01-10-18

He mau puʻu kālā ke lilo aku i kekahi mau keʻena hana keaka o nā kula kiʻekiʻe o ʻAmelika Hui Pū ʻia.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 10 o Ianuali, he Pōʻakolu. Welina e nā makamaka heluehlu. ʻo Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

Aloha nō. He ulia kaʻa ma Hauʻula i ke kakahiaka nui o ka Pōʻalua nei. E holo aku ana kahi kalaka ʻāhinahina no ka hikina ma ke Alanui ʻĀina Hoʻopulapula Hauʻula a paheʻe akula he mau haneli kapuaʻi a hoʻokuʻi akula i kekahi kumu lāʻau ma kahi uakeʻe o ke alanui a kahuli aʻela ke kalaka. ʻEkolu kanaka o luna o ia kalaka. A lawe koke ʻia akula i ka haukapila. ʻO ka ʻōhua o ka noho o mua, lawe ʻia akula i ka Haukapila o Kahuku ma ke kūlana kūpilikiʻi, kahi ona i make ai. A ʻo ka mea kalaiwa a me kekahi ʻōhua, lawe ʻia akula i ka Haukapila ʻo ka Mōʻīwahine. Ma ke kūlana kūpilikiʻi nō hoʻi lāua, akā, ua maikaʻi iki aʻela a ma ke kūlana kūkonukonu i kēia manawa. Wahi a ka ʻoihana mākaʻi, ʻo ka holo nui a me ka wai ʻona kekahi mau kumu o ka ulia kaʻa. ʻO kekahi pilikia, ʻaʻole i hoʻopaʻa aku ia mau kānaka ʻekolu i ka ʻili kuapo.

E pōmaikaʻi auaneʻi kekahi mau kula kiʻekiʻe he 50 a puni ʻo ʻAmelika Hui Pū ʻIa. Hōʻike aʻela ka hui hoʻolele kiʻi ʻo NBC, ua hoʻokaʻawale ʻia he $500,000 i mau puʻu kālā no nā keʻena hana keaka o nā kula kiʻekiʻe o ʻAmelika. Aia ana he polokalamu kīwī hou ma NBC i kapa ʻia ʻo Rise, a he moʻolelo ia e pili ana i kekahi kumu nāna i hōʻeuʻeu i ke keʻena hana keaka o kona kula kiʻekiʻe. A he polokalamu kīwī ia e pili ana i kekahi moʻolelo ʻoiaʻiʻo. A ʻo ia paha ke kumu i manaʻo ai ʻo NBC e kākoʻo aku i nā keʻena hana keaka o ʻAmelika. ʻO ʻAuliʻi Cravalho kekahi o nā mea hana keaka ma ka polokalamu ʻo Rise. E waiho aku nā kula kiʻekiʻe i nā palapala noi ma NBC.com/Rise a hiki i ka lā 6 o Pepeluali.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

Pohu ka nohona, ua lulu kohekohe.

ʻO ia hoʻi, ua mālie nā mea a pau.

01-09-18

Aia nō ʻo Alabama ke kū kilakila aʻela.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 9 o Ianuali, he Pōʻalua. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

ʻO Alabama nō ka ʻoi o nā kulanui pāʻani pōpō pekupeku o ʻAmelika. Lilo aku nei ka inoa moho pōpō peku o nā kulanui i ke Kai ʻUla i ka pō Pōʻakahi nei ma ka lanakila ʻana aku nei ma luna o Keokia ma ka helu ʻai he 26 i ka 23. Akā, ma hope o ka hapahā ʻelua, kohu mea lā, na nā ʻĪlio Pulu o Keokia e kāʻili i ka lanakila, ʻo ka helu ʻai i ia manawa, he 13 a Keokia, a he hua nēnē kā Alabama. Akā, holo ihola ka manaʻo o Nick Saban, ke kumu aʻo o Alabama, e huki ʻia ʻo Jalen Hurts, ka ʻalihikūlele hui mua, a e hoʻokomo aku iā Tua Tagovailoa, ka ʻalihikūlele hui ʻelua. No Hawaiʻi nei nō ʻo Tagovailoa, a ʻo Kāna Lui kona kula kiʻekiʻe i pāʻani pōpō peku ai. A ʻo ka makahiki mua kēia āna o ka pāʻani ʻana no Alabama. Akā, hilinaʻi ihola ʻo Saban i ua kāʻeʻaʻeʻa lā o Kāna Lui. A ʻike ʻia aʻela nā ʻai a ka uʻi. Ua maikaʻi ihola nō hoʻi ka hana a ka ʻaoʻao kūpale, a i ka hopena o ka hapahā ʻehā, ua paʻi a paʻi aʻela, he 20 a Keokia, a he 20 a Alabama. A ma ka wā pāʻani kaulele, lilo mua ka pōpō iā Keokia, a loaʻa ihola he 3 ʻai ma ka peku ʻana a Rodrigo Blankenship i ka pōpō he 51 ʻīā. A i ka hina mua o Alabama, kulaʻi ʻia akula ʻo Tagovailoa a hina he 16 mau ʻīā ma hope o ka laina hoʻouka. A lana aʻela paha ka manaʻo o nā ʻĪlio Pulu, ʻo lākou ke lanakila. Eia naʻe, i ka hina ʻelua, hiu aʻela ʻo Tagovailoa, a nou akula i ka pōpō iā Devonta Smith he 41 ʻīā a loaʻa ihola ka ʻai holo, a lilo ai ʻo Alabama, ʻo ia ka ʻoi.

Hoʻomaka ihola ʻo Colleen Hanbusa i kāna hana paipai kālai ʻāina no kona alualu ʻana aku i ke kūlana kiaʻāina. Hoʻohalahala akula ʻo Hanabusa i ke Kiaʻāina David Ige no ka hiki ʻole iā ia ke alakaʻi. A he pono ke alakaʻi hou i mea e emi ai nā pilikia e kū nei, ʻo kahi noho emi kūpono, a ʻo ka lawa o nā kūlana hana no nā hanauna e hiki mai ana. ʻO Hanabusa, ʻaneʻane e piha nā makahiki he 20 i kona lawelawe ʻana i ka hana ona i koho ʻia ai e ka lehulehu. He kenekoa mokuʻāina ʻo ia no nā makahiki he 12, a ʻo ia ka wahine mua i lilo ihola, ʻo ia ka pelekikena ʻAha Kenekoa mokuʻāina ma ka moʻolelo o Hawaiʻi nei. A he ʻehiku ona makahiki e hana ana ma ke ʻano he lunamakaʻāinana ʻAmelika Hui Pū ʻIa.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

Pau kuhihewa i ka nani o ʻAipō.

Hoʻopuka ʻia kēia ʻōlelo i ka wā e ʻike maka ai kekahi i ke ʻano ʻiʻo o kekahi kanaka, kekahi wahi a me kekahi mea ʻē aʻe paha.

01-08-18

He kaʻi huakaʻi no ka hoʻomanaʻo ʻana i ka hoʻokahuli aupuni Mōʻī.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 8 o Ianuali, he Pōʻakahi. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

Holo ihola ka manaʻo o ka Loio Kuhina Douglas Chin e haʻalele i ia kūlana i ka lā 15 o Malaki i mea e alualu aku ai i ke kūlana Lunamakaʻāinana ʻAmelika Hui Pū ʻIa. ʻO ke kūlana ia o Colleen Hanabusa i kēia manawa, akā, e haʻalele ana ʻo Hanabusa no ke alualu ʻana i ke kūlana kiaʻāina i kēia makahiki. Ua hoʻokohu ʻia ʻo Chin ʻo ia ka loio kuhina i ka makahiki 2015. A nui kāna hana ma ka waiho ʻana he mau hoʻopiʻi i nā papa hana a ka Pelekikena Donald Trump, ʻo kekahi, ʻo ia ka hoʻohāiki ʻana i ke komoneʻe ʻana o nā kānaka o kekahi mau ʻāina ʻē. ʻO kekahi mau kānaka e alualu ana i ia kūlana lunamakaʻāinana, ʻo ia ka Luna ʻAha Kūkā Ernie Martin, ʻo Kenekoa Donna Mercado Kim, a me Lunamakaʻāinana Kaniela Ing.

ʻOnipaʻa Kākou. I ka lā 17 o Ianuali, kēia Pōʻakolu aʻe, e mālama ʻia ana kahi hanana hoʻomanaʻo i ka lā i hoʻokahuli ʻia ai ke aupuni Mōʻī. ʻO ka piha ʻana ia o ka makahiki 125. E hoʻomaka ana kahi kaʻi huakaʻi ma Mauna ʻAla a e kaʻi like ana a i ka Hale Aliʻi ʻo ʻIolani. Ma ke Kapikala, e haʻi ʻōlelo ana ka Polopeka Jon Osorio a me John Waiheʻe, he kiaʻāina ma mua. A ma ka Hale Aliʻi, e haʻi ʻōlelo ana kekahi mau Hawaiʻi Alakaʻi, ʻo Andre Perez, ʻo Kahoʻokahi Kanuha, ka Polopeka Kaleikoa Kaʻeo, ka Polopeka Williamson Chang, ʻo Kamanaʻopono Crabbe, ka luna hoʻokō o ke Keʻena Kuleana Hawaiʻi a me Mililani Trask. A i ka hola 6:00 o ke ahiahi o ia lā hoʻokahi, e mālama ʻia ana ʻo E ola nā Mele Lāhui ma ka ʻAha Hoʻokolokolo Kiʻekiʻe ma ke Alanui ʻo Mōʻī. Ma laila e hōʻikeʻike ʻia ai ka hana a ka Hawaiʻi ma ka hōʻike ʻana i nā mea kālai ʻāina ma o ke mele a me ka hula a me nā palapala a me nā moʻolelo nūpepa e pili ana i ka hoʻokahuli aupuni.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

Mai ke kumu a ka wēlau.

ʻO ia hoʻi, ʻo ka mea holoʻokoʻa.

12-20-17

ʻAʻole i make i ka lāʻau make nā koholā pailaka i loaʻa ma Kauaʻi.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 20 o Kēkēmapa, he Pōʻakolu. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

I ka mahina ʻo ʻOkakopa, loaʻa maila he ʻelima koholā pailaka make ma Kauaʻi. ʻElua o lākou, ua pae akula i uka o ke Kahakai o Kalapakī. A ʻekolu o lākou, e lana wale aʻe ana nō ma ke Awa Kū Moku o Nāwiliwili. Kuhi ihola kekahi, i make ia mau koholā pailaka i ka lāʻau hoʻomake ʻiole i lū ʻia aku nei ma Lehua i nā mahina ʻo ʻAukake a me Kepakemapa. Akā, ma ka hōʻike a ka ʻOihana Mahiʻai o ʻAmelika Hui Pū ʻIa, ʻaʻohe wahi lāʻau hoʻomake ʻiole i loaʻa ma ke ake o ia mau koholā. ʻAʻole naʻe i akāka mai ko lākou kumu i make ai. Aia nō nā akeakamai ke noiʻi akula.

ʻO kahi o ka hale kūʻai ʻo Sports Authority ma mua ma ke Alanui ʻo Ward, e lilo ana i mākeke maluhale i kēia makahiki aʻe. E hoʻopukapuka ana ʻo Chris Ulu, ka mea nona kahi waihona ʻo Storkeeper Self Storage, a me kekahi hoa ona he $1.5 miliona no ka hoʻoponopono ʻana i ia hale. ʻAkahi nō ʻo Ulu a pūlima i ka palapala hoʻolimalima me ka hui nona ia ʻāina. E hemo ana ia mākeke i ka mahina ʻo Mei. A ʻo nā ʻoihana o loko, e kūʻai ana i nā mea like ʻole i hana ʻia ma Hawaiʻi nei. ʻO ka nui loa o nā ʻoihana o loko, he 250. A ʻo ka uku hoʻolimalima o ka mahina, he $2,100 no kahi wahi he 100 kapuaʻi kuea, a he $1,500 no kahi wahi he 50 kapuaʻi kuea.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

Nei ka honua, he ōlaʻi ia.

ʻO ia hoʻi, ʻike ʻia ke ʻano o kekahi mea ma kāna hana.

 

12-19-17

He manaʻo ko ka loio kuhina o Hawaiʻi e lilo i luna makaʻāinana.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 19 o Kēkēmapa, he Pōʻalua. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

Hōʻike aʻela ka Loio Kuhina Douglas Chin i ka lehulehu, e alualu ana ʻo ia i ke kūlana luna makaʻāinana e waiho hakahaka nei. A i hakahaka ma muli o ka haʻalele ʻana iho o ka Luna Makaʻāinana Colleen Hanabusa i ia kūlana i mea e alualu ai i ke kūlana kiaʻāina. Na ke Kiaʻāina David Ige i hoʻokohu iā Chin i loio kuhina i ka makahiki 2015. ʻO nā hihia o ka makahiki nei i hala, no nā hana like ʻole a ka Pelekikena, ʻo ia ke kumu i holo ai ko Chin manaʻo e alualu i ke kūlana luna makaʻāinana.

Ua hala akula kahi puʻukani Kalikiano i ke ala hoʻi ʻole mai i ka Pōʻaono nei. ʻO Randy Hongo nō ia. E hele aku ana ʻo Hongo i kahi hale mālama ʻelemakule no ka hīmeni ʻana me kahi papa hīmeni a hula a ʻo ia kona wā o ka maʻule ʻana. Ua hānau ʻo Hongo i ka lā mua o Iulai o ka makahiki 1947 ma Hilo. A male akula me kāna wahine, me Gay, i ka makahiki 1971. A ma ia hui ʻana, he 19 o lāua pāleo. A lilo akula he ʻeono Makana Nā Hōkū Hanohano iā lāua. Haʻalele maila ʻo Hongo i hope nei, i kāna wahine a me kā lāua keiki kāne ʻo Andrew. Aia nō ke anaina hoʻolewa i ka Hale Pule ʻo Kalihi Union i kēia Pōʻaono. E hoʻomaka ana ke kipa ʻana i ka hola 9:00 o ke kakahiaka, a e hoʻomaka ana ke anaina haipule hoʻolewa i ka hola 11:00.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

Oki kilohana ka pali o Waialoha.

He ʻōlelo kēia no ke kanaka kino maikaʻi.

12-18-17

E puka kekahi haumāna kula kiʻekiʻe mai ke kula kiʻekiʻe a me ke kulanui kaiāulu i ka wā like.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 18 o Kēkēmapa, he Pōʻakahi. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

He keu a ka ʻeleu! ʻO kekahi haumāna o ke Kula Kiʻekiʻe o Waipahu, e paʻa ana ka palapala puka kula kiʻekiʻe a e puka ʻo ia mai ke Kulanui Kaiāulu o ʻEwa i ka wā like, i ka mahina ʻo Mei. ʻO Rovy Anne Dipaysa kona inoa, a he 18 ona makahiki. Ua kō nō nā hana e puka ai mai ke kula kiʻekiʻe a me ke Kulanui Kaiāulu o ʻEwa, akā, e hoʻomau ana ʻo ia i ka hana ma ke kula kiʻekiʻei i kēia kau aʻe no ke komo ʻana i ka papa kālaimeaolahune a no ka hele ʻana i ka ʻaha hulahula kula kiʻekiʻe. Nui kāna mau hana e lawelawe ana a he mau A wale nō kāna mau kaha. A ʻo kekahi, ua hānau ʻo ia he keiki kāne i kēlā makahiki aku nei. Akā, ma muli o kona komo ʻē ʻana i loko o ka polokalamu ʻo Early College a me ke kākoʻo ʻana o kona ʻohana a me kāna mau kumu, noke akula ʻo ia i ka hana a loaʻa ihola ka lei o ka lanakila. Ma ia polokalamu ʻo Early College, hele ka polopeka i ke kula kiʻekiʻe e aʻo ai i papa kulanui, a he manuahi ka papa, a e helu ʻia nā ʻai no ke kula kiʻekiʻe a me ke kulanui. ʻO ia polokalamu, he kōkua mua i nā ʻohana nona ka loaʻa makahiki ʻuʻuku, ka poʻe haumāna e aʻo mai ana i ka ʻōlelo Pelekane, a me nā lāhui kākoʻo pono ʻole ʻia. I kēia makahiki kula nei, e mālama ʻia he 269 mau papa o ka polokalamu ʻo Early College.

Hoʻomoe ʻia aku nei kekahi pela one ma ka Pāka Kahakai ʻo Kūhiō i mea e pau ai ka ʻaʻai ʻia ʻana o ke one o ia kahakai. Kapa ʻia he pela one no kona kohu like me ka pela moe. Ma muli o ka ʻaʻai ʻia ʻana o ke one, ahuwale akula ke kahua kimeki o ka Hale Inu Lama ʻo Waikīkī a ʻo ia ke kumu i ʻimi ʻia ai i wahi e paʻa ai ke one ma uka nei. He $3,000 i hoʻolilo ʻia no ka hoʻomoe ʻana i ia mau pela one. He pono ka ʻimi hou ʻana i wahi e pau loa ai ka ʻaʻai ʻia ʻana o ke one, akā, ma muli o ia mau pela one, e kāohi ʻia ka ʻaʻai ʻia ʻana he 10 makahiki a ʻoi.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

Wili i ke au wili o Kāwili.

He ʻōlelo kēia no ka huikau loa.

12-15-17

E hoʻokolokolo hou ʻia ana paha ʻo Christopher Deedy.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 15 o Kēkēmapa, he Pōʻalima. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

I ka Pōʻahā nei, hōʻole iho nei ka ʻAha Hoʻokolokolo Kiʻekiʻe o Hawaiʻi i ka hoʻopiʻi a Christopher Deedy, a no laila, e hoʻokolokolo hou ʻia ana ʻo ia, ʻo ka manawa ʻekolu ana ia. Akā, paʻa loa ka manaʻo o Thomas Otake, ka loio o Deedy, ʻaʻole ʻo ia e hoʻokolokolo hou ʻia. Inā hoʻopiʻi ʻia ka ʻōlelo hoʻoholo a ka ʻAha Hoʻokolokolo Kiʻekiʻe o Hawaiʻi, he mau makahiki paha ka lōʻihi. ʻO Deedy ka mea nāna i kī aku iā Kollin Elderts a make i ka lā 5 o Nowemapa o ka makahiki 2011 ma ka hale ʻaina ʻo McDonalds o ke Alanui ʻo Kūhiō. Aia ka hihia mua o Deedy i ka makahiki 2013, a ʻaʻole i hiki ke holo ka manaʻo o ke kiule. A hoʻokahi makahiki ma hope mai, hoʻokolokolo hou ʻia ʻo ia a hoʻokuʻu ʻia ʻo ia no ka pepehi kanaka, akā, ʻaʻole i hiki ke holo ka manaʻo o ke kiule ma ka lawe ola me ka noʻonoʻo ʻole a me ka limanui ma ke kekelē ʻekahi. A no laila, he manaʻo ko Keith Kaneshiro, e hoʻokolokolo ʻia ʻo Deedy no ka lawe ola.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

Aia akula paha i Waikīkī i ka ʻimi ʻahuʻawa.

ʻO ia hoʻi, hele aku nei i kahi i hālāwai ai me ka hoka.

12-14-17

Emi ihola nā ola i pōʻino i ka ulia kaʻa.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 14 o Kēkēmapa, he Pōʻahā. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

Ua kanahaʻi ihola ka make ʻana i ka ulia kaʻa ma Hawaiʻi nei. I ka Pōʻakahi nei, ka lā 11 o Kēkēmapa, ʻo ka nui o nā kānaka i make i ka ulia kaʻa i kēia makahiki nei, he 101. A ma ia wā like o kēlā makahiki aku nei, he 112 ka nui o nā kānaka i make i ka ulia kaʻa. ʻO ka mea ʻāpiki naʻe o kēia makahiki nei, mai ka lā 15 o Nowemapa a i ka Pōʻakahi nei, he 11 mau kānaka i make i ka ulia kaʻa. A ke noi ʻia nei ka lehulehu, e akahele ma ke kalaiwa ʻana, ka holo ʻana ma ka mokokaikala a me ke koʻele wāwae ʻana paha i ʻole e ʻike ʻia kahi make hou i ka hopena o kēia makahiki nei. A ʻo kekahi pilikia nui i loko o kēia wā nui o nā pāʻina, ʻo ke kalaiwa ʻole ma lalo o ka malu o ka wai ʻona. I kēlā makahiki aku nei, ʻike ʻia kekahi kumu nui o ka make, ʻo ke kumu o ka make ʻana o nā kānaka he 21, ʻo ia ke kalaiwa ʻana ʻoiai e lalau ana ka noʻonoʻo o ka mea kalaiwa ma ke kelepona hele a me kekahi ʻano mea uila paʻa lima. ʻO ka nui o nā kānaka i make i ia makahiki he 21. I ka makahiki 2016, ʻo ia ke kumu o ka 13.7 pākeneka o nā make ulia kaʻa. I kēia manawa, ʻo ka hoʻopaʻi no ka hoʻohana ʻana i ka mea uila paʻa lima i ka wā e kalaiwa ana, he $257, a e piʻi aʻe nō, ke hana ʻia ma kahi o ke kula a ma kahi e kūkulu ʻia ana.

E hoʻohui ana ʻo DowDuPont Hui ʻia a hoʻopaʻa i ka hana ma kēia pae ʻāina. ʻO DowDuPont kekahi o nā hui noiʻi ʻanoʻano a kūʻai ʻanoʻano nui loa o Hawaiʻi nei. E pani ʻia ana kekahi mau wahi hana o ia hui a ʻoki ʻia ana kekahi mau kūlana hana. Akā, e hoʻomāhuahua ana nō hoʻi i kekahi mau wahi hana ma nā makahiki ʻekolu e hiki mai ana. ʻO kekahi wahi e pani kū ʻia ana, aia i Molokaʻi. A aia kekahi i Oʻahu. ʻO ka māhele mua o ka hana, e hoʻoneʻe ʻia ana ka hana noiʻi a hoʻomohala mai Molokaʻi a i Waimea a me Kekaha ma Kauaʻi. A ʻo kahi mahi ʻanoʻano ʻana mai Kaumakani, Kauaʻi a i Waialua ma Oʻahu. A ʻo ka hana noiʻi a hoʻomohala ma Kaumakani, e lele ana i Waimea a me Kekaha. A ʻo ka māhele ʻelua o ka hana e hoʻomaka ana i ka mahina ʻo Mei o ka makahiki 2019, e hoʻopau ʻia ana ka hana noiʻi a hoʻomohala ma Kunia i Oʻahu a e hoʻohui a hoʻopaʻa ana i ia mau hana ma nā wahi hana ʻelua o Kauaʻi.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau.

Pēpē i ka ua hoʻopoponi ʻili.

He ʻōlelo kēia no ke kanaka i ʻeha ka naʻau.

12-12-17

Pahū aʻela kekahi pōkā pahū ma Nū Ioka.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 12 o Kēkēmapa, he Pōʻalua. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

Ua pahū aʻela kekahi pōkā pahū paipu ma Nū Ioka i ke kakahiaka o nehinei. Na Akayed Ullah i hoʻopahū me ka manaʻo, e pau ana ʻo ia i ka make, ʻoiai, ua hoʻopaʻa ʻia ihola ua pōkā pahū lā i kona kino. ʻAʻole naʻe pēlā, he mau ʻeha kūkonukonu wale nō kona. A ʻo ka mea pōmaikaʻi, ʻaʻohe ola i pōʻino. E hele aku ana ʻo Ullah ma kahi ala hele kaʻa kōnelo o lalo o ke Alanui 42 ma waena o nā Alanui 7 a me 8, a ʻo ia kona wā i hoʻopahū ai i ka pōkā pahū. Ma muli o ke kūkulu pono ʻole ʻia, ʻo Ullah wale nō ka mea i ʻeha kūkonukonu. Inā i pahū pono ua pōkā lā, inā ua pau nā kānaka he nui i ka pōʻino. ʻO Ullah, no Banagaladesa ʻo ia, a i hele mai i ʻAmelika Hui Pū ʻIa ma o ka wisa no ka mea, he ʻohana kona ma laila i lilo i mau kupa no ʻAmelika. Wahi āna, ʻo kāna hana, i pānaʻi ia no ka lele kaua o ʻAmelika Hui Pū ʻIa. He kākoʻo paha ʻo Ullah i ke Aupuni Isalama o ʻIlaka a me Suria.

Lilo aku nei he $23 miliona i ke Kulanui o Hawaiʻi no ka hoʻomaikaʻi ʻana i ke ola kino o nā kānaka o Hawaiʻi nei. ʻO kekahi mau lāhui, e laʻa ka Hawaiʻi, ka Pilipino a me nā kānaka o nā ʻāina o ka Moananuiākea, ʻoi aku ka pilikia o ko lākou ola kino ma muli o nā ʻano mea like ʻole. A ʻo ka Hawaiʻi, ʻoi aku kona make ʻana i ka maʻi puʻuwai, he 68 pākeneka ma luna o ka ʻawelika o ka mokuʻāina. A ʻo ka make i ka maʻi ʻaʻai, he 34 pākeneka ma luna o ka ʻawelika, a ʻo ka make i ka mimikō, ka maʻi kōpaʻa hoʻi, he 130 pākeneka ma luna o ka ʻawelika.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

Ke kū i Kahiki.

ʻO ia hoʻi, inā hiki ke hana ʻia a hoʻokō ʻia paha.

12-11-17

He pepehi kanaka mānaʻonaʻo ma Pūpūkea.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 11 o Kēkēmapa, he Pōʻakahi. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

I ka pō Pōʻahā nei, hopu ʻia ihola ke kanaka i manaʻo ʻia nāna i pepehi aku iā Dustin Molina a make. ʻO Kamaua Van Gieson ka inoa o ua kanaka lā a hoʻopiʻi ʻia iho nei ʻo ia no ka pepehi kanaka ma ke kekelē ʻelua. ʻO kona pela, he hoʻokahi miliona kālā. E ʻimi ʻia ana ʻo Gieson e ka mākaʻi no kekahi hihia, ua ʻōlelo ʻia, ʻaihue kanaka aku nei ʻo ia i kāna ipo ma mua.

A hopu ʻia aku nei kekahi mau kānaka ʻelua, he kāne a he wahine, no ka pepehi ʻana i kekahi wahine a make ma Pūpūkea. ʻO Stephen Brown a me kāna ipo, ʻo Hailey Dandurand nā inoa o nā mea i hopu ʻia, a hoʻopiʻi ʻia nō hoʻi lāua no ka pepehi kanaka ma ke kekelē ʻelua ma ka make ʻana o Telma Boinville. Hoʻopiʻi ʻia nō hoʻi ʻo Brown lāua ʻo Dandurand no ka wāwahi hale a me ka ʻaihue kanaka. ʻO kahi keiki nona nā makahiki he ʻewalu, ua loaʻa aku ʻo ia i ka mākaʻi ma ka hale, ua hoʻopaʻa ʻia ʻo ia a leki ʻia kona waha e Brown mā. ʻAʻole naʻe i pōʻino ke kaikamahine.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

Ola loko i ke aloha.

He mea nui ke aloha i loko o kēia wā e hana ʻia ana nā ʻano hana kūpono ʻole a me ka hana mānaʻonaʻo nō hoʻi e kaumaha ai ka naʻau.