04-20-22

Aia nō i ka mea e hele ana.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 20 o ʻApelila, he Pōʻalima. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

I kēia manawa, ʻaʻole koi ʻia ke komo pale ihu ma nā kahua hoʻolulu mokulele o Hawaiʻi a pēlā pū nō me nā kaʻa lawe ʻōhua o ke kūlanakauhale o Honolulu. Ma muli ia o ka ʻōlelo hoʻoholo a kekahi luna kānāwai pekelala o Pololika e kāpae ana i ka ʻōlelo kēnā e komo pale ihu nā ʻōhua mokulele, kaʻa ʻōhua a mea halihali kanaka ʻē aʻe. A holo nō hoʻi ka manaʻo o nā hui mokulele nui loa ʻehā o ʻAmelika Hui Pū ʻIa, ʻo United, ʻo Delta, ʻo Southwest a me American, e kāpae ʻia ke koina komo pale ihu ma ka lele ʻana ma loko o ʻAmelika Hui Pū ʻIa. A pēlā nō hoʻi ka hui mokulele ʻo Hawaiian.

A ma nā kula aupuni o Hawaiʻi nei, e hoʻomau ʻia ana nō ke koi ʻana i ke komo pale ihu ma loko o nā lumi papa a me nā hale a pau o ke kahua kula a hiki i ka lā 27 o Mei, ka lā hope loa hoʻi o nā kumu kula.

Aia kahi pila, ka Pila Kenekoa 2065, ma ka ʻAha Kenekoa o Hawaiʻi e pāpā ana, ʻaʻole e hoʻohana ʻia ka mokulele pailaka ʻole no ka lawaiʻa ʻana ma nā kai o ke aupuni mokuʻāina a ma kahi e kokoke ana. A ʻo ka mana o ka pila i kēia manawa, e ʻae ʻia ka loaʻa ʻana mai o ka palapala ʻae mai ke Keʻena ʻĀina a Waiwai Pili ʻĀina no ke kilo iʻa. Hōʻike aʻela ke Keʻena ʻĀina a Waiwai Pili ʻĀina, ʻo ka lawaiʻa me ka mokulele pailaka ʻole, he mea paha ia e pilikia ai a e pōʻino ai paha ke kanaka ma ke kai, ʻo ka poʻe holo moku, ʻo ka poʻe ʻauʻau kai, ʻo ka poʻe heʻe nalu, a pēlā aku. A e pōʻino nō hoʻi paha ka ʻīlioholoikauaua a me ka honu. Akā, ʻōlelo ka poʻe kākoʻo i ka lawaiʻa ʻana me ka mokulele pailaka ʻole, e hoʻopilikia ka Pila Kenekoa 2065 i ka nohona o kekahi poʻe lawaiʻa. A ʻo kekahi pilikia, ʻaʻole i noiʻi pono ʻia aku ka hopena o ia ʻano kānāwai.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

He iʻa loaʻa wale nō hoʻi ka poʻopaʻa.

ʻO ia hoʻi, ʻano nui nā kānaka poʻo paʻakikī.

04-18-22

ʻAʻole e hāʻawi pio iki ʻo ʻUkalena.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 18 o ʻApelila, he Pōʻakahi. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

Kūpaʻa nā koa o ʻUkalena i ʻole e lilo aku ʻo Mariupol iā Lūkia. I ka Lāpule nei, kauoha aʻe nei ʻo Lūkia, e hāʻawi pio ia mau koa ke hiki aku ka lā i ka lolo, o make lākou. Akā, hōʻole akula ko ʻUkalena. ʻŌlelo aʻela ke Kuhina Nui o ʻUkalena, ʻo Denys Shmyhal, ua mākaukau ʻo ʻUkalena no ka hoʻopau i ke kaua ʻana ma o ke kūkā ʻana. Akā, ʻaʻohe o lākou manaʻo iki e hāʻawi pio.

He ʻelima lā o ka Hōkūleʻa a me ka Hikianalia ma Hilo. A ʻo ka lā paha kēia e holo ai ia mau waʻa kaulua no Kahiki. Aia nō i ka mālie o ka lā. ʻO ka lōʻihi o ka holo ʻana a hiki aku i Kahiki, he 20 lā a ʻoi aku a emi mai paha.

Kau aku nei kekahi mau ʻōpiopio i ka hano hāweo. ʻO ke kahi, ʻo ia ʻo Anuhea Aluli. Ua koho ʻia ʻo ia, ʻo ia ka Mea Pāʻani Pōpō Wāwae ʻOi o nā kaikamāhine o ka Makahiki. He mea pāʻani ʻo Aluli no ke Kula Kiʻekiʻe ʻo Kamehameha. A ʻo ka lua, no nā keiki kāne ia. ʻO Bailey Hofmann kai koho ʻia, ʻo ia ka Mea Pāʻani Pōpō Wāwae ʻOi o ka Makahiki. He mea pāʻani ʻo Hofmann no ke Kula Kiʻekiʻe ʻo King Kekaulike. Aia ʻo Hofmann ma Munika i Kelemānia no ka hōʻike ʻana aku i kona mākaukau pāʻani pōpō wāwae i mea e lilo ai ʻo ia i mea pāʻani ma ke ʻano he loea no ke Kula Pāʻani Pōpō Wāwae o Munika.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

ʻAlamihi kakani pōʻeleʻele.

He ʻōlelo kēia no ke kanaka hana kuli i ka pō.

04-13-22

E pāʻani ana kekahi Wahine Ānuenue i ka pōpō hīnaʻi ma ke ʻano he loea.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 13 oʻApelila, he Pōʻakolu. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

Ua wāwahi aku nei kekahi hui o ka ʻāina ʻē i ke kikowaena pūnaewele o kekahi hui nāna e hoʻohana i ka uea moana e hoʻopili ana iā Hawaiʻi me ka Pākīpika. ʻO ka mea pōmaikaʻi, ua hoʻopahuʻa ʻia aku nei ua hui kolohe lā e ke Keʻena Hoʻomalu ʻĀina Home. ʻAʻohe wahi mea a pōʻino o ke kahua kumu telekoma ma Hawaiʻi nei. A hopu ʻia aku nei kekahi kanaka i hoʻohuoi ʻia ʻo ia kekahi o nā kānaka nāna ka hana kolohe.

Ma ka Pōʻakahi nei ka Wae Mea Pāʻani Hou o ka ʻAhahui Pōpō Hīnaʻi Aupuni o nā Wāhine. A ma ka puni ʻekolu, ua koho iho nei Nā Hunaahi o Los Angeles iā Amy Atwell o ke Kulanui o Hawaiʻi. Ma ke kikina nei i hala, maikaʻi wale ka pāʻani ʻana o Atwell e lilo ai ʻo Hawaiʻi, ʻo ia ka inoa moho o ka ʻAhahui Komohana Nui a me ka inoa moho o ka Hoʻokūkū o ia ʻahahui. A koho ʻia nō hoʻi ʻo Atwell, ʻo ia ka Mea Pāʻani ʻOi o ka Makahiki o ka ʻAhahui Komohana Nui. He ʻelua wale nō mau Wāhine Ānuenue i koho ʻia ma ka Wae Mea Pāʻani Hou. ʻO Judy Mosley ka mua ma ka makahiki 1997. A ʻo Atwell ka lua. A ma ka moʻolelo o Hawaiʻi, ʻo Atwell ka ʻoi ma ke kī ʻana i ke kī kolu a komohia, ma ke kikina, he 76. A ma kona wā nō hoʻi he Wahine Ānuenue, he 205.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

Nae iki ʻĪao i ka uhiwai.

He ʻōlelo kēia no ke kanaka i kūpilikiʻi.

04-11-22

E holo ana nā waʻa kaulua no Hilo.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 11 o ʻApelila, he Pōʻakahi. Welina e nā hoa makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

E holo ana ka Hōkūleʻa a me ka Hikianalia i Hilo i kēia lā, inā he lā mālie, a ʻaʻole ikaika ka makani. Ua manaʻo ʻia, e holo aku i ka lā 31 o Malaki. Ma muli naʻe o ka makani ikaika i pahuʻa ai ka holo ʻana. Inā holo nō a hiki aku i Hilo i ka ʻauinalā Pōʻakolu, e haʻalele mai ia mau waʻa kaulua iā Hilo a holo aku no Kahiki.

Hahana ka paio ʻana o nā Kāne o ke Kulanui o Hawaiʻi, ka hui helu 4, me ko Kāna Palapala, ka hui helu 5, ma ka hoʻokūkū pōpō paʻipaʻi o ka pō Pōʻaono nei. Ma hope o ke kolu o ka pāʻani, e ʻoi ana ʻo Kāna Palapala. A hiu aʻela nā Koa Ānuenue a kāʻili aku nei i ke eo ma ka hā a me ka lima o ka pāʻani. He 17 hoʻopio a Spyros Chakas i ia pō. A he 17 nō hoʻi hoʻopio a Dimitrios Mouchlias. I kēia kikina nei, ʻaʻole i hāʻule iki nā Koa Ānuenue ma nā hoʻokūkū ma Hawaiʻi nei. I kēia Pōʻalima, e kūʻē ana ʻo Hawaiʻi iā Irvine ma Kaleponi.

E hoʻomaka ana ke kūʻai ʻia ʻana mai o nā likiki no ka Hoʻokūkū Inoa Moho Pōpō Paʻipaʻi o ka ʻAhahui Komohana Nui. E mālama ʻia ana mai ka lā 21 o ʻApelila a i ka lā 23. Hiki ke kūʻai ʻia mai nā likiki ma etickethawaii.com a me ke keʻena kūʻai likiki o ke Kikowaena ʻo Stan Sheriff.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

Akāka wale nō ʻo Kaumaikaʻohu.

He ʻōlelo kēia no kekahi mea ahuwale.

04-08-22

Ua paʻa iho nei ka luna kānāwai nāna e pani i ka mākālua o ka ʻAha Kiʻekiʻe.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 8 o ʻApelila, he Pōʻalima. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

ʻĀpono aku nei ka Aha Kenekoa o ʻAmelika Hui Pū ʻIa i ka lilo ʻana o Ketanji Brown i luna kānāwai no ka Aha Hoʻokolokolo Kiʻekiʻe. Ma ke koho pāloka ʻana, he 53 ʻae, a he 47 hōʻole. He ʻekolu wale nō Lepupalika i kākoʻo like me nā Kemokalaka iā Brown ma ia koho pāloka ʻana. ʻO Brown, he 51 ona makahiki. A ʻo ia ana ka wahine Pāʻele mua loa e lilo ana i luna kānāwai kiʻekiʻe. E hoʻomaka ana ʻo Brown e lawelawe i ka hana ma kēia kau wela, ka wā hoʻi e hoʻomaha loa ai ka Mea Hanohano Stephen Breyer.

Kūkulu ʻia aʻe nei he 36 mau hale ʻuʻuku no nā kānaka kuewa ma Kalaeloa. ʻO Kamaʻokū Kauhale ka inoa. A hoʻomaka iho nei ka neʻe ʻana o nā kānaka i loko o ia mau hale i ka hopena o kēlā makahiki aku nei. Akā, i ka Pōʻakolu nei i mālama ʻia ai ka hoʻolauleʻa ʻana. He iwakālua mau kānaka e noho nei ma laila i kēia manawa. No laila, he 16 mau wahi noho kaʻawale. ʻO ka uku hoʻolimalima, he $500 o ka mahina. A inā e pilikia ke kanaka i ka uku ʻana, he mau polokalamu e kōkua ʻia ai ke kanaka e ke kūlanakauhale ma ka uku hoʻolimalima.

E pāpā ʻia aku ana, ʻaʻole e hoʻomoana ma ka Pāka Kahakai ʻo Bellows ma Waimānalo mai ka lā 18 o ʻApelila a i ka lā mua o Kepakemapa. I mea ia e hoʻomalu ʻia ai nā honu e hānau ana ma laila a me nā honu keiki ma hope o ke kiko ʻana o nā hua. E ʻae ʻia ana ka hele ʻana o nā kānaka ma laila ʻoi kau ka lā.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

Hānau ʻia i ka pō Lāʻau, lāʻau nā iwi, he koa.

He ʻōlelo kēia no ke kanaka wiwo ʻole.

04-06-22

He polokalamu kīwī hou ke hiki mai ana e pili ana i ka moʻolelo o Hawaiʻi nei.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 6 o ʻApelila, he Pōʻakolu. Welina e nā makamaka. O Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

Aloha nō. ʻO ka makua aliʻi o ka Hui ʻo Kamaka ʻUkulele, ʻo Samuel Kaiʻaliʻiliʻi Kamaka ʻŌpio, hala aku nei i ke ala koʻiʻula a Kāne i ka lā 15 o ka mahina ʻo Malaki ma kona hale. Ua piha nā makahiki he 99 iā ia. Ua kāhea ʻia ʻo Kamaka me kona kaikaina ʻo Frederick e komo i ka ʻoihana kaua, a ma hope, hoʻomau akula lāua i ka hoʻonaʻauao ʻana. Akā, ʻoiai ʻo Samuel Kamaka e hoʻokō ana i nā koina kekelē lae ʻula ma ke Kulanui o ʻOlekona Mokuʻāina, lohe akula ʻo ia no ka loaʻa o kona makuakāne, ʻo Sam Makua, i ka maʻi make. Hoʻi maila ʻo Kamaka no ke kōkua ʻana i kona makuakāne. A ma hope o ka hala ʻana o Sam Makua i ka makahiki 1953, lilo ihola ʻo Kamaka, ʻo ia ka luna o Kamaka ʻUkulele. A ma laila ʻo ia i hana ai a kona hoʻomaha loa ʻana.

Aia ana ʻo Jason Momoa ma kekahi polokalamu kīwī hou a kapa ʻia aku ʻo “Ke Aliʻi o ke Kaua.” He polokalamu ia e pili ana i ka moʻolelo Hawaiʻi, ma kahi o ka makahiki 1795. A ʻo Kaiana ka mea nona ka moʻolelo. He haku moʻolelo ana nō hoʻi ʻo Momoa no “Ke Aliʻi o ke Kaua.” A ʻo Thomas Paʻa Sibbett lāua ʻo Francis Lawrence kekahi mau haku moʻolelo.

Aia nō ke ʻimi ʻia aku nei kahi ʻāina i lua ʻōpala ma Oʻahu nei. He pono i ke kūlanakauhale ke koho i ʻāina hou ke hiki aku i ka hopena o kēia makahiki nei. Ua hāpai ʻia he ʻeono wahi. ʻO kekahi wahi, aia ma Kunia. A ʻo kekahi, aia ma Waipahu. He ʻekolu wahi ma Waialua, a he wahi ma waena o Haleʻiwa a me Waialua. Akā, i ka Pōʻakahi nei, ua hōʻole ʻia aku nei nā wahi a pau. I kāpae ʻia aku ia mau wahi ʻeono ma muli o ke kūʻē ʻana o ka Papa Hoʻolako Wai ʻoiai, aia nō ia mau wahi ma kahi e kokoke ana i ka lua wai.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

Pipī ka wahie, hoʻonui ka pulupulu.

ʻO ia hoʻi, mai hāʻawi pio. E noke i ka hana a kō ka makemake.

04-04-22

He kumu hula kaulana, ua hala.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 4 o ʻApelila, he Pōʻakahi. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

Moe iho nei ʻo Johnny Lum Ho i ka moe kapu o Niolopua i ka Lāpule nei. ʻO Lum Ho, ʻo ia ke kumu hula o ka Hālau O Ka Ua Kanilehua. ʻO ia kekahi o nā kumu hula o ka Hoʻokūkū Merrie Monarch mua loa i ka makahiki 1971. A ʻo ia ke kumu hula hope loa o ia hoʻokūkū e ola ana a hala akula i ke ala hoʻi ʻole mai. Ua piha nā makahiki he kanawalu kūmākahi iā Lum Ho.

Mālama ʻia aku nei ka Hōʻikeʻike Makana Grammy ma ke Kūlanakauhale o nā ʻĀnela ma Kaleponi. A lilo aku nei ka Makana Grammy iā Kalani Peʻa ma ka māhele pāleo mele aʻa no kāna pāleo ʻo “Kau Ka Peʻa.” ʻO ke kolu ia o ka Makana Grammy i lilo aku iā Peʻa. ʻO ka mua, aia i ka makahiki 2017 no “E Walea.” A ʻo ka lua, ma ka makahiki 2019 no “No ʻAneʻi.”

ʻĀhaʻi aku nei ʻo Kalolaina Hema i ka inoa moho pōpō hīnaʻi o nā wāhine o nā Kulanui o ʻAmelika Hui Pū ʻIa, ma ka lanakila ʻana aku nei ma luna o Konekikuka ma ka helu ʻai he 64 i ke 49. ʻO Destanni Henderson o Kalolaina Hema, he 26 āna ʻai. He 11 ʻai a Aliyah Boston a he 16 āna lālau. ʻO ka lua ia o ka inoa moho i lilo i nā wāhine o Kalolaina Hema. I ka makahiki 2017 i lilo ai ka inoa moho mua iā lākou.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

He hoʻokele waʻa no ka lā ʻino.

He ʻōlelo kēia no ke kanaka koa.

04-01-22

E kau ana kekahi mau Hawaiʻi Alakaʻi i hala ma ka hano hāweo.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā mua o ʻApelila, he Pōʻalima. Welina e nā makamaka, ʻo Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

Ma nā hapahā ʻAmelika Hui Pū ʻIa e hana ʻia ana i kēia makahiki aʻe, e hoʻohanohano ʻia aʻe ana kekahi mau wāhine ʻelima. E kau ana ko lākou helehelena maka ma ka hapahā. A ʻo kekahi o ia mau wāhine, ʻo ia ʻo Edith Kanakaʻole. He Hawaiʻi Alakaʻi ʻo ia i aloha nui ʻia. A nui kāna mau hana i mea e hoʻomau ʻia ai nā moʻolelo a me nā hana mai nā kūpuna mai. Hoʻomaka ihola ke kau ʻana o ka helehelena maka o kekahi mau wāhine ʻelima ma ka hapahā i kēia makahiki nei.

He kiʻi ʻoniʻoni huʻe ʻoiaʻiʻo hou no kekahi kanaka kaulana o Hawaiʻi nei. ʻO Duke Paoa Kahanamoku ka mea nona ia kiʻi ʻoniʻoni, a kapa ʻia ihola ʻo Waterman. I kēia lā nō e hoʻomaka ai kona hoʻolele ʻia ʻana ma nā hale kiʻi ʻoniʻoni. Aia ana ma nā Hale Kiʻi ʻOniʻoni ʻo Consolidated ma Oʻahu nei; ma ke Kikowaena Kūʻai ʻo Kaʻahumanu ma Maui; ma ka Hale Kiʻi ʻOniʻoni ʻo Palace ma Hilo; ma Regal Makalapua ma Kona; a me ka Hale Kiʻi ʻOniʻoni ʻo Waimea ma Kauaʻi. E hoʻolele ʻia ana a ka lā 9 o Mei.

Ua māhuahua aʻe nō nā kānaka i make i ka ulia kaʻa ma Hawaiʻi nei i kēia makahiki nei. Mai ka lā mua o Ianuali a i ka lā 30 o Malaki, he 35 make ulia kaʻa. Ma ka wā like o kēlā makahiki aku nei, he 24 wale nō make ulia kaʻa. ʻO nā make he 35 o kēia makahiki nei, he 18 o lākou, he mea e kau ana ma luna o ke kaʻa, he 6 mau koʻele wāwae, he 6 mau kānaka holo mokokaikala a mopeka paha, a he ʻelima mau mea holo paikikala.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

Hāʻupu mauna kilohana i ka laʻi.

He ʻōlelo mahalo kēia i ke kanaka kau i ka hano hāweo.

03-30-22

E mālama ko Oʻahu i ka wai.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 30 o Malaki, he Pōʻakolu. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

Ua māhuahua aʻela ka hoʻohana ʻia ʻana aʻe o ka wai ma Oʻahu nei i loko nō o ke noi ʻana o ka Papa Hoʻolako Wai e mālama i ka wai. I noi ʻia ko Oʻahu i ka mālama wai ma hope o ke kulu ʻana o ka ʻaila kā ma Kapūkakī, a pani ʻia ai kekahi mau luawai ʻekolu. ʻO kekahi mau hana mālama wai, he ʻelima wale nō minuke e ʻauʻau kililau ai, ʻo ka hoʻomalu i ka holoi kaʻa a me ka hoʻokahe wai i ka pā mauʻu. ʻO ka nui o ka wai i hoʻohana ʻia ma Oʻahu nei mai kinohi o kēia makahiki nei, he 120 miliona kālani o ka lā. A ʻaneʻane nō e hiki aku i ka 140 miliona kālani. ʻO kahi pilikia, e hiki koke mai ana ke kau wela, a ʻo ka mea maʻa mau, hoʻonui ʻia nō ka wai e hoʻohana ʻia ma nā mahina maloʻo. A inā pēlā, e kauoha ana nō ka Papa Hoʻolako Wai i nā hana hoʻomalu wai a me ka hoʻohāiki ʻana i ke kūkulu ma nā kaona o Oʻahu nei.

Ua kūkulu ʻia he pāpū Lūkia ma Waimea i Kauaʻi he 200 makahiki aku nei, a kapa ʻia aku ua wahi nei, ʻo ka Pāka Pāpū Lūkia ʻo ʻElikapeka. Akā, he ʻōlelo hoʻoholo ma ka ʻAha ʻŌlelo Kūloko i kēia manawa, e kapa hou ʻia ua wahi nei ma kona inoa kahiko, ʻo ia hoʻi, ʻo Pāʻulaʻula.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

Hāʻawi ka ʻākau, lū ka hema.

He ʻōlelo kēia no ke kanaka ʻuhaʻuha wale i ke kālā.

03-28-22

E lilo paha kekahi ʻāina o ke Kulanui o Hawaiʻi i ke Keʻena ʻĀina Hoʻopulapula.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 28 o Malaki, he Pōʻakahi. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

He manaʻo ko nā luna kau kānāwai o Hawaiʻi nei, e ʻonou i ke Kulanui o Hawaiʻi e hoʻolilo aku i kekahi ʻāpana ʻāina ona i ke Keʻena ʻĀina Hoʻopulapula Hawaiʻi, i mea e lilo ai i ʻāina hoʻopulapula no kekahi mau ʻōiwi o Oʻahu nei e kali mai ana ʻo ka loaʻa aku o ka ʻāina hoʻopulapula. He 9,600 mau kānaka o Oʻahu nei e kali ana. Ua ʻāpono ʻia ka Pila Hale 2288 i ka lā 4 o Malaki ma ka Hale, a hoʻouna ʻia ai i ka ʻAha Kenekoa. ʻO ia ʻāina, he ʻāina hakahaka ia no ke Kulanui ma kahi e kokoke ana i Lēʻahi, ma waena o ka Haukapila ʻo Lēʻahi a me ka Hale Hana Keaka o Lēʻahi. ʻO ka nui o ia ʻāina, he 2.5 ʻeka. Hōʻike aʻela ke Kulanui o Hawaiʻi, he manaʻo kona e lilo ia ʻāina i kikowaena no kona kula ola kino.

I nā makahiki 1920, ua kapa aku ke Keʻena Helu Kanaka o ʻAmelika Hui Pū i inoa hou no Kaʻawaloa. ʻO Captain Cook ka inoa hou. ʻO ke kumu i hoʻololi ʻia ai ka inoa, no ka mea, aia ka hale leka ma ka ʻāina o ka Hui Mahi Kope ʻo Captain Cook. A i kēia manawa, he ʻōlelo hoʻoholo ma ka Hale o nā Lunamakaʻāinana o Hawaiʻi nei a me ka ʻAha Kenekoa, e noi ana i ke Keʻena Helu Kanaka a me ke Kalana ʻo Hawaiʻi, e lilo hou ʻo Kaʻawaloa, ʻo ia ka inoa kūhelu o ia ʻāina. Ua ʻāpono ʻia e ke Kōmike Kuleana ʻĀina ʻĒ, Hana Noʻeau a me ka Hana a me ka ʻIke Hawaiʻi o ka Hale o nā Lunamakaʻāinana i ka lā 16 o Malaki. A e holomua ana i ka papahele o ka Hale a me ke Kōmike Kuleana Hawaiʻi me Hoʻokolokolo.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

ʻAʻohe kahua o nā manu.

ʻO ia hoʻi, pihakuʻi kekahi wahi.