʻe ʻia aku.

ʻO Jackie Freitas ke Kumu Kula Aupuni ʻOi o ka Makahiki ma Hawaiʻi nei. He kumu ʻo ia no ke Kula Kiʻekiʻe o Leilehua. He 13,000 mau kumu kula aupuni a kula hoʻāmana o Hawaiʻi nei a ʻoi aku. A mai loko mai o nā moho he 16 i koe i koho ʻia ai ʻo Freitas. A ʻo ia ana ka moho o Hawaiʻi nei e komo ana i ka Polokalamu Kumu Kula ʻOi o ka Makahiki ma ʻAmelika. E mālama ʻia ana ma ke kau kupu lau.

Ua kāpae ʻia aku nei ka hoʻokūkū pōpō peku ma waena o ke Kula Kiʻekiʻe o Waiʻanae a me ke Kula Kiʻekiʻe ʻo Kākela i mea e palekana ai ke ola o nā haumāna o ia mau kula. ʻO ke kumu i holo ai ka manaʻo o nā poʻokumu o ia mau kula, e kāpae ʻia aku ka hoʻokūkū, ua ʻōlelo hoʻoweliweli ʻia nā kula ʻelua. Ma muli o kekahi ʻōlelo hoʻoweliweli, pani kū ʻia ke Kula Kiʻekiʻe ʻo Kākela ma kahi o ka hola 3:00 o ka ʻauinalā Pōʻahā no nā minuke he 20. A i ka Pōʻalima nei, ua loaʻa i ke Kula Kiʻekiʻe o Waiʻanae kahi ʻike no kekahi hana e pōʻino ai paha kekahi.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau.

Ka iwi ʻopihi o ka ʻāina ʻē.

ʻO ke kālā hoʻi.