09-08-23

He helu wawe ko Kaiser Permanente no ke kōkua ʻana i ka poʻe i pilikia i nā ahi o Maui.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 8 o Kepakemapa, he Pōʻalima. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

Hoʻomaka iho nei ʻo Kaiser Permanente i helu wawe no ka poʻe i pilikia i nā ahi o Maui o kēlā mahina aku nei, e ʻimi ana i kōkua ma nā ʻano like ʻole e pono ai ke ola kino a me ka ola noʻonoʻo. ʻO nā hana a pau, he mea hūnā ʻia, a he manuahi. Eia mai ka helu wawe, 808-446-6676. A e hoʻokani ʻia aku mai ka hola 9:00 o ke kakahiaka a ka hola 5:00 o ka ʻauinalā, mai ka Pōʻakahi a i ka Pōʻalima. A eia mai kekahi mau helu kelepona no ka ulia pōpilikia ma ke ola noʻonoʻo a me ka hei lāʻau ʻona paha, 1-800-273-8255. A no ke kelekiko ʻana, e kelekiko aku iā HOME i ka helu 741741. Inā kūpilikiʻi kekahi a e manaʻo ana e lawe i kona ola ponoʻī, e hoʻokani i ka helu, 988.

Ua ulukū ka noʻonoʻo o kekahi mau kānaka i ke akāka ʻole  o ke kūlana o nā haumāna kula aupuni he 3,001 i pōʻino ko lākou mau kula. Hōʻike aʻela ke Keʻena Hoʻonaʻauao, ʻo ka nui o nā haumāna i kamaʻilio ʻole ʻia ma ke kelepona ma hope mai o ka lā 8 o ʻAukake, he 495. He 463 o lākou, ua waiho aku nei ke Keʻena Hoʻonaʻauao i ʻōlelo ma ke kelepona, ʻaʻole naʻe i pane ʻia. A he 32 mau haumāna i kamaʻilio ʻole ʻia, a ʻaʻole i waiho ʻia kahi ʻōlelo e ke Keʻena Hoʻonaʻauao ma muli o kekahi pilikia, ua piha paha ka waihona ʻōlelo, ʻaʻohe paha waihona ʻōlelo, a ʻaʻole paha i loaʻa ka helu kelepona kūpono.

I ka lā ʻapōpō, e kūʻē aku ana ʻo Hawaii iā ʻAlapani ma ka pāʻani pōpō pekupeku. Aia ana ma ke Kahua Pāʻani ʻo Clarence T.C. Ching. A e ulele ana ka pāʻani i ka hola 6:00 o ke ahiahi. ʻO ka makamua kēia o ka hui pū ʻana o kēia mau hui a ʻelua ma ke kahua pāʻani.

Aloha nō. Ua eo iho nei nā Wāhine Ānuenue iā Liberty ma ka pāʻani pōpō paʻipaʻi o ka pō Pōʻahā nei. Hahana nō ka pāʻani ʻana, akā lilo aku nei ke eo o ka pāʻani ʻelima iā Liberty. He 20 hoʻopio a Amber Igiede, a he ʻehiku āna paku. A ʻo ka ʻoi o Liberty ma ka hoʻopio, ʻo Kamryn Bacus, he 25 āna hoʻopio.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

Wili i ke au wili o Kāwili.

He ʻōlelo kēia no kahi wā huikau loa.

09-06-23

E lawelawe ʻia ana ka hana i mea e palekana ai ke Awa Kū Moku o ka Malu ʻUlu o Lele.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 6 o Kepakemapa, he Pōʻakolu. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

E hoʻomaka ana ka hoʻomaʻemaʻe ʻana aku i ke Awa Kū Moku o Lāhainā, kahi i pōʻino ai nā moku he nui i ke ahi o ka lā ʻewalu o ʻAukake. ʻAʻole i maopopo ka nui o nā moku i pōʻino, akā, ua ʻōlelo ʻia, ua ʻaneʻane piha ke awa kū moku i ia pō. ʻAʻole i maopopo ka lōʻihi o ka hana hoʻomaʻemaʻe.

ʻO ka mokuʻāina ʻo Hawaiʻi a me nā Kula ʻo Kamehameha kekahi e hoʻopiʻi ʻia aku nei ma muli o ka manaʻo, ua kū lāua i ka hewa, ʻoiai ʻo lāua ka mea nona ka ʻāina i mālama pono ʻole ʻia a ʻo ia ka mea i lapalapa ai ke ahi. Ua ʻōlelo ʻia ma ka hoʻopiʻi, ua ʻike lāua a me kekahi mau mea e hoʻopiʻi ʻia nei i kekahi hōʻike o ka makahiki 2014 e kuhikuhi ana i ka uluāhewa o ka mauʻu ʻōiwi ʻole e ʻā koke ʻia ai ke ahi ma ia mau ʻāina. He mau ʻāina mahi kō ia ma mua. A ma muli o ia mauʻu maloʻo loa i hōlapu ai ke ahi ma ia mau ʻāina ma ka lā ʻewalu o ʻAukake, ʻākeʻakeʻa ʻia kekahi mau ala e pakele ai kānaka, a ʻo ia ka mea i pōʻino ai ke ola o Rebecca “Becky” Rans. ʻO ia ke kaikamahine a Harold Dennis Wells, ka mea nāna i waiho i ka hoʻopiʻi.

Kau aku nei i ka hano hāweo ʻo Teani Arakawa o ka hui pōpō wāwae o ke Kulanui o Hawaiʻi ma Hilo. ʻO ia ka Mea Pāʻani Pōpō Wāwae ʻOi o ka Pule aku nei i hala. A ma ka ʻAhahui PacWest, ua koho ʻia nō hoʻi ʻo Arakawa, ʻo ia nō hoʻi ka Mea Pāʻani ʻOi o ka Makahiki ma mua o ke Kikina. Mai ke Kula Kiʻekiʻe ʻo King Kekaulike i puka mai ai ʻo Arakawa. A ma ka Lāpule nei, ma ke kūʻē ʻana aku nei iā Kololako Kololako Pūnāwai, kāʻili mai nei ke Kulanui o Hawaiʻi ma Hilo i ke eo ma ka helu ʻai he ʻalua i ka ʻakahi. A na Arakawa nō ia mau ʻai ʻelua,  I kēia manawa, ʻo Hawaiʻi Hilo ka hui helu 12 ma ke ana manaʻo mua o ke kikina o ka Māhele II o ka ʻAhahui ʻĀlapa o nā Kulanui o ʻAmelika.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau.

Ka leo o ke ola.

ʻO ia hoʻi, he ʻōlelo aʻoaʻo kōkua a i ʻole ia, he kono paha e pāʻina pū.

09-01-23

He lā wikilia kēia no ko Maui.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā mua o Kepakemapa, he Pōʻalima. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

E mālama ʻia ana kēia lā, ka lā mua o Kepakemapa, i lā wikilia no ke alulike ʻana ma ke kākoʻo ʻana i ko Maui, a i kapa ʻia hoʻi ʻo Kīpuni Aloha no Maui. Mālama ʻia aku nei ka ʻAha Hawaiʻi mai ka hola 6:00 o ke kakahiaka a i ka hola 7:00. Ma ka hola 12:00 o ke awakea, e mālama ʻia ana ka ʻaha ma ke Kulanui o Hawaiʻi ma Maui, 310 W. Kaʻahumanu Ave., Kahului; ma Ala Kukui, 4224 Hāna Hwy, Hāna; ma ka Lokoiʻa o Keawanui ma Molokaʻi; ma Liliʻuokalani Gardens ma Hilo; ma ka Lokoiʻa o Alakoko, Hulēʻia, Līhuʻe; a ma Kamaki Kuea, Honolulu, Oʻahu. A ma ka napoʻo ʻana o ka lā, mai ka hola 5:00 o ka ʻauinalā a i ka hola 7:30, e mālama ʻia ana ka ʻaha ma Old A’s Pavilion 3 & 4, 75-5500 Kuakini Highway, Kailua-Kona, mokupuni ʻo Hawaiʻi; a ma Pāʻulaʻula, Waimea, Kauaʻi, ma kahi o ke Kiʻi o Ka Mōʻī Kaumualiʻi. A e hoʻolele ʻia ana nō nā ʻaha ma ka wā e mālama ʻia ana ma ke kīwī a me ka pūnaewele, ma muli o ke alulike ʻana o ʻŌlelo https://www.youtube.com/olelocm, Akakū Community Media, KAKU 88.5 FM, Maui Stream, Hawaiʻi News Now, KITV4, KHON2, Nā Leo TV, Hōʻike TV, HONOLULU Magazine a me kekahi mau hui ʻē aʻe.

He nani ke kōkua ʻana o nā kānaka like ʻole no ka pono o ko Maui, mai nā kānaka e kōkua ana ma ka ʻāina ma nā hana like ʻole, a me ka poʻe e hoʻoulu nei i ke kālā, e like me ʻIlima-Lei Macfarlane, he $2,600,000 a ʻoi i hoʻoulu ʻia, a ke kukupaʻu aku nei kāna hana i mea e hiki koke aku ai ke kālā i nā lima o nā kānaka i pilikia. A ʻakahi nō a hōʻike aʻe ʻo Oprah Winfrey lāua ʻo Dwayne Johnson i ka hāʻawi manawaleʻa ʻana he $10,000,000 kālā ma ka waihona i kapa ʻia ʻo People’s Fund of Maui. No ka poʻe kānaka makua ia e hiki ʻole ana ke hoʻi aku i ko lākou wahi noho ma muli o ia mau ahi o Maui, ʻo ka poʻe mea hale a me ka poʻe e hoʻolimalima ana i kahi noho. E hāʻawi ʻia ana lākou he $1,200 o ka mahina.

Ua pīhoihoi ka naʻau i ka nānā ʻana i ka hoʻokūkū pōpō paʻipaʻi o ka pō nei, kahi e kūʻē aku ana nā Wāhine Ānuenue i ke Kulanui o Kaleponi Hema. Lilo aku nei ke eo o ia pō iā Hawaiʻi, akā, ua hele nō a ka lima o ka pāʻani. Na nā Wāhine Ānuenue nā pāʻani mua ʻelua, akā, hiu aʻela ko Kaleponi a kāʻili ʻia aku ke kolu me ka hā. A ma ka lima o ka pāʻani, lanakila aku nei ʻo Hawaiʻi ma ka helu ʻai he 17 i ka 15. Maikaʻi wale ka hana a Amber Igiede, he 16 āna hoʻopio, a he ʻewalu āna paku. Akā, ʻo ka ʻoi o ia pō ma ka hoʻopio, ʻo ia ʻo Skylar Fields, he 26 āna hoʻopio, a he ʻehiku āna paku.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

Ola loko i ke aloha.

08-30-23

Ma ka ʻOkakopa e komo hou nā haumāna ma nā kula aupuni ʻekolu e kū ala ma Maui Komohana.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 30 o ʻAukake, he Pōʻakolu. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

ʻO kahi o Lāhainā i pau i ke ahi, he ʻelima mile kuea, ua pau i ka huli ʻia, akā, ʻaneʻane e lau ka nui o nā kānaka i nalowale, ʻaʻohe o lākou wahi mea a loaʻa mai. E hoʻomau ʻia ana ka huli ʻana, akā, ʻoi aku ka paʻakikī i kēia manawa, ʻoiai, he pono ke lawelawe i ka hana e hoʻomaopopo ʻia ai kahi koena o ke kino ke pau i ke ahi wela a okooko loa hoʻi. Lana ka manaʻo, aia nō ia mau kānaka i nalowale e ola ana ma kekahi wahi, a inā ʻaʻole pēlā, e loaʻa nō kahi mea e ʻike ʻia ai kona hele ʻana i ke ala hoʻi ʻole mai.

I loko nō o ke kūʻēʻē ʻana o ke Kalana ʻo Maui a me ka Hui Uila Hawaiʻi, e alu like ana lāua me nā luna aupuni, ʻoiai, e hiki mai auaneʻi paha ka makani ikaika a me ka ikiiki haʻahaʻa i kēia pae ʻāina nei a he wā maloʻo loa nō hoʻi kēia. ʻAʻole e hiki aku ka ikaika o ka makani i ke 60 mile i ka hola. Akā, e hiki aku paha i ke 45 mile i ka hola.

Aia nō ʻekolu mau kula o Maui Komohana ke kū aʻela. ʻO ia ke Kula Kiʻekiʻe o Lāhaināluna, ke Kula Waena ʻo Lāhainā, a me ke Kula Haʻahaʻa ʻo ke Kamāliʻi Wahine Nāhiʻenaʻena. Akā, aia wale nō paha a pau ka wā hoʻomaha hāʻule lau ma ʻOkakopa, a laila, e komo hou aku nā haumāna. ʻO ke Kula Haʻahaʻa ʻo ka Mōʻī Kamehameha III, ua pau loa i ke ahi. A ke manaʻo nei ke Keʻena Hoʻonaʻauao, e komo pū i loko o ke Kula Haʻahaʻa ʻo ke Kamāliʻi Wahine Nāhiʻenaʻena no ka manawa pōkole. A kono ʻia ka lehulehu i kekahi mau hālāwai ʻelua ma ka Pōʻakolu, kahi e hui pū ai me nā poʻo kumu a me nā luna hoʻonaʻauao no ka wehe hou ʻia ʻana o nā kula a me nā wahi hoʻonaʻauao ma Maui Komohana. ʻO ka mua, aia ma ka Citizen Church ma Lāhainā, 4275 Hine Way, mai ka hola 9:00 a i ka hola 11:00 o ke awakea. ʻO ka lua, aia ma ke Kikowaena Hana Noʻeau me Hana Kupuna o Maui ma ke Keʻena Hana Keaka ʻo McCoy, 1 Cameron Way, ma Kahului, mai ka hola 1:00 a ka hola 3:00 o ka ʻauinalā.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau.

Alu ka pule i Hakalau.

E alu like ma ka pule ʻana i mea e holo pono ai ka hana.

08-28-23

ʻO Max Holloway ke kū kilakila ana.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 28 o ʻAukake, he Pōʻakahi. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

ʻAe aʻela ka Hui Uila Hawaiʻi, ma muli o kekahi mau uea uila i ʻā ʻia ai kekahi ahi ma ke kakahiaka o ka lā 8 o ʻAukake ma Lāhainā, akā, e ʻōlelo ana hoʻi ʻo ia, i pau ke kaona i kekahi ahi i ʻā ʻia i ka ʻauinalā, he mau hola ma hope o ka hoʻopio ʻia ʻana o ka uila. Pēlā ka hōʻike mai a ka Hui Uila Hawaiʻi. A ʻo kekahi mea i ʻōlelo ʻia, ʻo ia ahi o ke kakahiaka, ua hele akula ke Keʻena Kinai Ahi o Maui, a hoʻomalu ʻia ke ahi he 100%. A ma hope mai, kūkala aʻela, ua pio. Ke hoʻopiʻi aku nei ke Kalana ʻo Maui i ka Hui Uila Hawaiʻi no ka hoʻohemahema a na ia hui ka uku i nā pohō i nā ahi ʻekolu o ka lā 8 o ʻAukake, ʻo ke ahi nō hoʻi i pau ai ʻo Lāhainā.

Lanakila aku nei ʻo Max Holloway ma luna o Chan Sung Jung i ka Pōʻaono nei ma Sinapoa. Ma ka puni ʻekolu, e hoʻolei ana lāua i nā puʻupuʻu a pā pono ka maka o Jung i ka lima ʻākau o Holloway, hina ihola ʻo Jung a pau ka hoʻomaopopo ʻana. I ia wā ma ka helu ʻai, e ʻoi iki aku ana ʻo Holloway, he 20 i ka 18. E komo ana ʻo Holloway i ka lole wāwae ʻekekeʻi ʻulaʻula no ka hoʻomanaʻo ʻana i nā kānaka i pōʻino i ke ahi ma Maui. A ma ka wā o ka ninaninau ma hope o ka hoʻokūkū, ʻōlelo aʻela ʻo Holloway, ʻaʻole i hiki iā ia ke kamaʻilio no ia mokomoko ʻana. ʻO Lāhainā, Maui wale nō ka mea e kau ana ma kona noʻonoʻo i ia manawa. No Jung, hōʻike aʻela ʻo ia, e hoʻomaha loa ana ʻo ia mai ka mokomoko ʻana.

Hele aku nei nā Kāne Ānuenue i Tenesī no ka hoʻokūkū pōpō pekupeku. ʻO Hawaiʻi nō ka ʻuku liʻi, akā, mai kāʻili ʻo ia i ka lanakila. Ma ka hapahā hope, hiu aʻela nā Ānuenue a paʻa ihola ʻelua ʻai holo. Akā, ma ka holo hope loa ʻana ma mua o ke kani ʻana o ka pū, ʻapo lilo ʻia akula ka pōpō. ʻO ka helu ʻai, he 35 a Vanderbilt i ka 28 a Hawaiʻi. I ka hoʻokūkū ʻana o ia mau hui i kēlā kikina aku nei, lanakila aku nei ʻo Vanderbilt ma ka helu ʻai he 63 i ka 10.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

ʻAʻohe hana nui ke alu ʻia.

Ke alu like, hiki ke hoʻokō aku i nā hana nui.

08-25-23

Ua emi loa ihola ka nui o nā kānaka e huli ʻia akula ma Maui.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 25 o ʻAukake, he Pōʻalilma. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

Hōʻike aʻela nā luna o ke Kalana ʻo Maui i nā inoa o nā kānaka i loaʻa ʻole mai ma ka huli ʻana ma hope mai o ka hana mānaʻonaʻo o ke ahi. He 388 ka nui o lākou. Aia nō ka papa inoa ma www.mauinuistrong.info/unaccountedfor. A inā ʻike ʻia ka inoa o kekahi kanaka e ola nei, e hoʻomaopopo koke aku i ka FBI ma ka helu 808-566-4300 a ma ka pūnaewele paha ma HN-COMMAND-POST@ic.fbi.gov. ʻO ka nui o nā kānaka i make i loaʻa mai, he 115, ʻaʻole i piʻi hou. A wahi a ke Kiaʻāina Green, pau aku nei i ka huli ʻia he 95% o kahi i pau i ke ahi.

A waiho aku nei ke Kalana ʻo Maui i hoʻopiʻi i ka Hui Uila Hawaiʻi me ka ʻōlelo ʻana, ma muli o ka hoʻohemahema o ka Hui Uila Hawaiʻi i ka lawelawe ʻana i ka hana i ʻā ʻia ai ke ahi ma Lāhainā, Kula a me Olinda, a na ia hui nō e uku i ka pohō o ka waiwai o ka lehulehu, ka pohō o ka loaʻa a me ka uku ʻana i nā lilo no ka hana i lawelawe ʻia ma ka wā o ia ulia a me ke kūkulu hou ʻana. ʻO ia hihia, ʻo ia ka ʻumi kumamālua o ka hihia e hoʻopiʻi ana i ka Hui Uila Hawaiʻi e pili ana i ke ahi ma ia mau ʻāina.

E komo ana ʻo Max Holloway i loko o ka lina huinawalu no ka mokomoko ʻana me Chan Sung Jung i kēia Pōʻaono ma Sinapoa. E komo ana ʻo Holloway i ka lole ʻulaʻula no ka hōʻike ʻana aku i kona kākoʻo i ko Lāhainā. A wahi āna, hoʻolaʻa ʻia no lākou kāna mele e komo ai i ke kahua mokomoko. Ma ka māhele 145 paona, ʻo Holloway ka moho helu ʻekahi, a ʻo Jung ka helu ʻewalu. Ke kūʻai nei ka UFC i pālule nona ka ʻōlelo “UFC loves Hawaiʻi” a ʻo nā pōmaikaʻi a pau, e hāʻawi ʻia mai ana no ke kōkua ʻana i ko Lāhainā.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

E kuahui like i ka hana.

ʻO ia hoʻi, e alu like.

08-23-23

Moe aku nei kekahi puʻukani o Hawaiʻi i ka moe kapu o Niolopua.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēi lā, ka lā 23 o ʻAukake, he Pōʻakolu. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

E alu like ana ʻo Greater Good Charities, ka hui mokulele ʻo Southwest a me Lucky Dog Animal Rescue ma ka lawe ʻana aku i nā lako i Maui a me ka lawe ʻana aku i nā pōpoki a me nā ʻīlio, he 130 a ʻoi, mai Maui a i ʻOlekona, i mea e lawa ai ka lumi no nā holoholona i pilikia i ke ahi ʻāhiu o ka lā ʻewalu o ʻAukake. ʻAe ʻia aku nei ke komo ʻana o nā holoholona he 187 no Lāhainā i loko o ka ʻAhahui Kūʻē i ka Hoʻomāinoino Holoholona o Maui, a aia nō ke mālama ʻia aku nei ma ka hale ma Puʻunēnē.

Hoʻi aku nei ʻo Walter Aipolani, ʻo Bruddah Waltah hoʻi, i ke ala hoʻi ʻole mai i kēlā Pōʻahā aku nei. Ma hope ia o ke ʻāʻumeʻume ʻana aku me ka maʻi ʻaʻai akepaʻa no kahi wā lōʻihi. ʻO Aipolani ka mea i kaulana i ke mele Jawaiian, he Rēkē Hawaiʻi hoʻi, e like me ka inoa o kāna pāleo mua. A i ka makahiki 1991, lilo aku nei ka Makana Nā Hōkū Hanohano iā ia no ia pāleo. ʻO ia ke pāleo hanauna like o ka makahiki. Ua haʻalele mai ʻo Aipolani ma hope nei, i kāna wahine, iā Thailiana Denise Leionaona Aipolani, i kāna keiki kāne, iā Kaleo Aipolani, i kāna kaikamahine, iā Autumn Kahealani Aipolani Soares, a me nā moʻopuna he ʻumi kumamākahi a me nā moʻopuna kuakahi he ʻehā. ʻAʻole i paʻa ke anaina hoʻolewa.

Aloha nō ko Lāhainā. He hoʻokahi kaukani a ʻoi aku paha nā kānaka e ʻimi ʻia akula. ʻO ka nui o nā kānaka i make, he 115. Hōʻike aʻela ka ʻOihana Mākaʻi o Maui he ʻewalu mau inoa hou. Hoʻokahi o lākou, he malihini no Kaleponi mai, akā, ʻo nā mea i koe, he mau kupa no Lāhainā. ʻO kahi mea maikaʻi, he nui nō nā kānaka o ka ʻāina e alu like ana ma ke kōkua ʻana aku i ko laila poʻe.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

Ka ua Paʻūpili o Lele.

ʻO kekahi ia o nā ua o Lāhainā.

08-21-23

He 1,000 paha mau kānaka i loaʻa ʻole ma ka huli ʻana ma Lāhainā.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 21 o ʻAukake, he Pōʻakahi. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

Ua hiki aku ka helu o nā kānaka i make ma Lāhainā i ka 114. Akā, aia nō ke huli ʻia akula, ʻaʻole i pau. A koho ʻia, he 1,000 mau kānaka, ʻoi iki a emi mai paha, e ʻimi ʻia akula. Ma waena o ia mau kānaka he 114, he 11 o lākou, ua ʻike ʻia ko lākou mau inoa a hoʻomaopopo ʻia aʻela ko lākou mau ʻohana. A he 16, ua ʻike ʻia nō nā inoa, ʻaʻole naʻe i hoʻomaopopo ʻia nā ʻohana, a ʻaʻole paha i loaʻa kahi o ka ʻohana. Ma kahi o ka hola 11:00 o kēia awakea e pae aku ai ka Pelekikena Joe Biden a me kāna wahine i Maui no ka ʻike maka ʻana i ka hopena o ke ahi a me ka hoʻonā ʻana a me ka hoʻolana ʻana i nā kānaka i luʻuluʻu.

Holo mua aku nei ka Pila 46 ma ka ʻAha Kūkā o Honolulu i ka lā 9 o ʻAukake. He pila ia e pāpā ana i ke kūʻai ʻia ʻana o ka paka hōʻonoʻono ʻia i ka poʻe ʻōpiopio ma Oʻahu nei. E pāpā like ʻia nō hoʻi ke kikaliki uila a me ia ʻano mea ʻē aku. ʻO ka mea ʻāpiki, aia nō ke kū nei kahi kānāwai i kāpae ʻia ai ka mana o nā kalana nui ʻehā o Hawaiʻi nei ma ka hoʻoponopono ʻana a me ka hoʻohāiki ʻana i ke kūʻai ʻia a me ka hoʻohana ʻia o ka paka a me nā mea nikotina. A no laila, inā lilo ka Pila 46 i kānāwai, aia nō ke kū o ia pila i ke kānāwai a hoʻohuli ʻia a kāpae ʻia aku paha ia kānāwai kāʻili mana.

Luku aku nei ʻo Kahuku iā Kāna Lui ma ka hoʻokūkū pōpō pekupeku o ka pō Pōʻaono nei ma ka helu ʻai he 52 i ka 17. ʻO ka ʻalihikūlele o Kahuku, ʻo Tuli Tagovailoa-Amosa, he 235 āna ʻīā i nou ai, a ʻaʻohe ʻapo lilo i nou ʻia. A ʻo ka mea holo, ʻo Vaʻaimalae Fonoti, he 102 āna ʻīā i holo ai a he ʻelua āna ʻai holo. A ma ka ʻaoʻao kūpale, nani wale ka hana a Kaimana Carvalho, he ʻekolu āna ʻapo lilo. A ʻo kāna ʻapo lilo mua, holo aʻela nō a paʻa ka ʻai holo. ʻAʻole i loaʻa wahi ʻai iā Kāna Lui ma ka hapalua ʻelua. ʻO Kahuku ka hui helu ʻekahi a ʻo Kāna Lui ka hui helu ʻeono.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

Ua ola nō i ka pane a ke aloha.

He mea nui nō hoʻi ka ʻōlelo ʻoluʻolu a me ke aloha paha.

08-16-23

He mau ʻahamele hoʻoulu kālā ke hiki mai ana.

ʻO aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 16 o ʻAukake, he Pōʻakolu. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

Ua kāpae ʻia akula nā hoʻokūkū pōpō pekupeku mua o ke kikina o nā kula kiʻekiʻe ma Maui i ka hopena pule nei. Wahi a ke kumu pōpō peku Dean Rickard, ua mākaukau nā haumāna e hoʻi hou i ka pāʻani, a pīhoihoi nō hoʻi nā mākua, a ke kali iho nei nā kumu pōpō pekupeku ʻo ka haʻi ʻia mai e holo mua. Ua nui nā pōʻino e ʻike ʻia nei. Wahi a Kaulana Tihada, kekahi mea pāʻani pōpō peku o Lāhaināluna, ʻo ka hapanui o nā mea pāʻani, noho ma ka huli o Wahikuli, a he 60 a ke 70 pākeneka o lākou, ua pau ko lākou mau hale i ke ahi, a pēlā nō hoʻi ka hapalua like o nā kumu pōpō peku. A ke hoʻomanawanui nei lākou i kēlā me kēia lā. I ka makahiki 2016, lilo aku nei ka inoa moho kinipōpō pekupeku iā Lāhaināluna ma ka Māhele II, a pēlā nō hoʻi me nā makahiki ʻekolu ma ia hope mai. A i ka makahiki 2021, ma ka Māhele I, ua eo ihola iā ʻIolani ma ka hoʻokūkū inoa moho.

He mau ʻahamele hoʻoulu kālā ke mālama ʻia aku ana no ka pono o nā kānaka o Maui i loʻohia ma muli o ke ahi. I kēia Pōʻaono, e mālama ʻia ana ka ʻAhamele ʻo Wiwoʻole Maui ma ke kahua o ka Grand Wailea Maui. E hoʻomaka ana i ka hapalua hola ʻumi kumamālua o ke awakea a e pau ana i ka hapalua hola ʻekolu. A e hoʻolele ʻia ana nō ma ka pūnaewele, ma kaainamomona.org ma ia mau hola like a puni ka honua.ʻO nā puʻukani, ʻo Kalani Peʻa, ʻo Amy Hānaialiʻi, ʻo Kamaka Kūkona, ʻo Raiatea Helm, ʻo Cody, Pueo Pata, ʻo Hoaka, ʻo Kānekoa, ʻo Kimie Miner, ʻo Kūikawā, ʻo Piʻilani Arias a me Waiolohia. A he mau hālau hula kekahi, ʻo ia ʻo Hālau o Ka Hanu Lehua, Hālau Kekuaokalāʻauʻalaʻiliahi, a me ka Halau Nā Lei Kaumaka o Uka.

A ma ka lā ʻewalu me ʻeiwa o Kepakemapa, e mālama ʻia ana nā ʻahamele o Jake Shimabukuro, ka Hana Hou Music Festival, ma ka Hale Hana Keaka ʻo Hawaiʻi. E hoʻomaka ana i ka hapalua hola ʻehiku ma ia mau pō ʻelua, a e hoʻolele ʻia nō ma ka pūnaewele ma ia wā like ma hanahoufest.com a me hawaiitheatre.com. A e hāʻawi ʻia ana nā pōmaikaʻi e loaʻa ana i ka Waihona Maui Strong o ke Kahua Kaiāulu Hawaiʻi. I ka lā 8, e komo pū ana ʻo Mick Fleetwood, ʻo Nā Jets, ʻo Pure Heart, ʻo Raiatea Helm, ʻo Kawika Kahiapo a me Jeff Peterson. A i kā lā 9, ʻo Fleetwood, ʻo Keiko Matsui, ʻo Girl Named Tom, ʻo Connor Johnson, ʻo Kimie Miner, ʻo Brother Noland a me Mark Yamanaka.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

Ka ipukukui pio ʻole i ke Kauaʻula.

He ʻōlelo hoʻoheno no ke Kula ʻo Lāhaināluna.

08-14-23

Nui ke alulike o ke ao nei.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 14 o ʻAukake, he Pōʻakahi. Welina e nā makamaka. ʻO ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

E hopohopo ana kekahi poʻe kupa o Lāhainā, e lilo ana nā wahi noho hou e kūkulu ʻia i nā limu pae. ʻO kekahi manaʻo, ʻo nā hale hou e kūkulu ʻia ana, e pipiʻi loa ana e hiki ʻole ai i nā kupa o laila ke kūʻai. A e haʻalele auaneʻi paha lākou i ko lākou ʻāina aloha. Akā, paipai ana ʻo Tiare Lawrence, kekahi o nā alakaʻi o Lāhainā, ʻaʻole e kūʻai aku i ko lākou ʻāina. E kūpaʻa lākou, a e noho paʻa i ko lākou ʻāina mai nā kūpuna mai. A e alu like ana ko Hawaiʻi i mea e mau ai ke kūpene ʻana o lākou i laila. A he mea nui nō hoʻi kekahi ʻōlelo a Kaleikoa Kaʻeo, kekahi o nā Hawaiʻi Alakaʻi, he mea nui ka lilo ʻana o nā alakaʻi a me nā kānaka o ia kaiāulu, ʻo lākou nā mea ma ke pākaukau kahi e hoʻoholo ai i nā mea e pono ai ma kēia hope aku. ʻAʻole e lilo ia kuleana i nā luna aupuni. A hiki paha ke kākau leka i nā luna aupuni me ka hōʻike aku i ia manaʻo.

Ua ʻōlelo ʻia, hoʻomalu pono ʻia he 85% o ke ahi ma Lāhainā. A ma Kula, he 60 wale nō pākeneka i hoʻomalu pono ʻia. A ʻo ke ahi ma Kīhei, he 100% hoʻomalu ʻia i ka Pōʻaono nei. A ʻo ke ahi ma Kāʻanapali, ua pau i ke kinai ʻia.

ʻO kekahi nani, ʻo ia ke alu like ʻana o ko Hawaiʻi a me ko ka honua. A pēia pū me ko Maui ma ka hoʻohikihiki ʻana aku i nā mea e pono ai i nā kānaka o Maui Komohana i pilikia. ʻAʻole naʻe i like ka hana a nā luna aupuni ma ke kōkua ʻana. Ua ulu ka hoi i ka ʻōlelo a ia Hawaiʻi Alakaʻi, a Kaleikoa Kaʻeo hoʻi, ma hea lā ke kōkua o nā Keʻena Mākaʻi like ʻole i kēia manawa i kuahaua ʻia ai ka pilikia kūhewa? Akā, i ka wā i holo ai ke kuahaua pilikia kūhewa ma Mauna Kea, piha kuʻi ia wahi i nā mākaʻi a pau o Hawaiʻi. E hoʻomaopopo aku i nā luna aupuni i ia hana hoʻokamani.

Mahalo nui ʻia ke kōkua. A ʻo kekahi mea nui e nele nei ia kaiāulu, ʻo ia ke kakalina, ka pōpene a me ka mea ʻai i kuke ʻia a mahana paha.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

ʻIke aku, ʻike mai, kōkua aku, kōkua mai, pēlā ihola ka nohona ʻohana.

ʻO ia ka mea e ʻike ʻia aku nei ma Maui a me nā mokupuni ʻē aʻe.