04-05-23

E mākaukau ana he mau papa kula kamaliʻi hou ma Hawaiʻi nei.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 5 o ʻApelila, he Pōʻakolu. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

Hoʻopiʻi ʻia aku nei ʻo Donald Trump no nā peloni he kanakolu kūmāhā. Hele aku nei ʻo Trump i Nū Ioka i ka Pōʻalua nei e kū ai i mua o ka luna kānāwai no ka lohe ʻana i kona mau kalaima i hoʻopiʻi ʻia ai. ʻŌlelo ʻia, hoʻopaʻa hoʻohewa ʻo Trump i ka moʻohelu kālā a moʻolelo ʻoihana paha o kāna hui me ka hoʻāʻo pū ʻana aku e hoʻonalo i kāna hana e hoʻohuli ai i ka manaʻo o nā mana koho ma ke koho pāloka ʻana o ka makahiki 2016. ʻO ia hoʻi, he hoʻonohonoho kāna i ka uku ʻana i kālā i mea e hāmau ai kekahi wahine, ʻaʻole ʻo ia e hōʻike aʻe i ko Trump moe kolohe ʻana ma mua. Hōʻike aʻela ʻo Trump, ʻaʻole i kū ka hewa iā ia.

Aia nō ke holo mua akula ka papahana a ka Hope Kiaʻāina Sylvia Luke, ʻo ia hoʻi ka wehe ʻana i nā lumi papa kula kamaliʻi he 465 no ke kōkua ʻana i nā ʻohana nona ka loaʻa makahiki haʻahaʻa loa. Ua kūkala ʻo Luke, e hemo ana nā lumi papa mua ma ka mahina ʻo ʻAukake o ka makahiki 2024. Eia kā, e hemo ana he ʻumi kūmākahi lumi papa kula kamaliʻi i ka mahina ʻo ʻAukake o kēia makahiki nei.

ʻO ka nui o nā kānaka i make i ka ulia kaʻa ma Hawaiʻi nei ma nā mahina mua ʻekolu o kēia makahiki nei, he iwakālua kūmālua. A ua emi iho i ko nā mahina mua ʻekolu o kēlā makahiki aku nei, he kanakolu kūmāono. ʻO ka hapanui o ia mau ulia kaʻa o Hawaiʻi nei ma nā mahina mua ʻekolu o kēia makahiki nei, aia ma Oʻahu nei. He ʻumi kūmālima ka nui. A ma ka wā like o kēlā makahiki aku nei, he ʻumi kūmāhā.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

He ukana ko ka houpo.

ʻO ia hoʻi, lilo ka noʻonoʻo i kekahi pilikia i kupu aʻe.

04-03-23

Holo ihola ka manaʻo o kekahi o nā ʻalihikūlele kula kiʻekiʻe ʻoi e pāʻani no ke Kulanui o Hawaiʻi.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 3 o ʻApelila, he Pōʻakahi. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

Hōʻike aʻela ʻo Micah Alejado i kona ʻae ʻana i puʻu kālā hele kula nui 2024 mai ka hui pōpō peku o ke Kulanui o Hawaiʻi. He ʻalihikūlele ʻo Alejado no ke Kula Kiʻekiʻe ʻo Bishop Gorman. A ʻo ia nō hoʻi kekahi o nā ʻalihikūlele ʻoi o ʻAmelika Hui Pū ʻIa. I ka makahiki 2022, kona wā ma ka papa ʻumi kūmākahi, he 3,575 ʻīā a Alejado i nou ai. A he kanalima kūmāhā āna ʻai holo a he ʻelua wale nō manawa i ʻapo lilo ʻia ai kāna mau pōpō i nou ai. Ua koho ʻo MaxPreps iā Alejado, ʻo ia ka mea pāʻani pōpō peku papa ʻumi kūmākahi ʻoi o ʻAmelika Hui Pū ʻIa i ka makahiki 2022. A koho aku nei ʻo Gatorade, ʻo ia ka mea pāʻani pōpō peku ʻoi o ka makahiki o Nevada. Ua hānai ʻia ʻo Alejado ma ʻEwa, he haumāna ʻo ia ma ke Kula ʻo Kāna Louis ma mua. Neʻe akula ʻo ia i Las Vegas ma mua o ka papa ʻeiwa.

I ka Pōʻaono nei ma ka hoʻokūkū pōpō hili, lanakila aku nei nā Wāhine Ānuenue ma luna o Kaleponi Kāna Kieko ma ka helu ʻai he ʻekolu i ka hua kakā. ʻO Brianna Lopez ka nou pōpō o Hawaiʻi, a ʻaʻohe āna pōpō i nou ai, i pā pono i ka hili ʻia.

Lilo aku nei ke eo i nā Kāne Ānuenue ma ke kūʻē ʻana aku nei iā Kāna Palapala ma ka hoʻokūkū pōpō paʻipaʻi i ka Pōʻaono nei.  He ʻekolu wale nō pāʻani, he 25 i ka 19, he 25 i ka 21 a he 29 i ka 27. ʻO nā hoʻokūkū a pau o nā Kāne Ānuenue i mālama ʻia aku ma ka ʻāina ʻē i kēia kikina nei, na Hawaiʻi nō i kāʻili i ka lanakila. ʻO Hawaiʻi ka hui helu ʻelua o ka ʻAhahui Komohana Nui.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

He kumu kukui i heʻe ka pīlali.

He ʻōlelo kēia no ke kanaka kūʻonoʻono.

03-31-23

Hoʻopiʻi kūhelu ʻia nō kekahi pelekikena ma mua.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā kanakolu kūmākahi o Malaki, he Pōʻalima. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

Ua hoʻopiʻi kūhelu ʻia iho nei ʻo Donald Trump. ʻAʻole naʻe i hōʻike ʻia kona kalaima i hoʻopiʻi ʻia ai. Akā, he pili nō i kona hāʻawi ʻana i ka puʻu kālā i kekahi i ka makahiki 2016 i mea e hoʻolaha ʻole ʻia ai kona moe kolohe ʻana. ʻAʻole i hōʻike mai nā loio i ka hoʻopaʻi e manaʻo ʻia ana ke hoʻāhewa ʻia ʻo Trump. ʻO ka makamua kēia o ka hoʻopiʻi kūhelu ʻia ʻana o kekahi pelekikena ma mua.

Holo ihola ka manaʻo o ka papa alakaʻi o ka Hale Hōʻikeʻike o Kamehameha, e lilo ʻo Dee Jay Mailer, ʻo ia ka pelekikena a me ka luna nui hoʻokō o ia hale hōʻikeʻike. He ʻekolu makahiki ka lōʻihi a hoʻomaka koke iho nei. ʻO Mailer nō hoʻi ka pelekikena kū i ka wā mai ka lā 2 o ka mahina ʻo Pepeluali, ʻoiai, ua pau i ke kaiehu ʻia kekahi mau luna hoʻokō ʻekolu. Ua puka ʻo Mailer mai nā Kula ʻo Kamehameha a me ke Kulanui o Hawaiʻi. A ʻo ia ka luna nui hoʻokō o nā Kula ʻo Kamehameha a me ka Waiwai Hoʻoilina o Pīhopa.

Ma ka polo wai, lanakila aku nei nā Wāhine Ānuenue ma luna o Kaleponi Kāna Kieko i ka Pōʻahā nei ma ka helu ʻai he ʻumi kūmālua i ka ʻumi. He ʻehiku ʻai a Bia Mantellato Dias. ʻO Hawaiʻi ka hui helu ʻehā a ʻo Kāna Kieko ka hui helu ʻumi kūmāwalu. I kēia manawa, he ʻehā lanakaila o Hawaiʻi a ʻaʻohe hāʻule ma loko o ka ʻAhahui Komohana Nui.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

Ka pōhaku kihi paʻa.

ʻO ia hoʻi, he kanaka kūpono a hiki ke kaukaʻi ʻia aku ʻo ia.

03-29-23

ʻO nā lanakila ʻekolu o ka hoʻokūkū haku mele o Ka ʻŌmaʻo, e kū kilakila ana.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 29 o Malaki, he Pōʻakolu. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

Ua mālama ka hui puʻukani ʻo Ka ʻŌmaʻo i ka hoʻokūkū haku mele ma ka mahina nei i hala, ka Mahina ʻŌlelo Hawaiʻi hoʻi. ʻO ka hana, ʻo ka unuhi ʻana i kekahi o nā mele o ia hui. A paʻa ihola nā lanakila. Lilo aku nei ka makana helu ʻekahi iā Heuaʻolu Sai-Dudoit. Wahi a Kamalani Johnson kekahi o nā luna loiloi, ua ahuwale “ka ʻāwili ʻia o ka ʻike kupuna ma kāna haku ʻana—ʻaʻole he unuhi wale nō.” A hōʻike mai ka lua o ka luna loiloi, ʻo Kaimana Kawaha, mahalo nui ʻia nō hoʻi “kona mālama ʻana i ke kani hope o kēlā lālani kēia lālani.” Lilo aku nei ka makana helu ʻelua iā Ikaaka. A ʻo ka makana helu ʻekolu, lilo aku nei iā Kamaka Camarillo lāua ʻo Pua Perkins. Ma thegreen808 ma Instagram e lohe ʻia ai ia mau mele. Mahalo e nā haku mele i komo i loko o ia hoʻokūkū. A mahalo hoʻi iā Ka ʻŌmaʻi i ka mālama ʻana i ka hoʻokūkū e ola ai ka ʻōlelo Hawaiʻi.

Kūkala aʻela ka hui mokulele ʻo Southern Airways, he mau mokulele hou ke lele aku i Molokaʻi a me Lānaʻi. ʻO Southern Airways ka hui nona ka Hui Mokulele ʻo Mokulele. I ka makahiki 2021, ua lilo ka Hui Mokulele ʻo Mokulele, ʻo ia wale nō ka hui mokulele pili i ka ʻoihana kālepa, nāna e lele aku i Molokaʻi a me Lānaʻi. Ua loaʻa mai nei i ka hui mokulele ke kolu o ka mokulele Saab 340 e lele ana i Molokaʻi a me Lānaʻi i kēia kau wela e hiki mai ana. He iwakālua kūmāwalu noho o ka Saab 340. A e kāpae ʻia ana hoʻokahi lele ʻana i Kapalua, Hilo a me Kona, a e lele ana i Molokaʻi a me Lānaʻi i ka wā e pono ai.

Ua loaʻa aku nei i nā mākaʻi o ke Keʻena ʻĀina A Waiwai Pili ʻĀina he kanakolu kūmākolu mau kānaka e hoʻouluhua ana i nā naiʻa ma ke Kai Kūʻono o Hōnaunau ma ka Lāpule nei. ʻO ka ʻau ʻana ma kahi e kokoke ana i ka naiʻa, he kanalima ʻīā, he kūʻē kānāwai pekelala ia. Ua lilo ia i kānāwai i ka makahiki 2021 ma muli o ka nui o nā malihini mākaʻikaʻi e ʻau ana me ka naiʻa, a he hana ia e lawa ʻole ai ka hiamoe o ka naiʻa ʻoi kau ka lā. ʻO ka naiʻa, he mea ala pō. ʻO ia kānāwai, no nā mile loa ʻelua a puni kēia pae ʻāina nei, a pēlā pū me kekahi mau wahi a puni ʻo Lānaʻi, ʻo Maui a me Kahoʻolawe.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau.

ʻO Mauli kēia, ʻo ka lā pau.

He ʻōlelo kēia ke kokoke mai ka wā e kō ai ka hana.

03-24-23

He hana paha e emi ai ka malaria manu.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 24 o Malaki, he Pōʻalima. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

He mea ka malaria manu e make ai ka manu ʻōiwi. A no laila, he manaʻo ko nā luna pekelala me nā luna mokuʻāina i ka mea e emi ai ka malaria manu, ʻo ia hoʻi, ʻo ka hoʻokuʻu ʻana i mau makika kāne ma ka nahele ma Maui Hikina i mea e pakele ai nā manu ʻōiwi i ka malaria manu. ʻO ia mau makika kāne, ke hoʻomau keiki me ka makika wahine, a hānau mai ka hua, ʻaʻole e kiko ka hua. Wahi a nā luna aupuni, e emi paha ka nui o nā makika ʻāhiu he kanaiwa pākeneka. ʻO ka makika ʻāhiu ka mea e lele ai ka malaria manu. Hopohopo ana kekahi poʻe o pōʻino auaneʻi ke ola o ke kanaka a o kupu aʻe paha kekahi pilikia. Akā, wahi a nā luna aupuni, ʻaʻohe mea e hopohopo ai.

Hoʻopiʻi ʻia aku nei kekahi mau mākaʻi ʻehā no ka hahai holonui ʻana aku i kekahi kaʻa ma Kepakemapa o ka makahiki 2021, a ma muli o ia hahai ʻana i ulia ai ua kaʻa lā. Hōʻike aku naʻe ia mau mākaʻi ʻehā, i ke kū ʻole o ke hewa iā lākou. Ua hoʻopiʻi ʻia aku ka mākaʻi Joshua J.S. Nahulu no ka hoʻomake a hoʻopōʻino loa paha i ke kino o kekahi. ʻO ka hoʻopaʻi kiʻekiʻe loa, he ʻumi makahiki o ka noho paʻahao ʻana. A ʻo nā mākaʻi Erik X.K. Smith, ʻo Jake R.T. Bartolome a me Robert G. Lewis III, hoʻopiʻi ʻia aku nei no ka ʻākeʻakeʻa ʻana aku i ka hoʻopiʻi ʻana a me ʻōhumuhumu ʻana i ka ʻākeʻakeʻa. E hoʻomaka ko lākou hihia ma ka lā iwakālua kūmālua o Mei i mua o ka Lunakānāwai Paul B.K. Wong.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau.

He kui nao hemo ʻole i ke kala.

He manaʻo i paʻa i ke kanaka poʻo paʻakikī.

03-22-23

E holo moana hou ana ka Hōkūleʻa.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā iwakālua kūmālua o Malaki, he Pōʻakolu. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

Ma ke aumoe o ka Pōʻakahi nei, ma kahi o ka hapalua hola ʻumi kūmākahi, lele akula kekahi kaʻa i ka pali o Nuʻuanu, a hāʻule ihola he kanalima kapuaʻi. He ʻelima ʻōpio o luna o ia kaʻa, a ʻo ka mea i pūʻiwa ai ka noʻonoʻo, ʻaʻohe mea o lākou i ʻeha a pōʻino paha.

Ma kahi memo o ke Keʻena Ola, hōʻike ʻia ihola nā kemika i komo akula i loko o ka wai ma Kapūkakī a me ka nui o ia mau kemika. A ʻo kekahi o ia mau kemika, he ʻaila pale paʻahau. A ʻōlelo ʻia nō hoʻi, ʻo ia ʻaila pale paʻahau, ʻo ka mea nō paha ia e pōʻino loa ai ke ola o ka poʻe i inu a ʻauʻau ma ka wai nona ia kemika. Wahi a nā loio o nā ʻohana pūʻalikoa e hoʻopiʻi aku nei i ka ʻOihana Moku, ʻaʻole i hoʻomaopopo iki mai ka ʻOihana Moku iā lākou no ke komo o ia kemika i loko o ka wai.

I ka Pōʻalua nei, kūkala aʻe nei ka ʻAhahui Holo Moana Polenekia i ka holo ʻana o ka Hōkūleʻa a puni ka Moana Nui Ākea. E hoʻomaka ia holo ʻana ma ka lā ʻumi kumamālima o Iune. A ma Iuno, ʻĀlaka e hoʻomaka ai. A e hui pū ana ka Hikianalia me ka Hōkūleʻa ma Sitala i ka mahina ʻo ʻAukakeo a mai laila aku ka holo pū ʻana. ʻO ka lōʻihi o ia holo moana ʻana a puni ka Pākīpika, he kanahā kumamākolu mile loa.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

Ua ʻuo ʻia a paʻa.

ʻO ia hoʻi, ua male kekahi me kekahi.

03-20-23

Ke ʻimi ʻia aʻela he kahu waiwai hou no ka Papa Kahu Waiwai o nā Kula ʻo Kamehameha.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā iwakālua o Malaki, he Pōʻakahi. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

Aia nō ke ʻimi ʻia akula he kahu waiwai hou no ka Papa Kahu Waiwai o nā Kula ʻo Kamehameha. E hiki ana i ka hopena o ke kau kahu waiwai o Lance K. Wilhelm i ka lā kanakolu o Iune. He ʻekolu koe moho e noi ana i ia kūlana, a ʻo ko lākou mau inoa, ʻo  Maenette Ah Nee-Benham, ʻo Olin Kealoha Lagon a me Michelle Kauhane. ʻO Ah Nee-Benham, ʻo ia ke poʻo nui o ke Kulanui o Hawaiʻi ma Oʻahu Komohana mai ka makahiki 2017. ʻO Lagon, ʻo ia kekahi o nā mea nāna i hoʻokumu i ka hui lako polokalamu o Honolulu ʻo Shifted Energy. ʻO Kauhane, ʻo ia ka hope pelekikena kiʻekiʻe o ke Kahua Kaiāulu Hawaiʻi. ʻO kēia lā, ka lā iwakālua o Malaki, ka lā palena pau e waiho ai ka lehulehu i manaʻo no nā moho, i ka hola ʻehā o ka ʻauinalā. E hoʻouna ʻia aku nā manaʻo ma o ka leka uila i ka hua leka uila, executives@inkinen.com. A no kahi ʻike hou, e nānā aku i ka ʻaoʻao pūnaewele, 808ne.ws/kstrustees.

I ka pō Pōʻaono nei, kāʻili aku nei nā Kāne Ānuenue i ka lanakila mai nā lima wīkani mai o Ke Kaha Loa Mokuʻāina ma loko o nā pāʻani ʻekolu wale nō. He ʻumi kūmākahi hoʻopio a Chaz Galloway o Hawaiʻi a he ʻumi hoʻopio a Spyros Chakas. A he iwakālua kūmālima hānai a Jakob Thelle. I ka pō aku ma mua, he ʻekolu wale nō hoʻi pāʻani ʻana, akā, ua lilo ke eo iā Ke Kaha Loa Mokuʻāina.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

Mao ʻole ke kai o Mokupaoa.

He ʻōlelo kēia no ka pakalaki pau ʻole.

03-10-23

He mau mahina hou e kūkākūkā ai kekahi mau hoa hoʻolimalima o Waiāhole.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 10 o Malaki, he Pōʻalima. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

ʻĀpono aku nei ka papa o ka ʻAhahuina Kūkulu Wahi Noho o Hawaiʻi i ka hoʻopaneʻe ʻana aku i ka lā palena pau o nā mea hoʻolimalima o Waiāhole e ʻaelike ai ma ka uku hoʻolimalima hou no nā makahiki he ʻumi kūmālima e hiki mai ana. Ma mua, ʻo ka lā mua o ʻApelila ka lā palena pau. Akā, hoʻopaneʻe ʻia aku nei he ʻekolu mahina. A ʻakahi nō a paʻa kahi ʻaelike me kekahi mau mea hoʻolimalima o Waiāhole, he ʻumi lākou. A ma ia ʻaelike, e piʻi ana ka uku hoʻolimalima, he 280 pākeneka. He hapalua like ia o ka uku i manaʻo mua ʻia.

Aloha nō nā Kāne Ānuenue o ke Kulanui o Hawaiʻi. Hāʻule iho nei lākou ma ka puni ʻelua o ka Hoʻokūkū Inoa Moho o ka ʻAhahui Komohana Nui. E kūʻē ana lākou iā Cal State Fulatona. A i ke kani ʻana o ka pū i ka hopena o ka hapalua ʻelua, paʻi aʻela a paʻi, he kanaliima kūmāono i ke kanalima kūmāono. A hahana nō hoʻi ka manawa kaulele. He 3.2 kekona wale nō i koe, he kanaono kūmālua ʻai a Fulatona a he kanaono ʻai a Hawaiʻi. A ʻelua kī noa a JoVon McClanahan o Hawaiʻi i ia manawa. Akā, ʻaʻole i komohia, a lilo aku nei ke kinipōpō iā Fulatona, a hāʻule pahū ka manaʻo o nā Ānuenue.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

E kuahui like i ka hana.

ʻO ia hoʻi, e alu like.

03-08-23

Hoʻopakele ʻia aku nei nō kekahi mau kānaka i piʻi hewa i uka o Haʻikū.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 7 o Malaki, he Pōʻakolu. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

ʻĀpono ʻia aku nei ka Pila Kenekoa 1 ma ka ʻAha Kenekoa o Hawaiʻi i ka Pōʻalua nei. Ma ia pila, e hoʻomalu ʻia ana nā limahana mālama ola kino nāna e hoʻohemo keiki, ʻaʻole e hiki ke hoʻopiʻi ʻia lākou e nā mokuʻāina e pāpā ana i ka hoʻohemo keiki ʻana. ʻAʻole nō hoʻi e hōʻole a ʻākeʻakeʻa paha i ka pono o ka wahine ma ka hoʻohemo keiki. A ma ia pila, pāpā ʻia nō hoʻi nā ʻike e pili ana i ka lawelawe ʻia ʻana o ka hana hoʻohānau a hoʻohemo paha. A he pila nō hoʻi ia e koi ana i ke kiaʻāina e hōʻole aku ke kauoha a kekahi mokuʻāina e manaʻo ana e hoʻopiʻi i ka limahana mālama ola kino o Hawaiʻi nei ke lawelawe i ka hoʻohemo keiki. I kēia manawa, aia ka pila ma ka Hale o nā Lunamakaʻāinana.

E koi ana ke Keʻena ʻĀina a Waiwai Pili ʻĀina i nā kānaka nona ka hui ʻo Noelani Yacht Charters e uku i nā mea a pau e pili ana i ka pilikia i ke kū ʻana o kahi moku o ia hui ma Honolua a ili aku ma ka ʻāpapapa. A pēlā pū me ka hoʻopakele ʻana aku i ka moku. Ua kulu ihola ka ʻaila i ke kai a he iwakālua ʻano ʻākoʻakoʻa i pōʻino i ua moku lā.

Piʻi aku nei kekahi mau kānaka ʻekolu i ke alapiʻi o Haʻikū i ka Pōʻakahi nei. A ʻeha ihola kekahi o lākou, a ma muli o ka ʻeha, ʻaʻole i hiki iā ia ke iho aku. A no laila, kāhea ʻia akula ke Keʻena Kinai Ahi o Honolulu a  na lākou i hoʻopakele aku iā ia ma ka mokulele pinao. A ma hope, kiʻi ʻia aku nō hoʻi kona mau hoa piʻi kuahiwi, ʻoiai he lā ʻino ia. Ua pani ʻia iho ia ala piʻi kuahiwi mai ka makahiki 1987. A pāpā ʻia aku, ʻaʻole e piʻi aʻe ma laila. A ʻo ka hoʻopaʻi, he $1,000.

Ua holo ka manaʻo o ke Komikina Mākaʻi o Honolulu, e uku ʻia e ke Kūlanakauhale a me ke Kalana o Honolulu ka loio o Louis Kealoha, ka luna mākaʻi o Honolulu ma mua. Akā, i ka lā i nehinei, kau aʻe nei ka ʻōlelo hoʻoholo o ka ʻAha Kiʻekiʻe o Hawaiʻi, na Kealoha nō e uku i kona loio, ʻaʻole na nā kānaka uku ʻauhau o Honolulu nei.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

Huli ke alo i ka paia.

ʻO ia hoʻi, ʻaʻohe mea e makaʻu ai.

03-06-23

ʻAʻole i paʻa ka moku ʻo Nakoa ma ka ʻāpapapa i kēia manawa.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 6 o Malaki, he Pōʻakahi. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

Ua hoʻopiʻi ʻia aku nei ʻo Glenn S. Nitta e ke kiule nui i ka Pōʻalima nei no ka ʻaihue ʻana i ke kālā. ʻO Nitta, ʻo ia ka luna ʻālapa a me ke kumu aʻo pōpō hili o ke Kula Kiʻekiʻe o Mililani ma mua. Mai ka hui hoʻoulu kālā o Mililani ʻo ia i ʻaihue ai ma waena o ka makahiki 2015 a me ka makahiki 2021. A ʻo ka nui o kāna kālā i ʻaihue ai, he $400,000 a ʻoi. Ua hana ʻo Nitta ma ke Kula Kiʻekiʻe o Mililani no nā makahiki he kanahā kūmāwalu. A ua hoʻomaha ʻo ia mai ka hana i ka makahiki 2021.

ʻAkahi nō a hemo ka moku ʻo Nakoa i ka Lāpule nei. Akā, i ka huki ʻia ʻana mai o ua moku lā, nahā ihola paha ke kaʻele. A i ka wā e kauō ʻia mai ana no Honolulu, piholo ihola ka moku. A ʻo ka hohonu o kona wahi i piholo ai, he 800 kapuaʻi. ʻO ka nui o ke kālā i hoʻolilo ʻia ma ka hoʻohemo ʻana i ia moku, he $460,000 a ʻoi aku. Ua ʻōlelo ʻia, na ka mea nona ka moku e uku i ia mau mea a pēlā pū nō me ka hana e pono ai ka ʻāpapapa.

ʻO Mele Sake o ke Kula Kiʻekiʻe o ʻIolani ke Kaikamahine Pāʻani Pōpō Hīnaʻi ʻOi o ka mokuʻāina ʻo Hawaiʻi. E hahai ana ma hope o Sake ʻo Braelyn Kauhi o Konawaena, ʻo Theresa Anakalea o Damien a me Laynee Torres-Kahapea o Punahou.

Lanakila aku nei nā Wāhine Ānuenue ma luna o Kāna Palapala ma ka helu ʻai he 68 i ke 58 i ka Pōʻaono nei. A ma muli o ia lanakila, ʻo Hawaiʻi ka hui helu ʻekolu ma ka Hoʻokūkū Inoa Moho o ka ʻAhahui Komohana Nui. E kūʻē aku ana ʻo Hawaiʻi iā Cal State Fulatona i ka hapalua hola ʻeono o ka Pōʻakolu.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

Hele huhū ke ahi me ka momoku.

He ʻōlelo kēia no ka ʻōlapa o ka uila a me ke kuʻi o ka hekili.