05-05-21

Mihi kekahi kenekoa i kāna ʻōlelo hoʻokae ʻili ʻino,

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 5 o Mei, he Pōʻakolu. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

I kēlā pule aku nei, ʻōlelo ihola ke Kenekoa Lorraine Inouye, he paʻakikī kona ʻae ʻana he ʻoiaʻiʻo ia mea ʻo ka ʻāina i kāʻili ʻia mai ke aupuni Mōʻī a he mau ʻāina ia i kāʻili ʻia mai nā ʻŌiwi Hawaiʻi. A ʻōlelo nō hoʻi ʻo ia, ʻaʻole loa ia mau mea he ʻoiaʻiʻo. I ka Pōʻalua nei, ua hōʻike ʻia kekahi ʻōlelo a Inouye e ʻōlelo ana, ua huki ʻia kāna ʻōlelo mai ka pōʻaiapili i hoʻopuka ʻia ai ia mau ʻōlelo. A ʻo ia ke kumu i lilo ai ia mau ʻōlelo i mea e ʻeha ai ka naʻau o ka poʻe Hawaiʻi. A mihi ihola nō hoʻi ʻo ia i kāna mau ʻōlelo. I ka lā 28 o ka mahina ʻo ʻApelila, kākau ihola ʻo Ka Lāhui Hawaiʻi i leka iā Ron Kouchi, ka Pelekikena o ka ʻAha Kenekoa, me ka ʻōlelo ʻana, he ʻōlelo hoʻokae ʻili ʻino kā Inouye, a koi akula i ka nuku iā ia a e kāpae ʻia ʻo ia mai kona kūlana poʻo kōmike. A ua noi nō hoʻi i mihi. A ʻo ia paha ke kumu a Inouye i mihi ai. Akā, wahi a Healani Sonoda-Pale, ka waha ʻōlelo o Ka Lāhui Hawaiʻi, kaumaha ihola ʻo ia i ka pane aloha ʻole a ke kenekoa. A he pono ke kenekoa ke ʻae i ka ʻoiaʻiʻo o ka moʻolelo o ka lāhui Hawaiʻi. He nui nā wahi e aʻo mai ai no ka moʻolelo o nā ʻāina i kāʻili ʻia mai ke aupuni Mōʻī a me ka hoʻokahuli aupuni. A ʻoiai he luna ʻo ia i koho ʻia e ka lehulehu, ʻaʻohe kumu e naʻaupō ai pēlā.

Lilo aku nei ka inoa moho pōpō paʻipaʻi o ka ʻAhahui Kula Uku o Honolulu i nā kāne o ka Punahou i ka pō Pōʻalua nei. Suipa lilo iho nei ʻo Punahou iā Kamehameha, he 25 i ka 17 ma ka pāʻani mua, a he 25 i ka 11 ma ka pāʻani ʻelua. I ke kau nei i hala, ʻaʻole i hāule iki ʻo Punahou. He ʻehiku hoʻopio a Keau Thompson. A ʻo Nate Loose, he ʻelima āna hoʻopio, he ʻekolu āna paku. A he ʻeki nō hoʻi kāna. ʻO Aidan Tune, he ʻekolu āna hoʻopio a hoʻokahi āna ʻeki. ʻO Ryder Hsiung, he ʻelua āna hoʻopio a ʻelua āna paku. ʻO Noa Haine, he ʻekolu āna hoʻopio a he ʻelua hānai. A ʻo Keegan Au Yuen, he 18 āna hānai a ʻelua hoʻopio.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

E kuhikuhi pono i nā au iki a me nā au nui o ka ʻike.

E aʻo ʻia nā mea like ʻole i pili i ke kumuhana, ʻo nā mea nui a me nā mea iki kekahi.

05-03-21

ʻO Molokaʻi nō paha ka ʻoi.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 3 o Mei, he Pōʻakahi. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

Kau aku nei ʻo Diane Mokuau i ka hano hāweo. Ua koho ʻia ʻo Mokuau, ʻo ia ke Kahu Puke Kula ʻOi o ka Makahiki 2021. Lilo aku nei iā ia he $2,500 a me nā lako he $2,500 ka waiwai ʻiʻo. ʻO Mokuau ke kahu puke o ke Kula Kiʻekiʻe o Molokaʻi, a ʻo ia nō hoʻi ka luna hoʻolaukaʻi papa haʻawina. ʻO ka moʻohelu kālā o ka makahiki no kona hale waihona puke, he $4,500 wale nō. Akā, nui kāna mau puʻu kālā i noi aku ai i mea e kākoʻo ai i nā haumāna. ʻO kekahi noi puʻu kālā a Mokuau a me kekahi i kākau ai, ua kapa ʻia ʻo “Molokaʻi LIVE”. A lilo maila he $1,000,000 no nā makahiki he ʻelima. Ma o ia puʻu kālā, ua mālama ʻia nā hana like ʻole ma hope o ke kula i mea e holomua ai nā haumāna kula waena a me ke kula kiʻekiʻe ma nā haʻawina a me kā lākou ʻoihana ma hope o ke kula.

Ua ulukū ihola ka noʻonoʻo o kekahi poʻe o Puna i ka lōʻihi o ke kali ʻana ʻo ka hoʻoponopono ʻia ʻana o nā alanui a me kahi e hiki aku ai i ke ala hoʻolana moku o Pohoiki. ʻO ka nui o ka pohō o ka ʻōnaepuni, he $236.5 miliona, ʻo ia hoʻi, he 13 mau alanui a ʻoi, he 14.5 mile o nā paipu wai, he 900 pou uila a me kekahi mau mea hou aku. E hoʻomaka ana ka hana ma ke Alanui ʻo Pohoiki i ka mahina ʻo Kepakemapa. A e hoʻomaka ana ka hoʻoponopono ʻana i kekahi alanui i uhi ʻia i ka pele, ʻo ke Alaloa 137, a me ke Alanui ʻo Haleipukukui, i ka mahina ʻo Malaki o ka makahiki 2022.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

ʻAʻohe pahuna ihe hala a ka Maluakele.

He ʻōlelo kēia no ke kanaka i kō kona pahuhopu i nā manawa a pau.q

04-30-21

ʻEha ihola kekahi mau kānaka i ka pōhaku kaʻa.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 30 o ʻApelila, he Pōʻalima. Welina e nā makamaka heluhelu. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

Ua ʻeha kūkonukonu ihola kekahi mau kānaka ʻelua, he 25 makahiki o kekahi, a he 27 makahiki o kekahi, ma ka Wailele o Lulumahu ma Pauoa i ka Pōʻahā nei. I ke awakea, ma kahi o ka hola 1:40 [ma kahi o ka iwakālua minuke i koe kani ka hola ʻelua], e noho ana ia mau kānaka ʻelua a kaʻa ihola he pōhaku a he mau pōhaku paha a pā pono ihola lāua. ʻO ke kanaka nona nā makahiki he 25, aia nō ma ke kūlana kūpilikiʻi. A ʻo ke kanaka nona nā makahiki he 27, aia ma ke kūlana kūkonukonu.

E hoʻomaka ana ka Hoʻokūkū Inoa Moho Pōpaʻipaʻi o nā kāne o nā Kulanui o ʻAmelika. ʻO ka puni mua, aia i ka lā 3 o Mei. E kūʻē ana ʻo Pene Mokuʻāina iā Pelemone Ape. ʻO ka puni ʻelua, aia i ka lā 4 a he ʻelua hoʻokūkū o ia lā. E kūʻē ana ke Kulanui o Kaleponi ma Kāna Palapala iā Pepakine. A ʻo ka lua o ka hoʻokūkū, e kūʻē ana ʻo Lui i ka lanakila o ka hoʻokūkū ma waena o Pene Mokuʻāina a me Pelemone Ape. A ʻo ka puni ʻekolu, aia i ka lā 6 o Mei. A ʻo ko Hawaiʻi kekahi o nā hui o ia lā. E kūʻē ana ʻo Hawaiʻi iā Kana Palapala a iā Pepakine paha. A ʻo Berigama Iana, e kūʻē ana i ka lanakila o ka hoʻokūkū me Lui. A ʻo nā lanakila o ia mau hoʻokūkū hope, e kūʻē ana no ka inoa moho o ke ao nei i ka lā 8 o Mei.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

Hea wawalo ke kai o ʻŌʻōkala.

He ʻōlelo hoʻokolohe ia ke lohe ʻia ka leo nui loa o kekahi.

04-28-21

ʻO Hawaiʻi nō ka ʻoi ma ka pāʻani pōpō paʻipaʻi.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 28 o ʻApelila, he Pōʻakolu. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

Aloha nō kahi kenekoa o Hawaiʻi nei. Ua loaʻa aku nei ʻo Kenekoa Kalani English i ke KOVITA-19 i ka mahina ʻo Nowemapa i hala i kona manawa e huakaʻi ana me kona ʻohana ma ka ʻāina ʻē. Ua ʻūpalu wale iho nō nā ʻōuli. ʻO ka mea minamina, e kūlōʻihi ana kekahi mau ʻōuli, ʻo ka mālohi mau, ʻo ka pilikia i ka poina wale, a me ka pōwehiwehi o ka noʻonoʻo. No laila, e haʻalele loa ana ʻo English i kona kūlana Kenekoa i ka lā mua o ka mahina ʻo Mei. No Hāna, Maui ʻo English, a aia ʻo ia ma ka ʻAha Kenekoa mai ka makahiki 2000. Na nā luna o ka ʻAoʻao Kemokalaka e koho i ʻekolu mau moho a na ke Kiaʻāina David Ige e koho i ka mea nāna e pani i ka mākālua.

Kau aku nei kekahi mea pāʻani pōpō paʻipaʻi o ke Kulanui o Hawaiʻi i ka hano hāweo. ʻO Rado Parapunov kona inoa, a koho ʻia ihola ʻo ia, ʻo ia ka Mea Pāʻani ʻOi o ka Makahiki o ka ʻAhahui Komohana Nui. Ua lilo nō hoʻi ia kūlana hanohano iā Parapunov i kēlā makahiki aku nei. ʻO ia ka mea pāʻani pōpō paʻipaʻi mua o Hawaiʻi i lilo ʻo ia ka mea pāʻani ʻoi o ka makahiki o ka ʻahahui ma kekahi mau kikina ʻelua, ma hope kekahi o kekahi.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

He pili wehena ʻole.

ʻO ia hoʻi, he pili koko.

04-26-21

E ʻae ʻia ana paha ka mālama ʻia ʻana o nā iwi e like me ka hana a nā kūpuna o ke au i hala.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 26 o ka mahina ʻo ʻApelila, he Pōʻakahi. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

ʻO kēia lā, ka Pōʻakahi hoʻi, ka lā hope loa no ka waiho inoa ʻana i ka inoa o nā ʻŌiwi Hawaiʻi i lālā no ka pānela nāna e hāpai i ke ala e hoʻokele ʻia ai nā hana hoʻomalu pono iā Maunakea. He ʻumi kumamālima ana lālā o ia pānela, he luna hoʻomalu, he ʻehiku limahana aupuni a he ʻehiku ʻŌiwi Hawaiʻi. ʻŌlelo maila ʻo Healani Sonoda-Pale, e paipai ana Ka Lāhui Hawaiʻi ʻaʻole e komo i ia hana, ʻoiai, ʻo Scott Saiki kekahi ma ia hana, a he kūpaʻa ʻo ia ma hope o ka ʻOhe Nānā Kanakolu Mika. A wahi a Kealoha Pisciotta o ka Mauna Kea Hui, like kēia pānela me kekahi hui i hoʻokumu ʻia ma ka makahiki 2000, akā, ua huli kua ʻia nā ʻŌiwi Hawaiʻi i kākoʻo ʻole i ka TMT a me ke kūkulu ʻana ma luna o Mauna Kea.

Aia nō kekahi kōmike nona nā Lunamakaʻāinana a me nā Kenekoa ke hoʻololi aku nei i ka Pila Kenekoa 1021. He pila ia e ʻae ana i ke kanu ʻana i ke kanaka i hala e like me ke kanu ʻana o ka Hawaiʻi o ka wā kahiko. Na ia kōmike e kūkākūkā a holo like ka manaʻo, ʻoiai, ua ʻāpono ʻia nō kekahi mana o ka pila e ka Hale Lunamakaʻāinana piha a me kekahi mana e ka ʻAha Kenekoa piha.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

Mai puni aku o hei i ka ʻupena a ka Lawakua.

ʻO ia hoʻi, ʻaʻohe kumu e hilinaʻi ai i ka ʻōlelo a kekahi.

04-23-21

Hoʻopiʻi ʻia ke Kūlanakauhale e ka wahine nāna ke kāne i make i ke kī pū ʻia e ka mākaʻi.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 23 o ʻApelila, he Pōʻalima. Welina e nā makamaka heluhelu. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

Ua make ʻo Lindani Myeni i ke kī pū ʻia e ka mākaʻi i ka lā 14 o ka mahina ʻo ʻApelila. A waiho aku nei kāna wahine, ʻo Lindsay Myeni, i hoʻopiʻi i ke kūlanakauhale a me nā mākaʻi ʻekolu i hihia akula ma ia ahiahi i make ai ʻo Myeni. Ua ʻōlelo ka wahine a Myeni, ʻaʻole hōʻike mai i nā ʻike no ka make ʻana o kāna kāne. Ua noi ʻia nā lipine 911, ka ʻōlelo a ka mea hoʻouna hikiwawe i nā mākaʻi, a me ka māhele wikiō ma mua a ma hope nō hoʻi o ka māhele wikiō a ka ʻOihana Mākaʻi o Honolulu i hoʻolaha ai. ʻAʻohe naʻe wahi mea a loaʻa mai.

Ua hoʻomaka iho nei ka Hoʻokūkū Inoa Moho Pōpō Paʻipaʻi o ka ʻAhahui Komohana Nui. ʻAʻole naʻe i pāʻani nā Koa Ānuenue no ka mea, ua lele wale i ka puni ʻelua, ʻoiai, ʻo Hawaiʻi ka hui nāna nā lanakila nui loa o ia ʻahahui ma ke kau nei a ʻo ia nō hoʻi ka hui helu ʻekahi o ka hoʻokūkū. Ua lanakila aku nei ke Kulanui o Kaleponi ma Kāna Kieko ma luna o Cal State Northridge i ka Pōʻahā nei, a no laila, ʻo ia ana ka hoa paio o nā Ānuenue i ka hola ʻehiku o kēia ahiahi. I ka hapalua hola ʻehā o ka ʻauinalā, e kūʻē ana ke Kulanui o Kaleponi ma Kāna Palapala iā ke Kaha Loa. ʻO nā hui lanakila ʻelua ke ʻāʻumeʻume aku no ka inoa moho o ka ʻAhahui Komohana Nui i ka hola 7:00 o ke ahiahi Pōʻaono.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

Aia nō i ke au a ka wāwae.

He pane kēia ke nīnau ʻia, “E hele ana ʻoe i hea?”

04-21-21

Ua kau ka ʻōlelo hoʻoholo no Derek Chauvin.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 21 o ʻApelila, he Pōʻakolu. Welina e nā makamaka heluhelu. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

Ua kau aʻela ka ʻōlelo hoʻoholo a ke kiule no Derek Chauvin, he mākaʻi ma mua no Mineapoli. Ua pili nō ʻo Chauvin i ka hewa ma ka pepehi kanaka ulia ma ke kēkelē ʻelua, ma ka pepehi kanaka ma ke kēkelē ʻekolu a ma ka lawe ola ma ke kēkelē ʻelua. Ma ka lā 25 o ka mahina ʻo Mei o kēlā makahiki aku nei, ua make ihola ʻo George Floyd ma muli o ke kukuli ʻana aku o Chauvin ma ka ʻāʻī o Floyd no nā minuke he ʻeiwa me ka hapa. A i hopu ʻia ʻo Floyd i kona hoʻohuoi ʻia no ka hāʻawi ʻana aku i ke kālā hoʻopunipuni, he pila ʻaluʻalu o $20, ma ke kūʻai ʻana mai i ka ʻope kikaliki. E kau ana ka ʻōlelo hoʻopaʻi o Chauvin ke hala nā mahina ʻelua. ʻO ka hoʻopaʻi ʻoi no ka hoʻopiʻi koʻikoʻi loa, he 40 makahiki o ka noho paʻahao ʻana.

E noi ke Kiaʻāina Yuriko Koike o Tokyo lāua ʻo ke Kiaʻāina Hirofumi Yoshimura o Osaka i ke aupuni o Iāpana i ke kūkala i ka ulia pōpilikia ma muli o ka maʻi ahulau. Aia nō ke māhuahua hou aʻela ma ia mau wahi. ʻO Tokyo ke kapikala, a ʻo Osaka ka helu ʻelua o nā kūlanakauhale nui loa o Iāpana. Ma Tokyo, he 843 mau kānaka i loaʻa i ke COVID-19 i ka Pōʻakolu. ʻAkahi a hoʻomaka ke aupuni o Iāpana i ke ʻō ʻia ʻana o ka lehulehu i ka lāʻau koʻokoʻo i kēia mahina nei, ʻo nā kānaka i piha nā makahiki he 65 a ʻoi. I loko nō o ia mau pilikia, ua paʻa ka manaʻo o ke Kuhina Nui Yoshihide Suga, e hoʻomaka nō nā Pāʻani ʻOlimepika ma Tokyo i ka lā 23 o ka mahina ʻo Iulai.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

Hāʻule i ka hope waʻa.

He ʻōlelo no ke kanaka i hiki hope loa mai, a i hiki lohi mai paha.

04-19-21

He mau polokalamu kula kauwela manuahi ke mālama ʻia ana i kēia kauwela.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 19 o ʻApelila, he Pōʻakahi. Welina e nā makamaka heluhelu. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

E mālama ʻia ana kekahi mau polokalamu kula kauwela e nā kula aupuni he 230 a ʻoi a puni kēia pae ʻāina nei. I mea ia e kōkua ai i nā haumāna ʻoiai he makahiki kula kūpikipikoʻō ka makahiki nei i hala ma muli o ka maʻi ahulau. Eia mai kekahi mau mea e mālama ʻia ana, ʻo nā papa maʻa mau no ka ʻai, ʻo ke kikowaena aʻo, ʻo ke kākoʻo no nā haumāna nele i ke kōkua kūikawā ʻole, ʻo ka polokalamu holo mīʻoi ma kekahi mau kumuhana, a me ka polokalamu hoʻomākaukau haumāna no ke kulanui. A no nā keiki e komo ana i ka papa māla aʻo, i komo ʻole i ke kula kamaliʻi, e mālama ʻia ana kekahi papa hoʻomākaukau. ʻO kekahi, e hiki ana i nā haumāna o ka papa kiʻekiʻe loa ke hoʻomau i ka hapahā ʻehā a i ke kauwela i mea e hoʻokō ai i nā ʻai e pono ai ka puka ʻana. A ʻo ia mau polokalamu, he manuahi nō.

Ua loaʻa maila ka poloka kokī ma Waimānalo. I ka mahina ʻo Pepeluali, ua hōʻike aku kekahi kanaka e noho ana ma laila no kona lohe ʻana i ka poloka kokī. Akā, i ka hele ʻana aku o nā luna nānā o ka ʻOihana Mahi ʻAi o Hawaiʻi i ia pō, ʻaʻohe wahi poloka i lohe ʻia a i loaʻa mai hoʻi. Ma hope mai, he ʻelima manawa o ia mau luna nānā i hele hou ai, a loaʻa mai nō nā poloka he ʻekolu a emi mai i kēlā me kēia manawa. A lohe ʻia nō hoʻi nā poloka kokī ma kekahi mau wahi e pili ana. A ʻāpono ʻia ka huli ʻana ma ia mau wahi pili, a ma ka mahina ʻo Malaki, loaʻa maila nā poloka kokī he 33. A ma kēia mahina nei ʻo ʻApelila, ua loaʻa hou maila he 18 i ka lā 9, a he 14 i ka lā 15. ʻO ka lua kēia o ka manawa i loaʻa mai ai ka poloka kokī ma Oʻahu nei. I ka mahina ʻo Iune o ka makahiki 2003, ua loaʻa maila ma Wahiawā. Akā, ua hoʻopau loa ʻia ma laila ma hope o nā makahiki ʻekolu.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

ʻAʻohe hua o ka maiʻa i ka lā hoʻokahi.

He pane kēia i ke kanaka ahonui ʻole.

04-16-21

Kī pū ʻia kekahi kanaka e ka mākaʻi a make.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 16 o ʻApelila, he Pōʻalima. Welina e nā makamaka.

ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

Ua make kekahi kanaka i ke kī pū ʻia e ka mākaʻi ma Nuʻuanu i ka pō Pōʻakolu nei. ʻO Lindani Sanele Myeni kona inoa. He 29 ona makahiki a no ʻApelika Hema ʻo ia. ʻAʻohe pū ma ka lima o Myeni. Ua ʻōlelo ʻia, komo wale akula ʻo Myeni i loko o ka hale o kekahi ʻohana a e hoʻāʻo ana ʻo ia e kamaʻilio me nā kānaka o ka hale. Ma hope mai, haʻalele ihola ʻo Myeni i ka hale. I ka hiki ʻana o ka mākaʻi i laila, aia ʻo Myeni ma luna o kona kaʻa. Lele ihola ʻo ia i lalo a hoʻomaka akula i ka hele aku i kekahi o nā mākaʻi. A laila, kāhea kekahi mākaʻi, e kū ʻo Myeni a moe ma ka honua. ʻO ka huli akula nō o Myeni a holo akula i ia mākaʻi me ke kuʻi ʻana aku iā ia he mau manawa. Hiki maila ke kolu o ka mākaʻi, a kī uila ʻo ia iā Myeni, he mea ʻole naʻe ia iā ia. Kuʻi akula ʻo Myeni i ke kolu o ka mākaʻi a laila hoʻomaka e holo hou aku no ka mākaʻi āna e kuʻi ana ma mua, kī akula ʻo ia i hoʻokahi pōkā iā Myeni, kiomana ihola ʻo Myeni ma luna o ia mākaʻi me ka noke aku i ka pāluku iā ia. A laila, kī maila kekahi mākaʻi iā Myeni he ʻekolu manawa. A hina ihola ʻo Myeni. ʻO ka mea ʻāpiki, ʻaʻole i hopu ʻia ʻo Myeni ma mua no ka hana kalaima.

E holo mua ana ke Keʻena Kuleana Hawaiʻi ma ka hoʻolālā ʻana i ke kūkulu ʻana i nā ʻeka he 30 ma Kakaʻako i loko nō o ke kūʻē ʻana o kekahi poʻe o ke kaiāulu a me ka ʻaha kenekoa o Hawaiʻi. A he kānāwai nō hoʻi e pāpā ana i ke kūkulu ʻana i kahi noho ma laila. I ka Pōʻahā nei, ua hoʻokumu iho nei ka Papa Kahu Waiwai o ke Keʻena Kuleana Hawaiʻi i kekahi pānela no ka ʻimi ʻana a loaʻa kahi papa helu o nā kānaka kūkā kūkulu, ka noiʻi ʻana i nā lula ʻāina a waiwai ʻoihana kālepa a me ka hai paha i ke kanaka hoʻolālā kaiāulu.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

ʻAi nō ka ʻiole a haʻalele i kona kūkae.

He ʻōlelo kēia no ke kanaka maua, ʻaʻole ʻo ia hōʻike i ka mahalo i ka mea i hana loko maikaʻi iā ia.

04-14-21

Paʻakūkū ke koko o kekahi mau wāhine ma muli o ka lāʻau koʻokoʻo a ka hui ʻo Johnson & Johnson.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 14 o ʻApelila, he Pōʻakolu. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou,

He mau koko paʻakūkū ko kekahi mau wāhine i ʻō ʻia i ka lāʻau koʻokoʻo COVID-19 a ka hui ʻo Johnson & Johnson. He ʻeono lākou a ʻo kekahi, ua make ihola. A no laila, no ka manawa, e hoʻōki ʻia ke ʻō ʻia ʻana o ka lāʻau koʻokoʻo a J&J. Ua ʻike ʻia nā ʻōuli o ke koko paʻakūkū mai ka ʻeono a ka ʻumi kūmākolu mau lā ma hope o ke ʻō ʻia ʻana o ia mau wāhine ʻeono i ka lāʻau koʻokoʻo a J&J. Ua loaʻa maila he 47,612 māhele o ia lāʻau koʻokoʻo i ka mokuʻāina ʻo Hawaiʻi a ʻō ʻia aku nei he 17,808 māhele lāʻau. A hiki i kēia manawa, ʻaʻohe kanaka ma Hawaiʻi nei i hōʻike mai he koko paʻakūkū ko lākou ma hope o ke ʻō ʻia ʻana i ka lāʻau koʻokoʻo a J&J. Akā, inā ua ʻō ʻia ʻoe i ia lāʻau, e makaʻala i nā ʻōuli, ʻo ia hoʻi, ʻo ka ʻapiʻapi ma ka hanu ʻana, ke poʻo huaʻi, ka ʻeha o ka ʻōpū a me ka ʻeha o ka wāwae.

I ka lā mua o ka mahina ʻo Iulai, e piʻi ana he 10% ka uku makahiki o ke kiaʻāina, nā luna kau kānāwai, nā luna kānāwai a me nā luna o nā keʻena aupuni mokuʻāina o Hawaiʻi. Akā, e hoʻopaneʻe ʻia ana a hiki i ka mahina ʻo Ianuali o ka makahiki 2023. I holo ka manaʻo e hoʻopaneʻe ʻia ka piʻi o ka uku makahiki ma muli o ka pilikia i ka maʻi ahulau COVID-19. Aia nō ka pila ma ka Hale o nā Lunamakaʻāinana i kēia manawa a e koho pāloka hou ana lākou i ka Pōʻahā. Kākoʻo nō hoʻi ke Kiaʻāina David Ige.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

He ʻīnaʻi na ka wela a ka lā.

He ʻōlelo kēia no ke kanaka i moʻa loa kona ʻili i ka lā.