12-02-20

E hele mai ana ka hui pōpō peku o ke Kulanui o San Jose State.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 2 o Kēkēmapa, he Pōʻakolu. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

ʻŌlelo ihola ka Loio Kuhina William Barr, ʻaʻole i huʻe aku ke Keʻena Kānāwai i hōʻike no ka hana ʻāpuka laulaha ma ke koho pāloka ʻana aku nei e loli ai ka hopena i ʻike ʻia. Wahi a Barr, e hana ana nā loio o ʻAmelika Hui Pū ʻIa a me nā ʻākena o ke Keʻena Noiʻi Pekelala ma ka hoʻokolo i nā kumu hoʻopiʻi a me ka ʻike i loaʻa iā lākou, akā, ʻaʻohe wahi mea i loaʻa e loli ai ka hopena.

ʻAkahi nō a holo ka manaʻo, ma Oʻahu ana e mālama ʻia ai ka hoʻokūkū pōpō peku kahi e kūʻē ana ʻo Hawaiʻi iā San Jose State. ʻO kahi i paʻa ʻē no ia hoʻokūkū, aia ma Kaleponi ʻĀkau, akā, ma muli o ka hōlapu loa ʻana o ka maʻi ahulau COVID-19 ma Kaleponi, pāpā ʻia nā pāʻani leʻaleʻa no nā pule ʻekolu e hiki mai ana. Ma hope o ke kūkākūkā ʻana, ua holo ka manaʻo, ma ke Kahua Pāʻani ʻo Aloha e mālama ʻia ai.

A ma ka ʻaoʻao ʻākau o Oʻahu nei, hoʻopakele ʻia aku nei he 19 mau kānaka ma muli o ka nui o nā nalu. Ua hana nā kiaʻi ola a hala ka hola 5:30 o ka ʻauinalā i mea e palekana pono ai nā mea a pau. No nā kahakai a pau o ka ʻaoʻao ʻākau a me komohana o nā mokupuni mai Niʻihau a i Molokaʻi, a me ka ʻaoʻao ʻākau o Maui, he kūkala nalu pū kī ke kū nei a hiki i ka hola 6:00 o ke ahiahi o ka Pōʻahā. E hiki aku paha nā nalu i ke 45 kapuaʻi ma Niʻihau me Kauaʻi, a he 40 kapuaʻi ma Oʻahu, Molokaʻi a me Maui.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

ʻOhuʻohu Halemano i ka lau lehua.

He ʻōlelo kēia no ke kanaka uʻi.

11-30-20

E mālama ʻia paha ka hoʻokūkū hula kaulana o ke ao nei.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 30 o Nowemapa, he Pōʻakahi. Welina e nā makamaka heluhelu. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

E mālama ʻia paha ka hoʻokūkū hula ʻo ka Merrie Monarch i ka makahiki 2021. Akā, ʻaʻole e ʻae ʻia ke anaina mākaʻikaʻi e hele kino. Wahi a Luana Kawelu, ka Pelekikena o ka Hoʻokūkū ʻo ka Merrie Monarch, ʻo ke ola maikaʻi a me ka palekana o ka lehulehu ka mea nui hoʻokahi a no laila, ua holo ka manaʻo, inā e mālama ʻia ka hoʻokūkū, ʻaʻohe ana anaina mākaʻikaʻi o laila. A hōʻike aʻela ʻo Kathy Kawelu, ke kaikamahine a Luana, ʻaʻole e ʻae ʻia ke noi likiki no ka makahiki 2021. Mai hoʻoili i ke noi likiki me ka uku e like me ka mea maʻa mau ma mua.

Ua hala akula ʻo Dave Prowse i kēlā ʻaoʻao. ʻO Prowse, ʻo ia nō ʻo Lō Veda ma nā kiʻi ʻoniʻoni mua ʻekolu ʻo Star Wars. No Prowse ke kino akā, ʻaʻole nona ka leo o Lō Veda. He inoa moho amo hao ʻo Prowse ma ʻEnelani a ma hope mai, lilo ihola ʻo ia i mea hana keaka.

ʻAkahi nō a hāʻule ʻo Newada ma ka hoʻokūkū pōpō peku. A ʻo nā Koa Ānuenue ka mea nāna i hoʻopahuʻa ka Pūʻā ʻĪlio Hae o Newada ma ka helu ʻai he 24 i ka 21. Ua maikaʻi ka hana a nā Koa Ānuenue.  ʻAʻole i lilo aku ka pōpō mai ko lākou lima aku, a hoʻokahi wale nō ʻaʻe nui i hana ʻia e Hawaiʻi. Ua ʻoi aku nō hoʻi ka maikaʻi o kā lākou hana ma ka hina ʻekolu. I ka Pōʻaono nei, ua hoʻokō ʻia he 64.3 pākeneka o ka manawa.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

He lohe ke ola, he kuli ka make.

ʻO ia hoʻi, he mea nui ka maliu ʻana i ka ʻōlelo aʻo maikaʻi.

11-23-20

He lāʻau koʻokoʻo COVID-19 hou i ʻaneʻane e mākaukau.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 23 o Nowemapa, he Pōʻakahi. Welina e nā makamaka heluhelu. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

ʻAneʻane e mākaukau ke kolu o ka lāʻau koʻokoʻo COVID-19. Na ka Kulanui ʻo Oxford i hoʻomōhala a na ka hui ʻo AstraZeneca i hana mīkini. ʻAʻole i pau ka wehewehe ʻano ʻana i ka hoʻāʻo ʻana. Akā, ʻo ka poʻe i ʻō ʻia i ka lāʻau koʻokoʻo, ʻaʻole i hele a maʻi loa a ʻaʻole i pono ka noho ʻana ma ka haukapila. ʻO kekahi ʻano maikaʻi o ia lāʻau koʻokoʻo, ʻaʻole pono ka mālama ʻia ʻana ma ka huʻihuʻi loa ma ka halihali ʻana e like me ka lāʻau koʻokoʻo a ka hui ʻo Pfizer. ʻO kā Pfizer lāʻau koʻokoʻo, he pono ke mālama ʻia ma ke kēkelē Palanaheika 94 ma lalo o ka ʻole. A ʻo kā AstraZeneca, mai ke kēkelē Palanaheika 36 a i ke 46. A ma waena o nā lāʻau koʻokoʻo ʻekolu, ʻo kā Oxford-AstraZenecxa ka mea i emi loa, ʻoiai, ua hoʻohiki ʻo AstraZeneca, ʻaʻole ʻo ia e ʻimi i ke kālā puka mai ia lāʻau koʻokoʻo mai i ka wā e hōlapu ana ka maʻi ahulau a puni ka honua. A no laila, ʻo ke kumu kūʻai o ka māhele lāʻau hoʻokahi, he $2.50. ʻO ka māhele lāʻau hoʻokahi o kā Pfizer lāʻau koʻokoʻo, he $20. A ʻo kā Moderna, kekahi hui nāna i hana i lāʻau koʻokoʻo COVID-19, mai ka $15 a i ka $25. A hōʻike aʻela nā mea noiʻi o Oxford a me ka hui ʻo AstraZeneca, ʻaʻole lākou e hoʻokūkū nei me nā hui ʻē aʻe, a he mau lāʻau koʻokoʻo ka mea e pono ai ka hiki ʻana aku o ka lāʻau koʻokoʻo i nā kānaka a pau o ka honua nei a i mea hoʻi e pau ai ia maʻi ahulau.

Ua hāʻule hou ihola nā Koa Ānuenue ma ka hoʻokūkū pōpō peku o ka Pōʻaono nei i hala. Ma ka hoʻomaka ʻana o ka hapahā ʻekolu, e ʻoi ana ʻo Boise ma ka helu ʻai he 33 i ka 9. Akā, hiu aʻela ʻo Hawaiʻi a loaʻa he ʻekolu ʻai holo, ʻaʻole naʻe i lawa a ʻo ka helu ʻai hope loa, he 40 ʻai a Boise i ke 32 a Hawaiʻi.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

I ka moana nō ka iʻa, liuliu ʻia nā pono lawaiʻa.

ʻO ia hoʻi, e hoʻomākaukau a mākaukau.

11-18-20

He mau nū maikaʻi no Max Holloway.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 18 o Nowemapa, he Pōʻakolu. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

Ua kaiehu ʻia aku nei ʻo Christopher Krebs e ka Pelekikena Trump i ka Pōʻalua nei. ʻO Crebs, ʻo ia ke poʻo o ke Keʻena Hoʻomalu Kahua a Hoʻomalu ʻIke ma o ka Lolo Uila. Na Trump nō i hoʻokohu iā Crebs i ka makahiki 2016. ʻO ka mea i pilikia ai ʻo Crebs, ʻo ia kona hōʻoia ʻana i ke kūpono o ke koho pāloka ʻana o kēia makahiki nei 2020, ʻoiai, he kūʻē ia i ka ʻōlelo a ka pelekikena.

Ua paʻa ihola ka hoa paio hou o Max Holloway. ʻO Calvin Kattar nō ia, a e hui pū ana lāua ma ka pahu mokomoko ma ka lā 16 o Ianuali. ʻO ia ana ka pō mokomoko mua o ka UFC ma ka makahiki 2021. A no ia hakakā ʻana o Holloway lāua ʻo Kattar, ʻaʻohe inoa moho e lilo ana i ka lanakila. Ma nā manawa hope ʻehā a Holloway i mokomoko ai, ua hāʻule ihola ʻo ia he ʻekolu manawa. Akā, ma loko o kēlā, ʻo Holloway nō ka moho ʻimi inoa moho helu ʻekahi ma ka māhele 145 paona. ʻO Kattar ka helu ʻeono. A ma nā mokomoko hope ʻelima o Kattar, lilo aku nei ke eo iā ia he ʻehā manawa.

A ʻo kekahi pōmaikaʻi o Holloway, ua hoʻopalau aku nei ʻo ia iā Alessa Quizon. He heʻenalu ʻo Quizon ma ke ʻano he loea.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

Nā keiki a Kalaihaohia.

He ʻōlelo kēia no ka poʻe ʻānunu.

11-16-20

Ua hoʻomaka hou ka mākeke mahiʻai o ke Kulanui Kaiāulu ʻo Kapiʻolani.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 16 o Nowemapa, he Pōʻakahi. Welina e nā makamaka heluhelu. ʻO Ke ʻAolama kēia a penei ka nūhou.

Ua hoʻi hou ka mākeke mahiʻai i ke Kulanui Kaiāulu ʻo Kapiʻolani i ka Pōʻaono nei. Ma muli o ka maʻi ahulau COVID-19, ua paʻa ua mākeke lā i ka pani ʻia i ka mahina ʻo Malaki. A ʻakahi nō a hemo hou. He 60 mau hui a ʻoi aku a emi mai e kūʻai ana ma ka Pōʻaono nei, a he mau haneli nā kānaka e holoholo ana ma laila e kūʻai ai i nā mea like ʻole. He 500 paha mau kānaka o kēlā me kēia hola. A e kau ana ke pale ihu a me ka hoʻokaʻawale ʻana he ʻeono kapuaʻi. A pāpā ʻia ka ʻai ʻana ma ka mākeke, akā, ua nui nā kānaka i pāʻina ma ka mauʻu ma kahi e kokoke ana.

Ua hāʻule iho nei ʻo Hawaiʻi iā Kāna Kieko Mokuʻāina i ka Pōʻaono nei ma ka helu ʻai he 34 i ka 10. Ua maikaʻi wale ka holo ʻana o nā Azateka. Ma ka hapahā mua, holo aku nei ʻo Jordan Byrd o Kāna Kieko Mokuʻāina he 51 ʻīā a loaʻa ka ʻai holo. A ma hope iki mai, holo aku nei ʻo Greg Bell he 62 ʻīā a loaʻa ka ʻai holo, a e ʻoi ana nā Azateka he 14 i ka hua kakā.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

Pēpē i ka ua hoʻopoponi ʻili.

He ʻōlelo kēia no kahi kanaka i ʻeha kona naʻau.

11-13-20

Ua pau kahi keʻena noho i ke ahi ma Oʻahu nei.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 13 o Nowemapa, he Pōʻalima. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

Hōʻike aʻela ka Meia Mike Victorino, e hāʻawi manawaleʻa ana ke Kalana ʻo Maui he 6,000 mau pelehū no ka Lā Hoʻomaikaʻi i nā kānaka o Maui i pilikia loa i ke COVID-19. E lilo ana ia mau pelehū i nā kānaka o ka polokalamu ʻo Hui Laulima Ulia Pōpilikia Hawaiʻi. Inā he nīnau paha kāu, e kāhea i ke keʻena o ka meia o Maui ma ka helu (808) 270-7855.

Ua pau i ke ahi kekahi keʻena noho ma ka hale papaʻi ʻo Naniwa Gardens ma ke alanui ʻo Hawaiʻi Kai i ke ahiahi Pōʻalua nei. ʻO ka nui o ka pohō o ia keʻena noho, he $360,000 a ʻo nā mea o loko, he $40,000. A ua like ʻole ka pohō ma muli o ka uahi, ka wela a me ka wai ma kekahi mau keʻena noho ma luna a ma lalo o ia keʻena i pau i ke ahi. ʻAʻohe kanaka ma ke keʻena noho i ka manawa e lalapa ana ke ahi, akā, he ʻelua ʻīlio o loko, a pōʻino ihola ko lāua ola. I ka hola 5:41 o ke ahiahi i ʻā ʻia ai ke ahi, a i ka hola 6:45, pau ihola i ke kinai ʻia. He hale papaʻi kahiko ia, a no laila, ʻaʻohe paipu kikī wai. ʻŌlelo maila ka waha ʻōlelo o ke Keʻena Kinai Ahi o Honolulu, ʻo Carl Otsuka, ua hele a ʻenaʻena loa ke ahi a no laila, ʻaʻole i hiki ke hoʻoholo i kahi o loko o ia keʻena noho i ʻā ʻia ai ke ahi.

I kēia Pōʻaono, e kūʻē ana ʻo Hawaiʻi iā Kāna Kieko Mokuʻāina ma ka pāʻani pōpō pekupeku, a ʻo ke kolu ia o ka hoʻokūkū ma ka ʻāina ʻē i loko o nā lā he 22.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

He ukana ko ka houpo.

ʻO ia hoʻi, he pilikia e noʻonoʻo ʻia ana.

11-09-20

He pono ke hoʻololi ʻia ka inoa kapakapa a me ka mea hoʻolaki o ke Kula Kiʻekiʻe o Kahuku.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 9 o Nowemapa, he Pōʻakahi. Welina e nā makamaka heluhelu. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

E kāpae ʻia ana ka inoa kapakapa a me ka mea hoʻolaki o ke Kula Kiʻekiʻe o Kahuku a e koho ʻia ana he inoa kapakapa hou a me ka mea hoʻolaki hou. He 70 a ʻoi nā makahiki i kapa ʻia ai ʻo Kahuku, ʻo Nā Red Raiders, akā, ma muli o ke ʻano hoʻokae i ka poʻe ʻōiwi o ʻAmelika, e hoʻololi ʻia ana. Ma hope o ke kāpae ʻia ʻana o ka inoa kapakapa o nā ʻIli ʻUlaʻula o Wakinekona o ke Kuʻikahi Pōpō Peku Aupuni, hana ʻia ihola he palapala hoʻopiʻi no ka hoʻololi ʻana i ka mea hoʻolaki o ua kula kiʻekiʻe lā, a he 1,135 mau kānaka i pūlima.

Ua kāʻili akula nā Koa Ānuenue i ka lanakila mai nā lima wīkani mai o Nū Mekiko i ka pō Pōʻaono nei ma ka helu ʻai he 39 i ke 33 ma ke Kahua Pāʻani ʻo Aloha. Ma ka hapahā ʻelua, e hāʻule ana ʻo Hawaiʻi ma ka helu ʻai he 20 i ka 7. Ma mua o ka wā hoʻomaha hapalua, he ʻai holo hou kā Hawaiʻi. A ma hope mai, i loko o nā minuke mua ʻekolu me nā kekona ʻelima, he ʻelua hou ʻai holo i nou ʻia e Chevan Cordeiro, a ʻo ka helu ʻai, he 28 i ka 20. E ʻoi hou ana nā Lobo ma ka helu ʻai he 30 i ka 28 akā, ma hope mai, hiu hou aʻela ʻo Hawaiʻi a ʻaʻole i hiki ke ʻoi hou ʻo Nū Mekiko.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

ʻAʻohe kolopā nāna e une.

He ʻōlelo kēia no ke kanaka keu a ke poʻo paʻakikī.

11-06-20

Hoʻomaka iho nei ka lele ʻana o Southwest mai Kāna Kieko i Hawaiʻi.


ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 6 o Nowemapa, he Pōʻalima. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

Ua hoʻomaka iho nei ka lele pololei ʻana o nā mokulele o ka Hui Mokulele ʻo Southwest mai Kāna Kieko mai a i Hawaiʻi nei i kēlā me kēia lā. Ua manaʻo ihola ua hui mokulele lā, e hoʻomaka ka lele ʻana mai Kāna Kieko a i Kahului i ka lā 14 o ʻApelila, a i Honolulu i ka lā 20 o ʻApelila. Akā, ua hoʻopaneʻe ʻia ka hoʻomaka ʻana ma muli o ka laha ʻana o ka maʻi COVID-19.

Ke mākaukau ka lāʻau koʻokoʻo COVID-19, a ke lawa kūpono ka nui o ia lāʻau a me nā kānaka o neʻi nei e manaʻo ana e ʻō ʻia, he ʻeono mahina e ʻō ʻia ai he 60 pākeneka o ka lehulehu. ʻO ka poʻe mua e ʻō ʻia, ʻo ia ka poʻe e hana ana ma nā haukapila, nā hale ola a me nā wahi mālama ʻelemakule a pēlā pū me ka poʻe ʻelemākule.

Aia nō ke helu ʻia akula nā pāloka o Joe Biden a me Donald Trump. Akā, kohu mea lā, ʻo Biden ke kiʻi ana i ka lei o ka lanakila, ʻoiai, ua hele a ʻoi iki kona mau pāloka ma Keokia a me Penekelewinia. ʻAʻole naʻe i pau nā pāloka o ia mau wahi i ka helu ʻia.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

E ala, e hoa i ka malo.

ʻO ia hoʻi, e ala a e ʻaʻako i ka hana.

11-02-20

Aloha nō ko ka ʻĀina Pilipino.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 2 o Nowemapa, he Pōʻakahi. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

Ua pāhola aʻela ʻo Kaipuni Goni ma ka ʻĀina Pilipino i ka hopena pule nei. He 20 mau kānaka a ʻoi aku paha i make. A ma kahi i pā mua i ke kaipuni, he 13,000 mau hale a haleʻāpulu paha i pōʻino ihola a lilo akula paha i ke kai. ʻO ka ikaika o ia kaipuni i kona wā i hiki ai i ka mokuʻāina ʻo Catanduanes, he 140 mile o ka hola me ka hiki aku o ka puahio i ka 174 mile o ka hola. Akā, ma hope o ka hiki ʻana ma ka ʻāina, ua emi loa ihola ka ikaika.

Ua kūkulu ʻia aku nei nā noho he 228 ma ka pā mauʻu ma mua pono o ka Hale Pule ʻo Central Union, he mau hōʻailona ia no nā kānaka he 228 i make ma muli o ka mea hoʻomaʻi COVID-19 ma Hawaiʻi nei. A hoʻokani ʻia nō hoʻi ka pele o ia hale pule he 228 manawa. He mau hana ia e hoʻomanaʻo ai i ia mau kānaka.

Ua lanakila aku nei nā Naiʻa o Miami ma luna o nā Hipa Kāne o ke Kūlanakauhale o nā ʻĀnela i ka Lāpule nei ma ka helu ʻai he 28 i ka 17. A ʻo ka hoʻokūkū mua nō ia a Tua Tagovailoa i hoʻomaka ai ma kona kūlana he ʻalihikūlele. Ua kau koke naʻe ka weli i ka wā a Tagovailoa i hoʻāʻo mua ai e nou aku i ka pōpō. Ua pā akula kona lima iā Aaron Donald o nā Hipa Kāne a pahemo ihola ka pōpō a lilo akula i nā Hipa Kāne, a loaʻa koke ihola ka ʻai holo. Akā, ma hope mai, hiu aʻela nā Naiʻa a paʻa ihola nā ʻai he 28.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

ʻAʻohe mea ʻimi a ka maka.

ʻO ia hoʻi, ua loaʻa nā mea a pau i makemake ʻia.

10-30-20

He mea hoʻopilikia i ka laʻalāʻau kope, ua hiki mai i Hawaiʻi nei.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 30 o ʻOkakopa, he Pōʻalima. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

Ua hiki mai ke kūkaehao lau kope i Hawaiʻi nei. Ma Haʻikū i Maui i loaʻa ai. Akā, inā hele a laha, he mea paha ia e pōʻino ai ka ʻoihana hoʻoulu kope ma Hawaiʻi nei. A ʻo ke kūkaehao lau kope, ua hele a puni ka honua a ke hoʻāʻo nei ka poʻe hoʻoulu kope e hoʻopau aku. ʻO ka mea paha e pono ai, ʻo ia ka hoʻoulu ʻana i ʻano kope hou i ʻoi aku ka ikaika ma ke pale ʻana aku i ke kūkaehao lau kope. ʻO ke ʻano o ia kūkaehao, he mea e hāʻule koke ai nā lau kope a e ʻōlala ai ka laʻalāʻau a e mālili ai ke kope. A ma ka ʻaoʻao o luna o ka lau, he mau kiko kūkaehao melemele a ʻalani. A ma ka ʻaoʻao o lalo o ka lau, ʻōʻili mai he mau mea hoʻolaupaʻi kūkaehao lau kope, a kohu pauka melemele a ʻalani.

Ua hou ʻia aku nei he ʻōpiopio i ka pahi he mau manawa i ka ʻauinalā o ka Pōʻahā nei ma ke Kula Haʻahaʻa ʻo Fern ma kahi o ka Pāpū ʻo Shafter. Ua lapaʻau ʻia ʻo ia a lawe ʻia akula i ka haukapila ma ke kūlana kūkonukonu.

I kēia ahiahi, e kūʻē ana ʻo Hawaiʻi iā Waiomina ma ke kinipōpō pekupeku ma Laramie. Ua kāʻili nā Koa Ānuenue i ka lanakila i kēlā pule aku nei, a e kāʻili hou nō paha i ka lanakila i kēia pule.

A pīhoihoi paha ka naʻau i ka hoʻomaka ʻana o Tua Tagovailoa no Miami. ʻO ka hoʻokūkū mua kēia, ʻo Tagovailoa ka ʻalihikūlele mua o nā Naiʻa. ʻO nā Hipa Kāne ka hoa paio.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau

Aia ka puʻu nui i ke alo.

ʻO ia hoʻi, he pilikia ko kekahi.