11-30-18

Hōʻole ʻia ke noi a ka Mauna Kea Hui.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 30 o Nowemapa, he Pōʻalima. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

Ua hōʻole iho nei ka ʻAha Kiʻekiʻe o Hawaiʻi nei i ke noi i ka noʻonoʻo hou i kāna ʻōlelo hoʻoholo i kau ai no ka ʻae ʻana i ka hāʻawi ʻia ʻana o ka palapala ʻae kūkulu no ka ʻOhe Nānā Kanakolu Mika. ʻŌlelo aʻela ʻo Kealoha Pisciotta, ke alakaʻi o ka Mauna Kea Hui, ka mea nāna i waiho i ke noi noʻonoʻo hou, he keu ia ʻōlelo hoʻoholo a ka hilahila, a e hopohopo ko Hawaiʻi, ʻoiai, ʻaʻole ia i kū i ka pono ma ka hoʻomalu ʻana i ka ʻāina a me nā mea e hoʻopuni ana a ma ka mālama ʻana nō hoʻi i nā ʻōiwi o kēia ʻāina.

Ke kuhi ʻia nei, he manaʻo ko ka Luna Makaʻāinana Tulsi Gabbard, e alualu i ke kūlana pelekikena o ʻAmelika Hui Pū ʻIa i ka makahiki 2020. ʻO kekahi kumu i kuhi ʻia ai pēlā, ʻo ia kāna haʻi ʻōlelo ʻana i ka Lāpule ma Nū Hamekia. ʻO ia kekahi o nā kūkākūkā ʻana e mālama ʻia nei me nā moho pelekikena o ka ʻaoʻao Kemokalaka.

Aloha nō. Hāʻule iho nei nā Wāhine Ānuenue ma ka puni mua o ka hoʻokūkū inoa moho pō paʻipaʻi. Ua eo ihola lākou iā Baylor ma loko o nā pāʻani he ʻelima. Lilo aku nei nā pāʻani mua ʻelua iā Hawaiʻi, akā, ua hiu aʻela ʻo Baylor a kāʻili ai i ka lanakila. ʻO McKenna Granato, he ʻumi kūmākahi hoʻopio, a he ʻumi ʻali. A ʻo Faith Maʻafala, he 26 hānai, a he 14 ʻali. A ʻo Norene Iosia, he ʻumi kūmākahi hoʻopio, he 11 hānai a he 15 ʻali.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

E uhaʻi i ka maka o ka ihe.

ʻO ia hoʻi, e pau ke kaua ʻana a e maluhia ka ʻāina.

11-28-18

Pau iho nei ka ʻolohani ʻana o ka poʻe limahana hōkele.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 28 o Nowemapa, he Pōʻakolu. A ʻo ka Lā Kūʻokoʻa nō hoʻi kēia o Hawaiʻi nei. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

Paʻa iho nei kahi ʻaelike hou a nā limahana a me ka hui ʻo Kyo-ya Hotels & Resorts. He 2,700 mau limahana a ʻoi aku a emi mai paha e ʻolohani ana mai ka lā ʻewalu o ʻOkakopa. A he 51 o lākou lā i ʻolohani ai. I ka Pōʻakahi nei, hoʻi akula nā ʻaoʻao ʻelua i ke kūkākūkā ʻana a hoʻomau ʻia i ka Pōʻalua nei. A i ka hola ʻelua o ka ʻauinalā, koho pāloka ihola nā limahana no ka pono a me ka pono ʻole o ka ʻaelike. He 1,000 limahana a ʻoi i koho pāloka, a he 99.6 pākeneka o lākou i ʻāpono i ka ʻaelike hou. Ma ia ʻaelike hou, e piʻi ana ka uku hola he $6.13 a emi mai ma loko o nā makahiki ʻehā. ʻO ia puʻu kālā i piʻi aʻela, he uku hana kekahi, a he uku pōmaikaʻi nō hoʻi kekahi. He mau mea ʻē aʻe ko loko o ka ʻaelike no ka pono a me ka palekana o ka limahana.

Hōʻike aʻela ʻo He Jiankui i ka lehulehu, ua hoʻololi ʻo ia i ke ōewe o kahi mau māhoe i ʻole ai lāua e loaʻa i ka maʻi pale ʻea pau, i ka maʻi AIDS hoʻi. Ua hānau maila ia mau māhoe, he mau kaikamāhine, i kēia mahina nei. A wahi a He, he keiki hou i hoʻololi ʻia ke ōewe ke hāpai ʻia ihola e kekahi makuahine. ʻO ka hoʻololi DNA ma mua a ma ka wā hoʻohāpai, he mea hoʻopaʻapaʻa nui ʻia no ka mea, ke loli ka DNA, he hiki ke ili aku i kekahi hanauna ma ia hope aku, a e pilikia auaneʻi paha kekahi ōewe. Ma kekahi mau ʻāina, e like me ʻAmelika Hui Pū ʻIa, ua pāpā ʻia, koe naʻe ka hana noiʻi ma ke keʻena ʻini naʻauao. Aia nō ke kolokolo ʻia nei ka pono a me ka pono ʻole paha o ka hana a He.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

Kū ihola i Mamalakā, i ka hale o Kāneheoheo.

ʻO ia hoʻi, ua hoka ihola.

11-26-18

Piha hauʻoli ka poʻe puni heʻe nalu nunui.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 26 o Nowemapa, he Pōʻakahi. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

He polokalamu maikaʻi wale e kōkua ʻia ana nā paʻahao i hoʻokuʻu ʻia mai nā hale paʻahao mai o Oʻahu nei. ʻO Puʻuhonua ka inoa o ia polokalamu a na Waikīkī Health e lawelawe nei i ka hana. ʻO ka pahuhopu, e komo nā paʻahao he 970 i loko o ia polokalamu. Eia kā, he 970 mau paʻahao i komo. A he ʻumi pākeneka o lākou a emi mai i hoʻi aku i ka hale paʻahao ma muli o ka ʻaʻe ʻana i nā lula o ka palola a me ka wā hoʻomalu paha. ʻO Puʻuhonua, he pololakamu ia kahi e kōkua ʻia ai nā paʻahao ma ke kiʻi ʻana a loaʻa nā palapala aupuni kūpono, ka ʻinikua ola kino ʻo MedQuest, ka lapaʻau ʻana i ka hei lāʻau ʻona, ka hana, a me kahi noho paʻa. A he manaʻo ko ka luna o ia polokalamu, ʻo Francine Dudoit-Tagupa, e hoʻomau aku i ka polokalamu a e hoʻolaha aku i nā hale paʻahao o nā mokupuni ʻē aʻe.

E mālama hou ʻia ana ka Hoʻokūkū Heʻe Nalu ʻo Eddie Aikau i kēia makahiki a ma kēia hope aku paha ke hiki aku nā nalu a nā kapuaʻi he 20. A ma ka wā like nō o ka makahiki, mai ka mahina ʻo Kēkēmapa a ka mahina ʻo Pepeluali. Ua kāpae ʻia ihola ua hoʻokūkū nei i kēlā makahiki aku nei ma muli o ka ʻaelike ʻole o nā mea kākoʻo. A ʻo nā mea kākoʻo hou, no Hawaiʻi nō lākou a pau, ʻo ia nō nā kula ʻo Kamehameha, ke Keʻena Kuleana Hawaiʻi, ke Awāwa ʻo Waimea, ka hui ʻo DTL, ka hui ʻo Salt + Air Studios, ʻo L&L Hawaiʻi a me Duke’s Waikīkī. I ka makahiki 1984 i hoʻokumu ʻia ai ua hoʻokūkū nei, a he ʻeiwa wale nō manawa i mālama ʻia ai. I ka mahina ʻo Pepeluali o ka makahiki 2016 ka manawa hope loa i mālama ʻia ai ia hoʻokūkū, a lilo aku nei ka makana iā John John Florence.

ʻO nā Wāhine Ānuenue kekahi ma ka hoʻokūkū inoa moho pōpō paʻipaʻi o ka ʻAhahui ʻĀlapa o nā Kulanui o ʻAmelika Hui Pū. E kūʻē ana ʻo Hawaiʻi iā Baylor i kēia Pōʻahā ma ʻOlekona. A e kūʻē ana ʻo ʻOlekona iā Nū Mekiko Mokuʻāina. A ʻo nā lanakila ʻelua, e hālāwai ana ma ka puni ʻelua i ka Pōʻalima.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

Puʻuwai hao kila.

ʻO ia hoʻi, he wiwo ʻole.

11-21-18

ʻAʻole e ʻai i ka lekuke romaina.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 21 o Nowemapa, he Pōʻakolu. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

Ua hōʻike maila nā luna ola kino o ʻAmelika Hui Pū ʻIa me Kanakā, ʻaʻole e ʻai i ka lekuke romaina. He E. coli ko ka lekuke, a ua hele a maʻi nā kānaka he 32 ma kekahi mau mokuʻāina he ʻumi kumamākahi o ʻAmelika Hui Pū, a he 18 mau kānaka ma nā mokuʻāina ʻo ʻOnekalio a me Kuipeka o Kanakā. ʻAʻole naʻe i maopopo leʻa ke kumu o ia E. coli, a no laila, ke aʻo ʻia nei ka lehulehu e kiloi wale aku i ka lekuke romaina. ʻO ka ʻōuli ke ʻai i ka E. coli, ʻo ka haikala o ka ʻōpū, ka hī a me ka luaʻi. A he make nō hoʻi paha.

Hōʻole aku nei ka Meia Kirk Caldwell i ka pila e pākuʻi ana he ʻelua makahiki hou no ka hoʻokō ʻana i nā koina o ke kānāwai pōʻino ʻole i ke ahi i kau aku nei ma hope o ke ahi o ka Marco Polo o ka makahiki 2017. ʻO ka Pila 72 ia, a i kēlā pule aku nei, ua ʻāpono ʻia e ka ʻAha Kūkā o Honolulu nei, he ʻewalu i ka ʻole. Ma ka mahina ʻo ʻApelila, kau aʻe nei ke kānāwai hou, he ʻekolu makahiki o nā hale papaʻi kiʻekiʻe e ana ʻia ka palekana, a laila, e hoʻokō ʻia ke hala nā makahiki he ʻeono. Wahi a Caldwell, he lōʻihi loa ia ke pākuʻi ʻia he ʻelua makahiki hou ma ia mau lā kau palena. He hiki nō ke mauʻaʻe ʻia ka hōʻole a ka meia, inā e koho like he ʻeono mau luna ʻaha kūkā i ka mauʻaʻe. Hōʻike mai ka Luna ʻAha Kūkā Ernie Martin, ʻaʻole nānā ka meia i nā kānaka nona nā keʻena noho ma ia mau hale papaʻi kiʻekiʻe. ʻO ka hapanui o ia mau kānaka, he mau ʻelemākule, a he loaʻa makahiki paʻa loa ko lākou, a ʻo ka uku ʻana no ka hana e pono ai, he keu ia a ka paʻakikī.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

Aia i Kona i Honalo.

He ʻōlelo kēia no kahi mea i nalowale.

11-19-18

Hala akula kekahi kanaka kaulana i ke kī hōʻalu i ke ala hoʻi ʻole mai.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 19 o Nowemapa, he Pōʻakahi. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

Moe ihola kekahi o nā loea hoʻokani kī hōʻalu i ka moe kapu o Niolopua i ka Pōʻaono nei ma ka Haukapila ʻo ka Mōʻīwahine. ʻO Cyril Pahinui nō ia. A he 68 ona makahiki. E ʻāʻumeʻume ana ʻo Pahinui me ka maʻi no kekahi mau makahiki. Ua hānau ʻo Pahinui ma Waimānalo a ma laila ʻo ia i hānai ʻia ai a nui. He mau makana i lilo iā ia no ka hoʻokani pila ʻana. Ua haʻalele mai ʻo Pahinui i hope nei, i kāna wahine, iā Chelle Pahinui, i kāna mau kaikamāhine, iā Amber, Andrea, Anne, Carrie a me Elizabeth, i kona kaikuaʻana, iā Bla Pahinui, i kona kaikaina, iā Philip Pahinui a i kona mau kaikuāhine, iā Margaret Pahinui Puuohau a me Madelyn Pahinui Coleman.

ʻAkahi nō a lilo ka hiku o ke eo iā Hawaiʻi ma ka lanakila ʻana aku nei ma luna o Nevada Las-Vegas i ka Pōʻaono nei ma ka helu ʻai he 35 i ka 28. A paʻa ihola ke komo ʻana o Hawaiʻi i ka Ipu Hawaiʻi. I ka hopena o ka hapahā ʻelua, he 21 ʻai a Nevada i ka 6 ʻai a Hawaiʻi. I ka hapalua ʻelua, hiu aʻela ʻo Hawaiʻi ma ke kūpale, he hoʻokahi wale nō ʻai holo a Nevada Las-Vegas. A ma ka ʻaoʻao kūlele, loaʻa he ʻai holo hou i ka hapahā ʻekolu, a he 21 ʻai a Nevada i ka 13 a Hawaiʻi, a ʻo ia nō ka helu ʻai a ka hopena o ia hapahā. A ma hope o kekahi mau minuke o ka hapahā ʻehā, komo ihola ʻo Chevan Cordeiro, ʻo ia ka ʻalihikūlele o Hawaiʻi, a i loko nō o nā kekona he 13, loaʻa maila ka ʻai holo iā Hawaiʻi. A ma hope o nā minuke he ʻehiku, ua hele a paʻi a paʻi. I ke kani ʻana o ka pū i ka hopena o ka hoʻokūkū, he ʻekolu ʻai holo a Cordeiro i nou ai, a he 153 āna ʻīā i nou ai. A ʻo Hawaiʻi ke kū kilakila ana.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

Noʻeau ka hana a ka ua; akamai ka ʻimina o ka noʻonoʻo.

He ʻōlelo mahalo kēia no ke kanaka akamai.

11-16-18

He koʻele wāwae hou i make ma Oʻahu nei.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 16 o Nowemapa, he Pōʻalima. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

He koʻele wāwae kai make iho nei i ka hoʻokuʻi ʻia e ke kaʻa ʻōhua hoʻomākaʻikaʻi i ka Pōʻahā nei. E holo ana ia kaʻa ʻōhua no ka hikina ma ke Alanui ʻo Auahi, a i kona manawa e huli ʻākau ana i ke Alanui ʻo Cooke, hoʻokuʻi akula i kahi ʻelemakule nona nā makahiki he 76. ʻO ke kia kaʻa, ua hopu ʻia ihola no ka hoʻomake palaleha ma ke kekelē ʻekahi. A ua manaʻo ʻia, e kalaiwa ana ʻo ia ma lalo o ka malu o ka wai ʻona. ʻO ka mea minamina, ʻo ka 27 ia o ke koʻele wāwae i make ma ka ulia kaʻa ma Oʻahu nei i kēia makahiki nei. I kēlā makahiki aku nei, ka makahiki 2017 hoʻi, he 13 wale nō koʻele wāwae i make ma ka ulia kaʻa.

E uku ana ke kūlanakauhale he $44,000 i ka Hui Hoʻomalu Hawaiʻi no ke kiaʻi ʻana ma nā pāka kūlanakauhale he ʻeiwa no ka mahina hoʻokahi. I mea nā kiaʻi e pau ai ka luku wale ʻia ʻana o nā pāka a e emi ai hoʻi nā kumu hoʻopiʻi no nā kānaka kuewa ma nā pāka. Eia mai nā pāka, ka Pāka Kahua Pāʻani Kahiko, ka Pāka Kaiāulu ʻo Mōʻiliʻili, ka Pāka Kaiāulu ʻo Crane, ka Pāka ʻo In-Ha ma Pāwaʻa, ka Pāka ʻo ʻAʻala, ka Pāka Kaiāulu ʻo Kamāmalu, ka Pāka Kaiāulu ʻo Mother Waldron, a me nā Pāka Kaiāulu ʻelua o ke Ala Wai. E ukali ʻia ana nā kiaʻi e nā limahana kūlanakauhale nāna e kōkua i ka poʻe kuewa ma ka ʻimi ʻana i wahi noho a me ka paipai ʻana e komo i nā polokalamau e lapaʻau ʻia ai nā pilikia o ke kino, ka noʻonoʻo a me ka hei lāʻau ʻona paha.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

Nahā nā ʻōmaka wai a ka lihilihi.

ʻO ia hoʻi, ua kulu ka waimaka.

11-14-18

Kāpae ʻia ihola ka hihia o kahi kanaka i manaʻo ʻia nāna i kūʻai wahine no ka hoʻokamakama.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 14 o Nowemapa, he Pōʻalima. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

Ma muli paha o ka hoʻopunipuni ʻana o kekahi mākaʻikiu o ke Keʻena Maluhia ʻĀina Hānau, kāpae ʻia ihola ka hihia kūʻai wahine o Isaiah McCoy. A no laila, hoʻokuʻu koke ʻia aʻela ʻo McCoy mai ka hale paʻahao aku. Ua hopu ʻia ihola ʻo McCoy i ka mahina ʻo Ianuali a lawe ʻia akula i ke Kikowaena Hoʻomalu Paʻahao Pekelala. A ma laila ʻo ia i noho paʻahao ai me ka hiki ʻole ke hoʻokuʻu ʻia ma ka pela. Ua hoʻopale ʻo McCoy iā ia iho ma ka hihia. Wahi a McCoy, e hoʻopiʻi ana ʻo ia i ke aupuni no ka hoʻopiʻi ma ke ʻano kolohe, no ka hopu hewa, a me ka holoholo ʻōlelo.

E kau ana paha ʻo John Ursua i ka hano hāweo. ʻO Ursua, he ʻāʻapo ʻo ia no ke Kulanui o Hawaiʻi, a ʻo ia kekahi o nā moho i koe no ka Makana ʻo Biletnikoff. ʻO ka Makana ʻo Biletnikoff, he makana ia no ka ʻāʻapo ʻoi o ʻAmelika. I kēia kikina, he 15 ʻai holo a Ursua, ʻo ia ka nui loa a puni ʻo ʻAmelika Hui Pū ʻIa. He 1,161 ʻīā a Ursua ma ka ʻapo ʻana, a he 105.5 āna ʻīā o ka hoʻokūkū. He ʻumi kūmākahi moho i koe no ia makana.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

Kū i ke Kīpuʻupuʻu.

He ʻōlelo kēia ke ʻeha ka naʻau.

11-09-18

Mahalo ʻia nā kānaka i kūpaʻa ma hope o Ka Iwi.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 9 o Nowemapa, he Pōʻalima. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

Ua mālama ʻia aku nei ka ʻaha mele mua o Bruno Mars i ka pō nei ma ke Kahua Pāʻani ʻo Aloha. A wahi a ka lohe, he keu ia a ka maikaʻi. He ʻelua ʻaha mele koe, ʻo kekahi, aia i ka Pōʻaono, a ʻo kekahi, i ka Lāpule. He 110,000 mau kikiki i kūʻai ʻia, a he mau kikiki helu wale nō i koe.

A ma muli paha o ka nui o nā kikiki i kūʻai ʻia no Mars, ua holo ihola ka manaʻo o Snoop Dogg lāua ʻo Cardi B, e mālama i ʻaha mele ma ke Kahua Pāʻani ʻo Aloha. I ka lā 27 o Kēkēmapa ana ko lāua ʻaha mele. E hoʻomaka ke kūʻai ʻia ʻana o ke kikiki i ka hola 10:00 o ke awakea o ka lā 16 o Nowemapa. ʻAʻole i maopopo ke kumu kūʻai o nā kikiki.

He wahi kia hoʻomanaʻo ke waiho akula ma Makapuʻu no nā kānaka i alu like ma ke kū ʻana no ka pono o ke kapakai ʻo Ka Iwi. Ma muli o ke kūpaʻa o ia mau kānaka ma hope o ka ʻāina, ʻaʻole i kūkulu ʻia aʻe ia ʻāina. Ua hana ʻia he papa hōʻailona e mahalo ana i nā kānaka aloha ʻāina a pau i komo i loko o ka hana e pono ai ʻo Ka Iwi. A hoʻopaʻa ʻia ihola ia papa hōʻailona ma kahi pōhaku e kū ana ma kahi nānā mua o ke Ala Hale Ipu Kukui o Makapuʻu. He lōʻihi loa ke ala hele o ia kūpaʻa ʻana, he 40 makahiki a ʻoi. A ʻo ka Pōʻahā nei, he lā ʻano nui nō hoʻi ia, ʻoiai, ʻo ka piha kanakolu makahiki ia o ka lā i koho pāloka ai ko Hawaiʻi no ka pono o ia ʻāina aloha ma uka o Wāwāmalu, ʻo ia hoʻi, e lilo ia i ʻāina hoʻomalu ʻia. A ʻo ia ihola nō ka hopena, ʻaʻole hiki ke kūkulu ʻia ua ʻāina lā.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

Ka mū ʻai paka o Puʻunui.

He ʻōlelo kēia no ke kanaka hoʻouluhua a hoʻopilikia paha.

11-07-18

Ua pau iho nei ka helu ʻia ʻana o nā pāloka.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 7 o Nowemapa, he Pōʻakolu. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

I ulu nō ka lālā i ke kumu. A he mea ia e ʻike maka ʻia ana a puni kēia pae ʻāina no nā makahiki he nui. A no laila, hoʻomaka iho nei ke aupuni e hōʻike aku i ka lehulehu, he mea nui nā kumu kula aupuni o Hawaiʻi nei ma ka palapala ʻaelike o ka makahiki 2017. Ma ia palapala ʻaelike, ua piʻi aʻela ka uku hana o ke kumu kula aupuni i ka lā mua o ka makahiki kula 2017. A ʻakahi nō a piʻi hou i ka lā ʻewalu o ʻOkakopa. ʻAʻole naʻe i komo ia puʻu kālā ma nā lima o nā kumu a i ka lā ʻelima iho nei o Nowemapa ma muli o ka hoʻopaneʻe ʻia o ka uku hana. Ma ka pae komo wale ʻekahi, he $36,708 a ʻoi o ka makahiki. Akā, inā ua puka ke kumu mai ka Polokalamu Hoʻonaʻauao Kumu Kula i ʻāpono ʻia e ke aupuni mokuʻāina, ʻo ka uku hana, he $48,428 a ʻoi o ka makahiki.

A ʻo kekahi mau kumu kula o Hawaiʻi nei i alualu i ke kūlana lunamakaʻāinana, e lei ana nō i ka lei o ka lanakila. ʻO Amy Perruso, he Kemokalaka, lilo ihola ʻo ia i lunamakaʻāinana no ka ʻĀpana 46. A ʻo Val Okimoto, he Lepupalika, lilo ihola i lunamakaʻāinana no ka ʻĀpana 36.

Koho hou ʻia ʻo David Ige, ʻo ia ke kiaʻāina o Hawaiʻi nei. ʻO Mazie Hirono ke kū kilakila nei, ʻo ia ke Kenekoa ʻAmelika Hui Pū ʻIa. Ma ka ʻĀpana 1 o ka Hale o nā Lunamakaʻāinana ʻAmelika Hui Pū ʻIa, ʻo Ed Case ka lanakila, a ma ka ʻĀpana 2, ʻo Tulsi Gabbard ka lanakila.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

Ka ulua kāpapa o ke kai loa.

ʻO ia hoʻi, he koa ikaika.

11-05-18

Pūʻiwa ihola ko Hawaiʻi i ka make ʻana o kahi keiki o ka ʻāina.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 5 o Nowemapa, he Pōʻakahi. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aola kēia a penei ka nūhou.

Ke emi iho nei nō nā mele a nā manu mūkīkī o Hawaiʻi nei. A pēlā pū me ka nui o ia mau manu o ka nāhelehele. Ma kekahi hana noiʻi i ke mele a ka ʻakekeʻe, ka ʻanianiau a me ka ʻamakihi o Kauaʻi, ua ʻike ʻia ke emi loa ʻana o nā kani like ʻole o ka ʻamakihi o Kauaʻi a me ka ʻanianiau mai ka makahiki 1975 a i kēia lā. Wahi a Kristina Paxton, ka mea nāna i alakaʻi i ka noiʻi ʻana, ʻo ke kumu i loli ai ke mele ʻana, ʻo ia ke emi loa ʻana o nā manu. Aʻo ka manu i kāna mau mele ma ka lohe ʻana i nā mākua a me nā manu ʻē aʻe o ka nāhelehele. Inā liʻiliʻi mai nā manu, liʻiliʻi mai nā mele a nā manu ʻōpio e aʻo mai ai a e haku ai hoʻi i kā lākou mau mele ponoʻī.

Aloha nō. Ua make ihola ʻo Vince Manuwai i ka Lāpule nei. He 38 wale nō ona makahiki. ʻO Manuwai kekahi o nā mea pāʻani laina kūlele ʻoi ma ka moʻolelo o ke Kulanui o Hawaiʻi. E neʻe ana ʻo ia i ke keʻena noho hou ma Kakaʻako, a i ke kakahiaka o ka Lāpule nei, i kona manawa e hoʻohikihiki ana i kāna mau mea i loko o ke keʻena noho, maʻule ihola ʻo ia. Lawe ʻia akula ʻo ia i ka Haukapila ʻo Straub, a ma laila ʻo ia kahi i hala ai i ke ao polohiwa a Kāne. I kēlā makahiki aku nei, ua nānā ʻia ʻo ia e ke kauka a loaʻa ke ʻano o ka maʻi puʻuwai, akā, ʻaʻole maopopo inā ʻo ia kona kumu i maʻule ai. Ua puka ʻo Manuwai mai ke Kula Kiʻekiʻe ʻo Farinatona i ka makahiki 1999, a lilo ihola i kūkahi no nā Koa Ānuenue o Hawaiʻi. A ma hope mai o kēlā, pāʻani ihola ʻo ia no nā Iākua o Iākonawila no nā makahiki he ʻewalu.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

E hoʻi ka waʻa; mai hoʻopaʻa aku i ka ʻino.

He noi kēia i kekahi, ʻaʻole e hana i ka hana e pilikia ai ʻo ia.