12-01-25

E lalapa ana ke ahi ma Hilo ma ka hopena pule nei.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā mua o Kēkēmapa, he Pōʻakahi. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

I ka wanaʻao o ka Pōʻaono nei, ma kahi o ka hola 4:00, e hōlapu ana ke ahi ma ka Hale Hana Poi Kahiko o ka Hui Puʻueo ma Hilo. Make iho nei ʻelua mau kānaka. ʻAʻole naʻe i maopopo nā inoa o lāua. Kōkua ʻia ihola he 28 mau kānaka i kōkua ʻia e ka Hui Keʻa ʻUlaʻula. Ua ʻōlelo ʻia e kekahi mau kānaka, lohe ʻia ka pahū ʻana i ka wā e lapalapa ana ke ahi. ʻO ka nui o ka pohō, he $500,000 a ʻoi aku a emi mai paha. Aia nō ka ʻOihana Mākaʻi o Hawaiʻi ke noiʻi aʻela.

A ma hope o ka huli ʻana o ka iʻa o ka pō Pōʻaono nei, ʻaʻole nō i ana ke ahi, pāhola aʻela ma kekahi mau hale ʻehā ma nā alanui ʻo Kinoʻole a me Keawe ma Hilo. ʻO kekahi o ia mau hale, ʻo ia ka Hale o Goo ma ke kihi o nā alanui Kinoʻole a me Haili. ʻO ka mea pōmaikaʻi, ʻaʻohe ola i pōʻino a ʻeha paha. He mau hui ke kōkua ana i nā kānaka i pilikia, ʻo ka Hui Keʻa ʻUlaʻula, ʻo Hope Services, ʻo ka Pūʻali Hoʻōla, a me Vibrant Hawaiʻi ma ka hoʻomalu ʻana a me ka hānai ʻana. Aia nō hoʻi ka ʻOihana Mākaʻi ke noiʻi aʻela.

Ma ka hoʻokūkū pōpō peku hope loa o ke kikina, kāʻili aku nei ʻo Hawaiʻi i ke eo mai nā lima wīkani mai o Waiomina ma ka helu ʻai he 27 i ka 7, a lilo mai ai ka Makana Paniolo i nā Koa. A ʻo ka walu ia o ka lanakila, a ʻo ka lima ia ma ka ʻAhahui Mauna Komohana. He 289 ʻīā nou a Micah Alejado. He 153 ʻīā ʻapo a Jackson Harris. A ʻo Kansei Matsuzawa, he ʻelua āna ʻai peku no lāua nā ʻīā he 47.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

He pua na Pipine.

He ʻōlelo kēia no ke kanaka pī.

11-24-25

Hai ʻia iho nei ʻo Nick Rolovich i kumu aʻo.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 24 o Nowemapa, he Pōʻakahi. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

Ma muli o ke pani ʻia ʻana o ke aupuni pekelala, a pēlā pū me ka piʻi loa ʻana o ke kumu kūʻai o ka mea ʻai, he maikaʻi loa paha ke hāʻawi manawaleʻa aku ka poʻe lawa o ke kālā i mea ʻai a i kālā paha i nā hui kōkua e like me ka Pūʻali Hoʻōla, Catholic Charities Hawaiʻi, ka PanakōMeaʻai, a pēlā aku.

Ma ka hopena pule nei, kūʻai mai nei ke Keʻena Hoʻokō Kānāwai o Hawaiʻi i nā ahi kao kūʻē kānāwai mai ka lehulehu mai. A ʻaʻole i hoʻopaʻi ʻia nā kānaka na lākou ia mau ahi kao. Ua lilo aku ke kāleka kūʻai mea ʻai iā lākou. A ʻo ka huina pau o nā kāleka kūʻai, he $2,355. ʻO ka nui o ke ahi kao i kūʻai ʻia mai, he 724 paona. He mea nui ia polokolamu, ʻoiai, ʻaʻole paha e poina ia pāʻina makahiki hou o ka makahiki 2025, ʻeono mau kānaka i make, ʻo kekahi, he keiki kāne, ʻekolu wale nō ona makahiki. A he mau kānaka kai ʻeha.

Ua lilo iho nei ʻo Nick Rolovich, ʻo ia ke kumu aʻo pōpō peku kūikawā o ke Kulanui o Kaleponi. Ma hope pono ia o ko Kaleponi kaiehu ʻana aku iā Justin Wilcox i ka Lāpule nei. I ka Pōʻaono nei, ua eo ʻo Kaleponi iā Kanapola ma ka helu ʻai he 31 a Kanapola i ka 10 a Kaleponi. ʻO Wilcox ke kumu aʻo ma Kaleponi no nā kikina he ʻeiwa, a he 48 ona lanakila, a he 55 ona hāʻule. Aia ʻo Jaron-Keawe Sagapolutele ma Kaleponi. ʻO ka ʻalihikūlele ʻo ia. A i kēia kikina nei, he 2,787 āna ʻīā nou, he 13 ʻai holo a he ʻeiwa ʻapo lilo.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

I kahi ʻē ka mālia, hana i ka makau.

ʻO ia hoʻi, e hoʻomākaukau ʻē a mākaukau.

11-21-25

He hōkele paha ke kūkulu ʻia ma ke Kikowaena Kūʻai ʻo Ala Moana.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 21 o Nowemapa, he Pōʻalima. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

Lilo aku nei he $49.5 miliona i kekahi mau hui kumuloaʻa ʻole he kanaiwa kumamālima o Hawaiʻi nei ma o ke noi puʻu kālā pilikia kūhewa. A i hoʻokumu ʻia aku nei ia mau puʻu kālā ma muli o ke ʻoki nui ʻia ʻana o ka moʻohelu kālā e ka Pelekikena Trump. ʻO nā mea nui i lilo ai nā puʻu kālā, ʻo ka mālama ola kino, ka hoʻomāhelehele mea ʻai, ʻo ka mālama nohona, ka hoʻonaʻauao a me ka hana noʻeau. ʻO ka puʻu kālā nui loa i lilo aku, he $5.5 miliona. I ka PanakōMeaʻai o Hawaiʻi i lilo aku ai. ʻO nā luna kau kānāwai na lākou i koho i ia mau hui, ʻehā lākou, ʻo nā Lunamakaʻāinana Daniel Holt lāua ʻo Jenna Takenouchi a me nā Kenekoa Donovan Dela Cruz lāua ʻo Dru Kanuha.

He manaʻo ko kekahi hui kūkulu ʻāina, e kūkulu aku i hōkele hīhīmanu, nona nā lumi he 291, ma ke Kikowaena Kūʻai ʻo Ala Moana. A e pākuʻi ʻia ka hale papaʻi nona nā wahi noho he 145 ma ke kumu kūʻai maʻa mau. A ma kahi hale papaʻi kaʻawale, he 52 wahi noho, a no ka poʻe ia nona ka uku hana makahiki, he 80 pākeneka o ka loaʻa makahiki maʻa mau a emi mai paha. E kapa ʻia ka inoa o ia wahi, ʻo 1588 Ala Moana. A na ka hui ʻo BSC Acquisitions II ka hana. ʻAʻole i paʻa mai nā palapala ʻae kūkulu i kēia manawa a pēlā pū me ka ʻāpono ʻana o ka ʻAha Kūkā o Honolulu.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

He maoli pua lehua i ka wēkiu.

He ʻōlelo no ke kanaka nohea.

11-19-25

He wahi kaikamahine ʻōpio kai pōā ʻia.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 19 o Nowemapa, he Pōʻakolu. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

He manaʻo ko ke Keʻena Kuleana Hawaiʻi, e lilo i koina ke kūkākūkā ʻana o nā luna pūʻalikoa me nā ʻahahui ʻŌiwi Hawaiʻi, ʻo ke Keʻena Kuleana Hawaiʻi kekahi, i ka wā e noi ai i ka hoʻolimalima ʻana i ka ʻāina no ka hana pūʻalikoa. A pēlā nō ke noi a ka luna hoʻomalu o ka papa kahu waiwai o ke Keʻena Kuleana Hawaiʻi ma ka leka i hoʻouna ʻia aku i nā Kōmike Pūʻalikoa o ka ʻAha Kenekoa a me ka Hale o nā Lunamakaʻāinana. A i ka lā 13 o Nowemapa, holo ihola ka manaʻo o ia papa kahu waiwai e noi aku i ka ʻAha ʻŌlelo i ke kau o ka hoʻololi ʻōlelo pākuʻi ma ka pāloka o ka makahiki 2026, e pāpā ana, ʻaʻole e hoʻomaʻamaʻa ka pūʻalikoa me nā pōkā maoli ma nā ʻāina i kāʻili ʻia mai ka Mōʻī a me ke Aupuni Mōʻī. E mālama ana ke Keʻena Kuleana Hawaiʻi i mau hālāwai kaiāulu no ka lehulehu i wahi e kūkākūkā ʻia ai ka hoʻolimalima ʻāina i ka pūʻalikoa. Aia ka hālāwai mua i ka lā 26 o Nowemapa ma ke Kulanui o Hawaiʻi ma Hilo. E hoʻomaka ana i ka hola 6:00 o ke ahiahi.

Pōā ʻia aku nei kekahi kaikamahine ʻōpio ma kekahi wahi kau kaʻa lawe ʻōhua ma Māʻili i ka Pōʻalua nei. He ʻumi kūmālima makahiki o ua kaikamahine nei. E kali ana ʻo ia nei ʻo ka hiki mai o ke kaʻa ʻōhua ma kahi o ka hola 7:05 o ke kakahiaka. I ia manawa, hiki maila kekahi kaʻa nona kekahi mau kāne ʻehā a lele kekahi i lalo a kau aku nei ka pū i mua o ke kaikamahine, lawe akula i kahi kālā mai loko aku o kāna ʻeke hāʻawe, kau hou aʻela ma luna o ke kaʻa, a holo akula ke kaʻa. ʻAʻole i ʻeha ke kaikamahine.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

Puhi niho wakawaka.

He ʻōlelo kēia no ke koa wiwo ʻole.

11-17-25

Nui ka poʻe wāhine ma ka ʻoihana kūkulu ma Hawaiʻi nei.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 17 o Nowemapa, he Pōʻakahi. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

Ua māhuahua nā wāhine ma ka ʻoihana kūkulu ma Hawaiʻi nei. ʻO ka wahine, he 13.2 pākeneka o ka ʻoihana kūkulu ma Hawaiʻi nei. Ma waena o nā mokuʻāina o ʻAmelika Hui Pū ʻIa. ʻO Hawaiʻi ka helu ʻelua. A ʻo ʻĀlaka wale nō ka mea ʻoi aku, he 14.7 pākeneka. Ma ka uniona kūkulu, ʻo ka uku o ka limahana o ke kūlana kūʻokoʻa, he $55.50 o ka hola. ʻO ka mea minamina naʻe, ʻo ka uku kūwaena ma ka makahiki o ka poʻe wāhine ma ia ʻoihana, he $62,818. ʻO ka helu ʻehiku ia ma waena o nā mokuʻāina a pau.

I kēlā Pōʻakolu aku nei, ka lā 12, ua lele ka hanu hope loa o ke kanaka i lima ikaika ʻia ma Waikīkī i ka lā 8 o Nowemapa. He malihini mākaʻikaʻi ʻo ia a he kanalima ona makahiki. Ma kahi o ka hola 12:21 o ke kulu aumoe o ka lā 8 ma ke Alanui Lemona, kuʻi maila kekahi kanaka i ua malihini nei a ʻo kona hina ihola nō ia, a pā kona poʻo i ka honua. Lawe ʻia akula ʻo ia i ka haukapila a ma laila i kūkala ʻia ai kona make i ka pō Pōʻakolu i hala. Ua ʻōlelo ʻia, ʻaʻohe ona kumu i kuʻi ʻia ai. Ma hope koke o ia pilikia, ua hopu ʻia akula kekahi kanaka no ka hewa hoʻāʻo pepehi kanaka ma ke kekelē ʻelua. A ma muli o ka make ʻana o ia malihini, he hewa pepehi kanaka ia.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

Moʻa aʻela nō kā ka ʻalae huapī.

He ʻōlelo kēia no ke kanaka pī nāna e hana wale nō no kona pono iho.

11-14-25

E hoʻokūkū heʻe nalu hou ana ʻo Carissa Moore.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 14 o Nowemapa, he Pōʻalima. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

E hoʻi hou ana ʻo Carissa Moore i ka huakaʻi hoʻokūkū heʻe nalu i ka makahiki 2026. Ua hānau iho nei he kaikamahine na Moore a me kāna kāne i kēia makahiki nei. Lilo aku nei ka mekala kula ʻOlimapika i ka makahiki 2021. A he ʻelima ona manawa i lilo ai ʻo ia ka inoa moho honua. ʻŌlelo aʻela ʻo Moore, he makemake kona e hōʻike aku i kāna kaikamahine a me nā wāhine like ʻole o ka honua nei, he hiki i ka wahine ke hoʻokō i nā mea like ʻole; he hiki hoʻi ke noke aku i ka hoʻāʻo hoʻokō moemoeā, i loko nō o ka loli ʻana o ka nohona.

I ke kakahiaka o ka Pōʻakolu nei, hopu ʻia aku nei kekahi kanaka i manaʻo ʻia nāna paha i kī pū aku iā Jonnaven Jo Monalim a make. Loaʻa aku nei ke kino make o Monalim i ka lā 7 o Nowemapa ma Waipiʻo. ʻO ka mea i hopu ʻia aku nei, ʻo Clarence Kaneala Luke ʻŌpio kona inoa. A ʻo ka hewa pepehi kanaka kona mea i hopu ʻia aku nei. A ʻo ka pela, he $1 miliona. Ua ʻōlelo ʻia, e hoʻāʻo ana ʻo Monalim, e ʻohi i ka ʻaiʻē pili waiwai maiā Luke mai. ʻO Luke ka mea hope loa nāna i ʻike aku iā Monalim, akā, wahi a Luke, he kamaʻilio wale iho nō kā lāua. Ma hope o ka noiʻi ʻana a ka mākaʻi, ua ʻikea, ua hoʻopunipuni ʻo Luke ma kāna ʻōlelo mua i ka mākaʻikiu.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

Kū nō i ke keʻa.

ʻO ia hoʻi, kū nō i ka makuakāne, ua like hoʻi kona ʻano me kona makuakāne.

11-12-25

Kūʻai aku nei nā Kula ʻo Kamehameha i kekahi ʻāina ma Waikīkī.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 12 o Nowemapa, he Pōʻakolu. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

Ua holo ihola ka manaʻo o nā kahu waiwai o nā Kula ʻo Kamehameha, e kūʻai ʻia aku ka ʻāina i kūkulu ʻia ai ka Hōkele Aliʻi Hawaiʻi ma Waikīkī. ʻO ia ʻāina, ʻo ia kekahi o nā ʻāina waiwai loa ma Hawaiʻi nei. He 10.3 ʻeka ʻāina kona nui. I kēlā Pōʻahā aku nei i lilo aku ai ia ʻāina i ka Hui ʻo Daisho ma ke kūʻai. No Kyo-ya Hotels & Resorts ka Hōkele Aliʻi Hawaiʻi. Ua ʻōlelo aʻela ʻo Livingston “Jack” Wong, ke poʻo o nā luna hoʻokō o nā Kula o Kamehameha, ʻo ka wā kūpono loa kēia e kūʻai ʻia ai ka ʻāina ma lalo o ia hōkele. A i ka Pōʻakahi nei, wahi a Sterling Wong, he waha ʻōlelo no ia kula, ʻo ia kūʻai ʻia ʻana o ia ʻāina, ʻaʻole ia i pili i ka hoʻopiʻi a ka hui ʻo Students for Fair Admissions i waiho ai ma ʻOkakopa.

Kau aʻe nei kekahi mau mea pāʻani pōpō peku ʻekolu o ke Kulanui o Hawaiʻi ma ka hano hāweo o ka ʻAhahui Mauna Komohana. ʻO Jackson Harris kekahi, ʻo ia ka Mea Pāʻani Kūlele ʻOi o ka Pule. He ʻehiku ʻapo ʻana a Harris no nā ʻīā he 130. A he ʻekolu āna ʻai holo. ʻO ka lua, ʻo Cam Barfield, ʻo ia ka Mea Pāʻani ʻOi o ka Hui Kūikawā o ka Pule. Ma ka peku ulele a Kāna Kieko Mokuʻāina, holo aku nei ʻo Barfield he 86 ʻīā a loaʻa ka ʻai holo. ʻO Alejado ke kolu. ʻO ia ka Mea Pāʻani Haumāna Komo Hou ʻOi o ka Pule. He 256 āna ʻīā i nou ai a he ʻekolu ʻai holo.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

Lilo akula ka nui a koe ka unahi.

He ʻōlelo kēia i hoʻopuka ʻia ke lawe kekahi kanaka i ka hapa nui loa o kekahi mea, a he liʻiliʻi wale nō koe na kona mau hoa.

11-10-25

Lanakila hou aku nei ka hui pōpō peku o Hawaiʻi.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 10 o Nowemapa, he Pōʻakahi. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama

E hemo hou paha ke aupuni pekelala. Holo ihola ka manaʻo o kekahi mau Kemokalaka helu wale o ka ʻAha Kenekoa, e ʻae aku i kā ka Lepupalika pila. I loko nō o ka ʻāpono ʻia e ka ʻAha Kenekoa, aia a ʻāpono ʻia e ka Hale o nā Lunamakaʻāinana, a laila, e lele aku i ka Pelekikena Donald Trump no kona pūlima.

Loaʻa aku nei ke kino kupapaʻu o Jonnaven Monalim ma Waipiʻo i Oʻahu i ka pō Pōʻalima nei. Haʻi aku nei kona ʻohana i ka mākaʻi, ua nalowale paha i ka Pōʻakolu i hala. Ua ʻike hope loa ʻia ʻo Monalim ma kahi o ka hola 7:13 o ke ahiahi o ia lā i ka haʻalele ʻana i kona hale ma Kapolei. Ua lilo ʻo Monalim i mea kōkua i ka ʻOihana Noiʻi o ke Aupuni Pekelala i ka makahiki 2004. Inā he ʻike paha no ka make ʻana o Monalim, e kāhea aku i ka helu 911, a iā CrimeStoppers paha ma ka helu 808-955-8300.

Luku aku nei ʻo Hawaiʻi iā Kāna Kieko Mokuʻāina i ka pō Pōʻaono nei ma ka helu ʻai he 38 i ka 6. He 256 ʻīā a Micah Alejado i nou ai a he ʻekolu ʻai holo. Ma mua o ia hoʻokūkū, ʻo Kāna Kieko Mokuʻāina ka helu ʻekahi o ka ʻAhahui Mauna Komohana. I kēia manawa, ua paʻi a paʻi me Boise Mokuʻāina. A i ka hopena o kēia pule, e kūʻē aku ana ia mau hui a ʻelua, kekahi i kekahi. Inā e hoʻomau aku nā Koa Ānuenue i ka lanakila, e kūʻē aku paha no ka inoa moho o ka ʻAhahui Mauna Komohana.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

He noni no Kaualehu, he pūhai aʻa.

He ʻōlelo kēia no ke kanaka mālani o ka ʻike.

11-07-25

E hoʻomaka paha ka hoʻēmi ʻia ʻana o ka lele ʻana o nā mokulele ma ke kahua hoʻolulu mokulele o Honolulu nei.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 7 o Nowemapa, he Pōʻalima. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama keia a penei ka nūhou.

Nahu ʻia aku nei ka wāwae o kekahi kanaka e ka manō i kona wā e heʻe nalu ana ma kahi o Waiʻoli ma Hanalei i ka Pōʻakolu nei. ʻO Chance Swanson ka inoa o ua kanaka lā a he kiaʻi ola ʻo ia i mahalo nui ʻia. Hoʻokumu iho nei kona makuahine, ʻo Rose Keaweamahi-Hoovler, i waihona hoʻoulu kālā ma GoFundMe i mea e kōkua ai ma ka uku ʻana i ka lapaʻau ʻia ʻana o kāna keiki kāne. Ma muli o ka ʻeleu o nā kiaʻi ola ma Hanalei i ia lā, hana koke ʻia ka mea e pau ai ke kahe ʻana o ke koko o Swanson ma ke kai, a hoʻopae ʻia maila i uka. Noke nā kiaʻi ola i ka lapaʻau ʻana iā Swanson a hiki mai nā kahu ulia a hoʻihoʻi koke ʻia akula i ke Kikowaena Lapaʻau ʻo Wilikoki. Aia ʻo Swanson ma ke Kikowaena Lapaʻau o ka Mōʻīwahine ma Oʻahu nei i kēia manawa.

Kauoha aku nei ka Luna Kānāwai ʻĀpana John McConnell o Polowikene ma Loke ʻAilana, i ka Pelekikena Donald Trump, e hoʻokaʻawale ʻia ke kālā e pono ai ka polokalamu SNAP i ka Pōʻalima, kēia lā hoʻi, i mea e lilo ai i nā kānaka o ia polokalamu nā pōmaikaʻi piha. Wahi a McConnell, ʻo kēlā hopena pule aku nei, ʻo ia ka manawa mua i kaʻa ʻole ai nā pōmaikaʻi SNAP ma ka moʻolelo o ʻAmelika Hui Pū ʻIa a ua hiki ke hōʻalo ʻia.

Ua kūkala ʻia aʻe nei ka hoʻēmi ʻia ʻana o ka lele ʻana o nā mokulele he 10 pākeneka ma nā kahua hoʻolulu mokulele he 40 o ʻAmelika Hui Pū ʻIa a me Hawaiʻi kekahi. Ma muli ia o ke pani ʻia o ke aupuni pekelala. A i kēia lā e hoʻomaka ai ke ʻoki ʻana he 4 pākeneka. A e piʻi a ka 6 pākeneka i ka Pōʻalua, a ka 8 pākeneka i ka Pōʻahā. E piha ka 10 pākeneka ke hiki aku i ka lā 14 o Nowemapa. Ma Hawaiʻi nei, he manaʻo ko ke Keʻena Halihali o ke aupuni mokuʻāina, e uku piha aku me nā pōmaikaʻi nō hoʻi i nā kānaka kuhikuhi mokulele i ʻole e hoʻēmi ʻia ka lele ʻana o nā mokulele ma ke Kahua Mokulele ʻo Daniel K. Inouye.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

Lele ka manu i Kahiki.

Hoʻopuka ʻia aku kēia i ka wā e ʻimi ʻia ana kekahi kanaka, ʻaʻole naʻe hiki ke loaʻa ʻo ia.

11-05-25

He manaʻo hou ko ke Kiaʻāina Josh Green no ka ʻohe nānā kanakolu mika.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 5 o Nowemapa, he Pōʻakolu. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

Kākoʻo kekahi mau luna o ke aupuni mokuʻāina o Hawaiʻi i ke kūkulu ʻia ʻana o ka ʻohe nānā kanakolu mika ma kekahi wahi i kūkulu ʻē ʻia ma luna o Mauna Kea. A ʻōlelo hoʻopaʻa ihola ke Kiaʻāina Josh Green, e kōkua ʻo ia ma ka hoʻokumu koke ʻana i wahi e ʻae ʻia ai ke kūkulu ʻana i ia ʻohe nānā nui wale ma kekahi wahi o luna o Mauna Kea i kūkulu ʻē ʻia ai kekahi ʻohe nānā ma mua. Pēlā ʻo Green ma kekahi leka i ka hui nāna e kūkulu i ia ʻohe nānā. A ʻo nā Kenekoa Brian Schatz lāua ʻo Mazie Hirono, a me nā Lunamakaʻāinana ʻo Ed Case lāua ʻo Jill Tokuda o ka ʻAha ʻŌlelo Lāhui, ua pūlima nō i ka leka a Green.

Pae ʻino iho nei kekahi mokulele halihali ukana o ka hui UPS ma Kenetuke i ka ʻauinalā o nehinei. E lele mai ana ua mokulele lā no Honolulu. Ma hope o ka haʻalele ʻana o ka mokulele i ke Kahua Hoʻolulu Mokulele ʻo Muhammad Ali ma Luikiwila. ʻAʻole i liʻuliʻu, pae ʻino ihola ma luna o kekahi mau hale ʻoihana ʻelua. He ʻehiku mau kānaka i make. A he mau mea hou aku paha kai make, koe aku. Aia nō ke ʻimi ʻia akula.

E hemo hou ana ke Kula Haʻahaʻa ʻo Ka Mōʻī Kamehameha III i kēia lā. Ua pani ʻia aku nei i ka Pōʻalua nei ma muli o ke ahi e lapalapa ana ma Kapalua. I ia manawa, ua pau he 80% o ke ahi i ka hoʻomalu ʻia. I kēia manawa, hoʻomalu ʻia ka 100 pākeneka o ia ahi. A hōʻike aʻela nā luna o Ke Keʻena Hoʻonaʻauao o Hawaiʻi nei, ʻaʻohe lehu a paʻu paha ma ke kahua kula a pau ihola ke ahi holoʻokoʻa i ka hoʻomalu ʻia.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

Kaʻupu hehi ʻale o ka moana.

ʻO ia hoʻi, he moku holo ma ke kai.