08-11-23

E huliāmahi kākou.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 11 o ʻAukake, he Pōʻalima. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

Ma ka helu hope ʻana, he 55 mau kānaka i make aku nei ma Maui. Akā, wahi a kekahi poʻe, he nui hou aku paha. A ʻo ka nui o nā hale i pau i ke ahi, he 1,700 a ʻoi. Ua pau ka Hale Pule ʻo Waiola, akā, aia nō ke kū akula ka Hale Pule Kakolika ʻo Maria Lanakila.

E hīmeni ana ka puʻukani kaulana ʻo Paula Fuga ma Blue Note Hawaiʻi i kēia hopena pule, ma ka Pōʻaono a me ka Lāpule. Hemo ka puka i ka hola 5:00 o ka ʻauinalā, a hoʻomaka ka ʻahamele i ka hapalua hola ʻeono. He ʻelua kikiki, ʻo kekahi, he $35 a ʻo kekahi, he $45, me ka uku ʻana he $10 a ʻoi no ka mea ʻai a mea inu paha. I ka Lāpule, e hoʻolele ʻia ana nō hoʻi ma o ka pūnaewele. He $10 o ka nānā pūnaewele, a e mahalo ʻia ke kālā manawaleʻa keu, ʻoiai, ʻo nā pōmaikaʻi a pau e loaʻa ana ma nā pō ʻelua, e hāʻawi ʻia ana i ka Hawaiʻi Community Foundation no ka Maui Strong Fund. He waihona ia no ka poʻe a me nā kaiāulu i pōʻino i ke ahi ma Maui.

Eia mai kekahi mau wahi e kōkua ai. No ke kōkua ʻana a me ka hāʻawi kālā manawaleʻa, e kāhea aku i ke Keʻena Hoʻoponopono Pilikia Kūhewa o Hawaiʻi ma ka helu, 808-733-4300; ke Kalana ʻo Maui ma ka helu, 808-270-7285; a me ka Hui Keʻa ʻUlaʻula, redcross.org/hawaii. No ka hāʻawi kālā manawaleʻa, e hāʻawi ma o ka Hawaiʻi Community Foundation ma hawaiicommunityfoundation.org/maui-strong; a ma Foodland nō hoʻi a hiki i ka $249; a ma ke Kahua ʻAhahui ʻOihana Kālepa o Hawaiʻi nō hoʻi ma tinyurl.com/46jknrw9. E hāʻawi manawaleʻa i nā mea pau koke ʻole i ka ʻino ma nā Kikowaena ʻAhahui Limahana a puni ka mokuʻāina mai ka hola 6:00 o ke kakahiaka a i ka hola 7:00 o ke ahiahi—ma Oʻahu nei, aia ma ka Helu 1426 Alanui Kula ʻĀkau; ma ka mokupuni ʻo Hawaiʻi, ma ka Helu 362 Alanui Lanikāula Hikina; ma Maui, ma ka Helu 841 Alanui Kolu; ma Kauaʻi, ma ka Helu 2970 Alanui Kele, keʻena 213. A e hāʻawi nō hoʻi ma o Maui United Way, ma mauiunitedway.org/disasterrelief. A e kōkua ana ʻo Maui United Way ma ka hāʻawi puʻu kālā i nā hui kumuloaʻa ʻole e kōkua nei a me nā ʻohana i kūpilikiʻi a pōʻino i ke ahi.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

Alu ka pule i Hakalau.

ʻO ia hoi, e alu like.

08-09-23

ʻAʻole i ana ke ahi ma Maui a me Hawaiʻi.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 9 o ʻAukake, he Pōʻakolu. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

Pau aku nei kahi hapa nui o Lahaina i ka hōlapu ʻia e ke ahi. A ʻaʻole i ana ke ahi. Aia nō hoʻi ke lalapa aʻela ma laila a ma Kula nō hoʻi. I kēia manawa, ʻaʻole i maopopo ka nui o nā kānaka i pōʻino, akā, he nui nā kānaka e haʻalele ana i ia mau wahi. Ma Lahaina, lele akula kekahi poʻe i loko o ke kai i mea e pakele ai i ke ahi a me ka uahi. He mau wahi ma Maui e hele aku ai i malu, ʻo ke Kikowaena Kaiāulu ʻo Hannibal Tavares ma Pukalani, ke Kula Kiʻekiʻe o Maui ma Kahului a me ke Kikowaena Kīwila o Lahaina. Ke paipai aʻela nā luna aupuni, ʻaʻole e hele aku i Maui inā ʻaʻole he pono. A pani ʻia aku nei nā kula aupuni a pau o Maui, koe ke Kula Haʻahaʻa a me Kiʻekiʻe o Hāna. A pani ʻia nō hoʻi nā Kula Kamehameha o Maui a me ke Kula Kamaliʻi ʻo Aʻapueo.

Aia nō hoʻi ke ahi lapalapa ma ka mokupuni ʻo Hawaiʻi. Hoʻohaʻalele ʻia aʻela nā kānaka o ka hapa nui o nā kaiāulu o Kohala. Akā, i ke kani ʻana o ka hola 6:00 o ke ahiahi o ka Pōʻalua nei, ua kāpae ʻia akula ka hoʻohaʻalele ʻana, koe kahi hānai holoholona o Kohala ma waena o ke Apo ʻo Kamakani a me ke Ala Loa ʻo Akoni Pula.

Aia nō ke ʻelemio ʻia aku nei ka ʻike o nā kāleka kāki ma Oʻahu nei. I kēlā pule aku nei, hōʻike aʻela ka mākaʻi o Honolulu, pēlā ka hana ma kekahi mau hale kūʻai ʻo Times a puni ʻo Oʻahu nei. A ʻōlelo aʻela kekahi wahine, ʻo Connie Florez kona inoa, pēlā i ʻaihue ʻia ai ka ʻike o kāna kāleka kāki ma hope o kona hoʻohana ʻana aku ma kekahi pahu uku kūkulu kaʻa ma kahi o ka Kahua Hōʻikeʻike Holoholona Laka ʻOle o Honolulu. A hoʻohana ʻia akula ia ʻike no ke kūʻai ʻana i nā mea like ʻole ma ʻAkanaka a me Makakukeka.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

Haoʻe nā ʻale o Hōpoe i ka ʻino.

ʻO ia hoʻi, e piʻi ana ke kai o kekahi.

08-07-23

Pōmaikai nā ʻohana o nā haumāna o Ke Kula ʻo Piʻilani.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 7 o ʻAukake, he Pōʻakahi. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

Lilo aku nei i ka polokalamu ʻo Ka Piko Kaiao he $77,000 mai ke Keʻena Kuleana Hawaiʻi i ka mahina aku nei ʻo Iune. He polokalamu ia ma ke kula kaiapuni Hawaiʻi ʻo Ke Kula ʻo Piʻilani kahi e mālama ʻia ai nā papa no nā ʻohana o nā keiki o ia kula. Aʻo ʻia ka ʻōlelo Hawaiʻi, nā ʻike Hawaiʻi like ʻole a pēlā aku. Na Kekai Robinson, ke poʻo o Ke Kula ʻo Piʻilani, i hoʻokumu iā Ka Piko Kaiao, i ka makahiki 2018. ʻO ia ke kumu o ia papa, akā, kōkua nā loea like ʻole ma ke aʻo ʻana aku. Ma Ka Piko Kaiao ma mua, he 20 mau haumāna a ʻoi, akā, ma muli o ka puʻu kālā i loaʻa mai, he hiki i nā haumāna he 100 ke komo. A e hai ʻia aku nō hoʻi he kumu hou nāna e mālama i nā kama iki e hiki ai i nā ʻohana ke komo aku i ka papa. He mau papa ia no nā mākua a pau o ia kaiāulu, akā, ʻae mua ʻia aku nā ʻohana o nā haumāna o Ke Kula ʻo Piʻilani.

ʻAikena kekahi poʻe o Waikīkī i ka hana kuli o nā kalaka ʻohi ʻōpala ma ka wana ʻao a me ke kakahiaka nui. A no laila, ʻākoakoa aku nei lākou no ka hōʻeuʻeu ʻana i ka Lāpule nei me ka paipai ʻana aʻe, ʻaʻole e ʻohi ʻia ka ʻōpala ma mua o ka hola 6:00 o ke kakahiaka. ʻĀpono aku nei ka Papa Kaiāulu o Waikīkī i ka ʻōlelo hoʻoholo e noi ana i ke Kūlanakauhale a me ke Kalana o Honolulu i ka pāpā ʻana i ka ʻohi ʻōpala ma mua o ka hola 6:00 o ke kakahiaka ma nā wahi a pau o Waikīkī. Ua hana ʻia ka Pila 23 i ka mahina ʻo ʻApelila o ka makahiki 2022, a holo akula nō ma ka heluhelu mua ʻana. Akā, ma hope mai, ua mamau ihola.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

Hanohano Paliuli i ka ua noe.

He ʻōlelo mahalo kēia i ke kanaka maikaʻi.

05-24-23

Hiki aku nei ke kaipuni ma Kuama.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 24 o Mei, he Pōʻakolu. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

Aia ke Kaipuni ʻo Mawar e pāhola aʻe ana ma Kuama. A ʻo ka ikaika o kona mau makani, he 140 mile o ka hola i ka Pōʻakolu nei. A helu ʻia he ʻino māhele ʻehā. Ma Kuama, ʻo ka Pōʻahā kēia, a kuhi ʻia, e ʻoi aku ana kona ikaika. Ua pau ka uila ma nā hale o nā kaiāulu he nui. Hoʻolilo ʻia aku nei he ʻumi kumamākahi mau kula haʻahaʻa i mau wahi hoʻomalu, a he 900 mau kānaka a emi mai e noho ana ma ia mau wahi. Ua ʻāpono ka Pelekikena Joe Biden i ke kōkua ʻana aku i ko Kuama ma ka hoʻouna aku i nā mea e pono ai.

Hoʻomaka iho nei nā hale kūʻai ʻo Target o ʻAmelika Hui Pū i ke kūʻai ʻana i ka waiwai kālepa no ka poʻe māhū (LGBTQ+). A he mau waiwai kālepa hoʻi kona no ka mahina Haʻaheo, ʻo Iune hoʻi. Akā, ma ia hope mai, komo akula kekahi poʻe loko ʻino i loko a kulaʻi akula i nā hōʻailona Haʻaheo, a kau aʻela i nā wikiō kahi o lākou e hoʻoweliweli ana ʻoiai lākou ma loko o nā hale kūʻai Target. Ma muli o ia hana, e huki ana ʻo Target i kekahi mau lole a e hoʻololi ana i kekahi mau mea e pili ana i nā waiwai kālepa LGBTQ+. Ma kekahi mau hale kūʻai ma ka hema o ʻAmelika, aia nō ia mau mea waiwai kālepa i mua kahi i kūkulu ʻia ai, akā, ma muli o ia mau hana ʻino, hoʻoneʻe ʻia akula i hope loa. ʻAʻole i maopopo, inā ua paʻa ia mau kānaka loko ʻino a naʻaupō hoʻi i ka hopu ʻia e ka mākaʻi.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

Aloha mai nō, aloha aku; ʻo ka huhū ka mea e ola ʻole ai.

ʻO ke aloha ka mea e ola ai ke kanaka.

05-22-23

Hoʻomaikaʻi iā Iam Tongi a me Kylee Hamamoto.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 22 o Mei, he Pōʻakahi. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

ʻEkolu wale nō moho i koe o ke kikina iwakāluakūmākahi o ka hoʻokūkū Puʻukani Punahele o ʻAmelika. A i ka Lāpule nei, lilo aku nei ʻo Iam Tongi, ʻo ia ka Puʻukani Punahele o ʻAmelika. Ua hānau a hānai ʻia ʻo Tongi ma Kahuku, akā, ma hope mai, neʻe akula kona ʻohana i Wakinekona e noho ai. ʻO kāna mele mua i hīmeni ai, ʻo “Making Memories of Us” na Keith Urban. A ʻo ka lua o kāna mele, he mele ia na Kolohe Kai, kekahi o nā hui hīmeni kaulana o Hawaiʻi nei, ʻo ia hoʻi, ʻo Cool Down. A ʻo kāna mele ʻekolu i hīmeni ai, ʻo ia ʻo “Monsters” a ua hīmeni pū ʻo ia me James Blunt, ka mea nāna ia mele. ʻO ka makamua ia o ka lilo ʻana o ka makana helu ʻekahi i kekahi kanaka o Hawaiʻi nei. A ʻo nā moho ʻē aʻe ʻelua o ka hoʻokūkū, ʻo Megan Danielle o Keokia ka helu ʻelua, a ʻo Colin Stough o Mikikipi ka helu ʻekolu.

ʻO Kylee Hamamoto, he haumāna ma ke Kula ʻo Punahou, kekahi o nā ʻōpiopio he iwakālua kumamālima i lilo aku ai ka Makana Lelehua Kūlia i ka Nuʻu o Prudential o ka makahiki 2023. He makana ia e lilo i nā ʻōpio no lākou nā makahiki he ʻumi kumamāhā a i ka ʻumi kumamāwalu no ka ʻimi ʻana i mea e pau ai nā ʻākeʻakeʻa a me nā mea alaʻalai ma ke alahele a me ka nohona o ko lākou mau kaiāulu. ʻO Hamamoto, ua hoʻokumu ʻo ia i ka hui ʻo WeGo! He hui ia nāna e hoʻoulu i nā wāhine i mea e lilo ai lākou i mau alakaʻi ma ko lākou mau kaiāulu. He ʻumi kumamākolu wale nō makahiki o Hamamoto i kona wā i hoʻomaka ai i ia hui ma ke Kula ʻo Punahou. A ma hope mai, ua hoʻolilo ʻo ia iā WeGo! i hui waiwai hoʻopuka ʻole i mea e kōkua aku ai i nā wāhine o waho o ka Punahou. A ua hoʻokumu ʻo ia i mau māhele ma Kaleponi a me Iāpana. Aia ʻo Hamamoto ma ka papa ʻumi kumamākahi i kēia manawa. A ʻo ia wale nō ka haumāna o Hawaiʻi nei i lilo ai ia makana.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

Laulaha ka ʻai a ke ʻahi.

He ʻōlelo kēia ke piha nā waʻa i ke ʻahi. A he ʻōlelo nō hoʻi no ka hui lālāwai.

05-19-23

E ʻae ʻia ka ʻauʻau kai ʻana ma kahakai o Kailua.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 19 o Mei, he Pōʻalima. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

ʻAe hou ʻia ke komo ʻana i ke Kai Kūʻono o Kailua. Ma mua, nui loa ke koʻohune kūkae ma laila, akā, ua kāhaʻu loa ihola. Ana ʻia ihola i kēlā me kēia lā, a pēlā ihola nō ka ʻuʻuku mai ka lā 5 o Mei. Aia nō ke kūlanakauhale ke noiʻi akula i ke kumu i nui loa ai ke koʻohune kūkae a me ka mea e hoʻoponopono ʻia ai ka pilikia. A hoʻokaʻawale ʻia akula he $45 miliona no ka hoʻomaikaʻi ʻana i ka hale hoʻomaʻemaʻe wai moka. A ʻo kekahi, e hana ʻia ana he kahua pepehi mea ʻino e hoʻohana ana i ke kuawehi. A e paʻa i ke kūkulu ʻia ke hiki aku i ka hopena o ka makahiki 2025.

Helu papa aku nei ʻo Stephen Leatherman i nā kahakai ʻoi he 10 o ʻAmelika. ʻO Leatherman, he polopeka no ke Kulanui ʻĀina ʻĒ o Pololika. A ʻo ke kanakolu kūmākolu kēia o kona mau makahiki i hana ai pēlā. Aia ʻekolu kahakai o Hawaiʻi nei ma ia papa helu. ʻO ke kahakai ʻo Duke Kahanamoku ma Oʻahu nei, ʻo ia ka helu ʻelua. ʻO ke kahakai o Wailea ma Maui, ʻo ia ka helu ʻehiku. A ʻo ke kahakai o Poʻipū ma Kauaʻi, ʻo ia ka helu ʻeiwa. Pūʻiwa ka noʻonoʻo, he ʻekolu wale nō kahakai o Hawaiʻi ma ia papa helu.

ʻAkahi nō a hai ʻia ka luna ʻālapa hou o ke Kulanui o Hawaiʻi. ʻO Craig Angelos kona inoa. ʻO ia ka luna ʻālapa hope o ke Kulanui o Ka Moku Loa i kēia manawa, a e hoʻomaka ana ka lawelawe ʻana i ka hana ma ke Kulanui o Hawaiʻi i ka lā 5 o ka mahina ʻo Iune. ʻO David Matlin ka luna ʻālapa o ke Kulanui o Hawaiʻi ma nā makahiki he ʻeiwa i kaʻa hope aku nei. A ʻo ka lā 2 o Iune kona lā hope loa ma ia kūlana.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

Ē! Loaʻa akula ke kalo, ʻo ka ʻapowale.

ʻO ia hoʻi, he hana hoʻopau manawa kā kekahi.

05-17-23

Hōʻāhewa ʻia kekahi wahine no ke pale ʻana aku i kona ola ma Mekiko.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 17 o Mei, he Pōʻakolu. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

I ka wā e puʻe wale ʻia ana ʻo Roxana Ruiz ma Mekiko ma ka makahiki 2021, i kona pale ʻana aku, hoʻomake akula ʻo Ruiz i ke kanaka puʻe. ʻAkahi a hōʻāhewa ʻia mai ʻo Ruiz no ka lawe ola me ka pākela pale kūkānāwai. A kau aʻe nei kona ʻōlelo hoʻopaʻi, ʻo ia hoʻi, he ʻeono makahiki a ʻoi o ka noho paʻahao ʻana me ka uku ʻana aku he $16,000 a ʻoi i ka ʻohana o ke kanaka nāna i puʻe iā ia. ʻO kekahi ʻōlelo o ka ʻaha hoʻokolokolo, inā i hili aku ʻo Ruiz i ke poʻo o ua kanaka lā, inā ua lawa ia e pale aku ai iā ia iho. ʻO kahi pilikia, he mea maʻa mau ka hana māinoino i ka wahine ma Mekiko. I ka makahiki 2022, ua helu ʻia he 3,754 mau wāhine i hoʻomake ʻia. A he hapakolu o ia mau hoʻomake ʻana, ua hoʻokolokolo ʻia ma ke ʻano he hoʻomake wahine ma muli o kona ʻano he wahine.

Ua loaʻa mai nei ke kaikamahine i nalowale aku nei ma Kona Hema. ʻO Emma Magana kona inoa, a he hoʻokahi wale nō ona makahiki. Ua ʻike hope loa ʻia ʻo ia ma ka palaka 83-5700 o ke Alanui ʻo Nāpoʻopoʻo ma Kona Hema. Ua maikaʻi loa ʻo Magana, a maikaʻi hoʻi kona ola kino.

Hoʻopiʻi ʻia akula ʻo Ikaika Anderson no ka hoʻomāino kūloko. Ua ʻōlelo ka ipo a Anderson, limanui mai nei ʻo Anderson iā ia. Ua ʻeha ihola kona lima, a he mau ʻeha kai ʻike ʻia. Hopu ʻia akula ʻo Anderson i ka Pōʻakahi nei, a hoʻokuʻu ʻia akula ma ka pela. Wahi a ka loio o Anderson, ua hopu ʻia aku ʻo ia ma muli o ka lohe ʻia ʻana o kekahi ʻaoʻao, ʻo ia wale nō. A e kōkua ana ka ʻaoʻao pale i ka mākaʻi a me ke keʻena o ka loio hoʻopiʻi i mea e ʻike ʻia ai ʻaʻohe kalaima i hana ʻia. He kāpeʻa wale nō paha. He luna ʻaha kūkā ʻo Anderson no Honolulu no nā makahiki he ʻumi kūmākahi.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

ʻAlamihi kakani pōʻeleʻele.

He ʻōlelo kēia no ke kanaka hana kuli i ka wa e uhi ana ka pōʻeleʻele.

05-12-23

Ua pau ka pilikia kūhewa COVIDA.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 12 o Mei, he Pōʻalima. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

Eia aʻe ka hopena o ke kula makahiki ke hiki koke maila a aia nō nā polokalamu mālama keiki kau wela o Oʻahu nei ke huli aʻela i mau limahana. ʻO ka polokalamu kauwela o ke kūlanakauhale, e hoʻomaka i ka lā ʻumi kūmākolu o Iune a pau i ka lā iwakālua kūmāwalu o Iulai. He polokalamu ia no nā keiki nona nā makahiki ʻeono a i nā keiki nona nā makahiki he ʻumi kūmākolu. A he 130 mau kūlana hana kaʻawale i kēia manawa. ʻO ka uku haʻahaʻa loa, he $15.56 o ka hola. A ʻo ka YMCA kekahi e huli aʻela i mau limahana, he 60 ka nui. ʻO ka uku haʻahaʻa loa ma laila, he $13 o ka hola. A he 10 mau kūlana hou no ka poʻe aʻo ʻau a me ke kiaʻi ola. Inā he manaʻo kou e hana no ka polokalamu kau wela o ke kūlanakauhale, eia mai ka lou, bit.ly/dprsummerhire. A inā ulu ka hoi i ka hana ma ka YMCA, e kāhea i ka helu 808-541-5407 a e leka uila paha i ka hua leka uila jobs@ymcahonolulu.org.

Ua pau ihola ka pilikia kūhewa COVIDA. Wahi a ke Kauka Kenneth Fink, ka luna ola kino o ke aupuni mokuʻāina, ʻo ka pilikia nui i ua maʻi ahulau lā, ua hiki mai ka hopena. Akā, e mau ana nō ia maʻi ma kēia hope aku. ʻAʻole i pau loa. Hōʻike aʻela ke Kauka Sarah Kemble, ke kahu ʻili o ke aupuni mokuʻāina, ʻo ia mau nō ka manuahi o ka lāʻau koʻokoʻo no nā kānaka makua a me nā keiki.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

E ʻai i kekahi, e kāpī kekahi.

ʻO ia hoʻi, ʻaʻole e ʻai i nā mea a pau i ka wā hoʻokahi. E mālama i kekahi no kekahi wā aku.

05-05-23

Hoʻāʻo aku nei kekahi kanaka e ʻaihue kanaka i ke kaikamahine.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 5 o Mei, he Pōʻalima. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

Aia nō nā mākaʻi o Honolulu nei ke huli aku nei i ke kanaka nāna i hoʻāʻo e ʻaihue i kekahi haumāna o ke Kula Haʻahaʻa o Heʻeia. E hele wāwae ana kekahi kaikamahine ma ke Alanui ʻo Alaloa i ke kakahiaka o ka Pōʻakolu nei. A ma kahi o ka hapahā i koe kani ka hola ʻewalu, hoʻāʻo aku nei ua kanaka lā e hoʻowalewale i ke kaikamahine i mea e kau pū ai ma luna o kona kaʻa. ʻO ka mea pōmaikaʻi, ʻike akula kekahi makua a kōkua akula ʻo ia i ke kaikamahine, a hoʻoholoholo iā ia i ke kula. Hōʻike aʻe nei ke keʻena mākaʻi, ʻo ia kanaka hoʻāʻo ʻaihue kanaka, he kāne ʻĀkia, ua piha iā ia nā makahiki he 50 a ʻoi, he poʻohina me ka lauoho pōkole. A ʻo ka waihoʻoluʻu o kāna kaʻa e kalaiwa ana, he wai kula.

Lilo aku nei ke eo i nā Kāne Ānuenue ma ka puni wae moho o ka Hoʻokūkū Inoa Moho o ka ʻAhahui Kulanui o ʻAmelika. Na Hawaiʻi i kāʻili i nā pāʻani mua ʻelua. Akā, hiu aʻela nā kāne o Pene Mokuʻāina a lilo aku nei nā pāʻani ʻekolu me ʻehā iā lākou. A make ʻo Pene Mokuʻāina iā Hawaiʻi ma ka pāʻani hope loa ma ka helu ʻai he ʻumi kūmālima i ka ʻumi. A ma muli o ka lanakila ʻana o nā Ānuenue, lele akula lākou i ka puni inoa moho, kahi o lākou e kūʻē aku ai iā UCLA. ʻOiai, i nehinei, lanakila aku nei ʻo UCLA ma luna o Ke Kaha Loa ma loko o nā pāʻani ʻekolu. Ma kēia Pōʻaono nō ka ulele ʻana o ka pāʻani. Inā e ʻāhaʻi ʻo Hawaiʻi i ka inoa moho, ʻo ia ana ke kolu o ka inoa moho i lilo iā ia ma hope kekahi o kekahi.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

Hālō aku ma ʻō, he maka helei, kiʻei mai ma ʻaneʻi, he ʻoʻopa.

ʻO ia hoʻi, ma nā wahi a pau āu e hele ai he hōʻailona pakalaki.

05-03-23

E hoʻomanaʻo ʻia ana ʻo Edith Kanakaʻole i kēia Pōʻaono.

ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 3 o Mei, he Pōʻakolu. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.

I kēia Pōʻaono ma ke Kulanui o Hawaiʻi ma Hilo, e mālama ʻia ana he hoʻolauleʻa no ka hoʻomanaʻo ʻana iā Edith Kanakaʻole, he kumu hula kaulana, a he mea hoʻonaʻauao aloha nui ʻia. E hoʻomaka ana i ka hapalua hola ʻumi o ke kakahiaka. He manuahi ka hele ʻana, a ʻo ka poʻe e hiki aku i laila, e lilo he hapahā Edith Kanakaʻole iā lākou.

E hoʻokaʻawale ana ke aupuni mokuʻāina o Hawaiʻi he $100,000 no nā makahiki moʻohelu kālā pākahi ʻelua e hiki mai ana no ka hoʻihoʻi ʻana aku i ka poʻe kuewa i ko lākou mau ʻāina ma ʻAmelika. ʻO ia ka hana a ka ʻAhahui Mālama Malihini Mākaʻikaʻi a Hoʻohale o Hawaiʻi mai ka makahiki 2014 a i ka makahiki 2019. Ua hana pū ia ʻahahui me kekahi mau ʻahahui ma ka uku ʻana i ka hapalua like o ke kikiki mokulele o ka poʻe i hoʻihoʻi ʻia aku a na ka ʻohana a me ka hoa aloha paha i uku i ke koena. A ma loko o ia mau makahiki, he 744 mau kānaka kuewa i hoʻihoʻi ʻia aku i ko lākou ʻāina.

Kūkala aʻe nei ke Kahua Hōʻikeʻike Holoholona Laka ʻOle o Honolulu, ua hānau mai na Aria lāua ʻo Kendi he keiki kāne i ka lā ʻumi kūmāiwa o ʻApelila. He mau laehaokela ʻeleʻele hikina lākou. ʻO ka makamua ia o ka hānau ʻana mai o ka laehaokela ma ke Kahua Hōʻikeʻike Holoholona Laka ʻOle o Honolulu. He 50 paona o ka laehaokela keiki, he hapa kanalima o nā paona o kona makuahine. E kapa ʻia aku kona inoa ma kēia hope aku. He holoholona ʻane nalowale loa ka laehaokela ʻeleʻele hikina.

Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau,

ʻAi nō i kalo moʻa.

ʻO ia hoʻi, ua pau ka hana. He wā hoʻonanea, ua hiki mai.